Кіріспе

Көне корей тіліндегі солтүстік қытай диалектісінің оқулығы "Ногеолдаэ" – 14-18 ғасырларда бірнеше рет жарық көрген, күнделікті қолданылатын солтүстік қытай тілінің оқулығы. Бұл кітап соңғы ортағасырлық корей тілі және мандарин тілінің тарихы туралы маңызды мәліметтер көзі болып табылады. Кейінгі басылымдары маньчжур және монғол тілдеріне аударылған.

Басылымдар

Кітаптың бес басылымы бар, өйткені ол ғасырлар бойы солтүстік қытай тіліндегі және корей тіліндегі өзгерістерге сәйкес қайта қаралып келді. Қытай тіліндегі түпнұсқасы шамамен 14-шы ғасырдың ортасында жазылған деп есептеледі. Ногеолда және оған ұқсас «Бак Тонгса» («Толғаушы Пак») мәтіні өте танымал болды және 1426 жылғы корей деректемелерінде мемлекеттік аудармашыларға қажетті оқулық ретінде көрсетілген. 1998 жылы Тэгу қаласында табылған 15-шы ғасырдың басындағы көшірмесі түпнұсқаға жақын деп саналады. Бұл кітапта «Хан’ер тілі» (漢兒言語) деп аталатын Юань әулетінің әдеттегі Ескі Мандарин тілі туралы құнды ақпарат бар. 1480 жылы патшалық оқытушы екі оқулықты да Мин әулетінің өте ерекше Орта Мандарин тіліне сәйкес ету үшін қайта қарауға бұйырды. Корей ғалымы Чхве Седжин 1507–17 жылдары осы басылымға негізделген нұсқаулық жазды. Бұл басылым қазір әдетте «Beonyeok Nogeoldae» (飜譯老乞大 "Ескі Катайдың жаңа аудармасы") деп аталады, ол түпнұсқадан ажырату үшін қолданылады. Диалогтардың корей тіліндегі нұсқалары әдеттегі стильде жазылған, бұл Соңғы Орта корей тіліне ерекше түсінік береді. Үшінші басылым, «Nogeoldae eonhae», 1670 жылы Аудармашылар бюросынан шықты. Бұл кітаптың қытай мәтіні «Beonyeok Nogeoldae» басылымымен бірдей, бірақ дұрыс оқулар мен аудармалар заманауи корей тіліне сәйкес жаңартылды. Цин әулеті кезінде қытай мәтіні тағы да қайта қаралып, 1761 жылы «Nogeoldae Sinseok» (老乞大新釋 "Ескі Катайдың жаңа түсіндірмесі") басылымы жарық көрді. Бұл түзетулер 1760 жылы ресми делегациямен Пекинге барған Бьён Хонға жатқызылады. Түзетулердің арасында Кореяның қытай тіліндегі атауын (高麗; корейше) (朝鮮; корейше) деп өзгерту де бар. Сәйкес түзетілген түсіндірме, «Nogeoldae sinseok eonhae», 1763 жылы жарық көрді, бірақ қазір сақталмаған. «Junggan Nogeoldae» (重刊老乞大 "Ескі Катайдың қайта басылған басылымы") 1795 жылы пайда болды, оған сәйкес «Junggan Nogeoldae eonhae» түсіндірмесі қоса берілді. Оның қытай мәтіні бұрынғы басылымдарға қарағанда аз әдеттегі болып келеді.

Аудармалар

Аударма бюросы Ногеолданың басқа тілдерге аудармаларын да жариялады. Cheong eo Nogeoldae (淸語老乞大 "Манжу 'Ескі Қытай'") құрамында манжу тіліндегі мәтін, хангуль тіліндегі айтылуы және корей тіліндегі аудармасы бар. Оны Чхо Хутаэк (崔厚澤) және басқалар жазды, алғаш рет 1704 жылы жарияланды және 1765 жылы қайта қарастырылды. І Чоедае (李最大) 1741 жылы жарық көрген, ал 1766 және 1790 жылдары қайта қарастырылған "Монг эо Ногеолде" (蒙語老乞大 "Монғол 'Ескі Қытай'") деп аталатын моңғол тіліндегі басылымды жасады. 1669 жылғы жарлықта жапон тіліне жасалған аударма туралы мәлімделген, бірақ ол қазір сақталмаған.