Кіріспе

Француз саясаткері Пьер Моро (5 шілде 1928 – 7 маусым 2013) – француз социалистік саясаткері, 1981 жылдан 1984 жылға дейін президент Франсуа Миттеранның тұсында Франция премьер-министрі болды. Моро 1973 жылдан 2001 жылға дейін Лилль қаласының мэрі болды. Өлген кезде Моро Лилль қаласының құрметті мэрі болды. 2013 жылы 7 маусымда 84 жасында өкпе қатерінен қайтыс болды. Лилльдің жаңа стадионы оның есімімен аталып, Пьер Моро стадионы деп аталды. Премьер-министр ретінде Моро үкіметі өкілеттігі кезінде бірқатар әлеуметтік реформаларды жүзеге асырды. Бұл шараларға апталық жұмыс уақытын қысқарту, зейнеткерлік жасын төмендету, әлеуметтік жәрдемақыны арттыру және жалақымен демалыс алу құқығын беру кірді. Үкімет мемлекеттік өнеркәсіптік инвестицияларды арттырды, жеке өнеркәсіпке несие берді, мемлекеттік қызметте жаңа жұмыс орындарын құрды және тұрғын үй салуды бастады. Сонымен қатар, төменгі табысты топтарға тікелей салықтардың ауыртпалығын азайтты, ең төменгі жалақы мен жұмыссыздық жәрдемақысын арттырды және денсаулық сақтауды кеңейтті. Моро үкіметі ерікті зейнеткерлікті, ерте зейнеткерлікті және аз табыс тапқан аудандардағы әлеуметтік-экономикалық жағдайды жақсарту шараларын енгізді. Иммиграциялық заңдар өзгертілді, көмекші жұбайларға жаңа құқықтар берілді және дискриминацияға қарсы кәсіби теңдік туралы заң қабылданды. Үкімет сондай-ақ қалалық және экономикалық жоспарлау жауапкершілігін муниципалитеттер мен облыстарға берген орталықсыздандыру заңдарын қабылдады. Бұл саясат француз қоғамындағы әлсіздердің өмір сүру деңгейін айтарлықтай жақсартты және Мороның өкілеттігі кезінде кедейлікті азайтты. 1980-ші жылдардың басында Моро үкіметі гендерлік теңдікті насихаттауға, еңбек жағдайларын жақсартуға және білім алуға қолжетімділікті арттыруға бағытталған бірнеше жарлықтар мен заңдарды енгізді. Бұл шараларға белгілі бір мерзімге шарттық келісімшарттар мен тапсырмалардың мерзімдерін шектеу, әйелдерге мемлекеттік қызмет орындарын ашу, отбасы басшыларына артықшылық беретін салық заңдарын жою және фермерлерге арнайы көмек көрсету кірді. Үкімет білім беруді қаржыландыруды арттырды және жаңа оқытушылық лауазымдар, әсіресе техникалық білім беруде, сондай-ақ депрессиялық аймақтардағы академиялық сәтсіздіктерді жою үшін Білім беру басымдылық аймақтарын құрды. Сонымен қатар, Ұлттық әкімшілік мектебіне кіруді француз қоғамының кең ауқымына қолжетімді ету үшін реформалар енгізілді, соның ішінде жас шегін көтеру және жоғары сыныптық үміткерлердің артықшылығын азайту. 1982 жылғы Ору заңдары Францияда кәсіподақтар мен қызметкерлердің құқықтарын жақсартты, соның ішінде ұжымдық келіссөздер, өкілдік, ақпарат, денсаулық пен қауіпсіздік және арам жұмыстан босатудан қорғау. Заң бойынша, жұмыс уақытынан тыс жұмыс үшін өтемақы және кәсіподақ қызметіне арналған ақы төленетін демалыс уақыты көбейтілді. Сонымен қатар, олар міндетті ұжымдық келіссөздер жүргізуді және денсаулық пен қауіпсіздік ережелерін күшейтті. Алайда, кәсіпорын комитеті экономикалық саясатқа ықпалы шектеулі консультативтік орган болып қала берді, ал шағын кәсіпорындар өздерінің комитеттеріне экономикалық ақпарат беруді талап етпеді. Үкімет сондай-ақ жартылай және уақытша жұмысшыларға жұмыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету, мемлекеттік қызметтегі әйелдерге тең мүмкіндіктер беру және иммигранттар бірлестіктерін құруды ынталандыру шараларын енгізді. Жаңа саясат жұмысшылар мекемелерінде иммигранттарға қойылатын тілдік талаптарды алып тастады және шетелдік жұмысшыларға еңбек қатынастары кеңестерінде отыруға мүмкіндік берді. Алжир азаматтарының елге оралуына көмек көрсету бағдарламасы кәсіптік оқыту, бизнес көмегі және елге оралу гранты арасында таңдаумен алмастырылды. Францияда Моро үкіметі префекттің өкілеттігін азайтып, жергілікті биліктің өкілеттігін ұлғайтып, сайланған аймақтық кеңестер құрған бірнеше заңдарды қабылдады. Сонымен қатар, олар қауіпсіздік сотын жойып, полиция тарапынан қысымға ұшырауды бақылау шараларын енгізді. Үкімет заң көмегін көрсетті және гомосексуалистерге қарсы дискриминацияға қарсы заң қабылдады. Олар жоғары білім беру жүйесін реформалады, ENA-ны қолжетімді етті және ауруханаларда жеке төсектерді жоюға бағытталған жаңа денсаулық сақтау саясатын іске асырды. Сонымен қатар, Моро үкіметі өнерге мемлекеттік көмекті үш есеге көбейту, қоғамдық кітапханаларға шығындарды төрт есеге көбейту және провинциялық өнер музейлері мен жергілікті мүражайларға көмек көрсету арқылы өнер, мәдениет және білім беруді қолдады. Олар провинциялық кітапханаларға да қаржыны арттырды, нәтижесінде көптеген адамдар негізгі кітапхана ресурстарына қол жеткізе алды. Провинциялар жаңа театрлар, өнер орталықтары, музыка залдары, балет труппалары және халық мәдениеті нысандарына ие болды. Жалпы, үкімет 1984 жылы 0,45%-дан 0,84%-ға дейін ұлттық бюджеттен мәдениетке жұмсалатын қаражатты айтарлықтай арттырды. 1980-ші жылдарда Франциядағы әлеуметтік қамсыздандыру реформалары кедейлердің табысын арттыруға әкелді, ең төменгі жалақы 25%-ға өсті және мүгедектерге және бала күтіміне арналған жәрдемақылар жақсартылды. Жұмыссыз жұмыскерлерге ауруға байланысты сақтандыру құқығы қайта берілді және тіс емдеу, есіту аппараттары мен көзілдірік құны өтелді. Егде жастағы кедейлерге арналған ең төменгі зейнетақы 62%-ға арттылды. SAFER жас фермерлерге көмек көрсету үшін кеңейтілді және фермерлердің табысын арттыруға бағытталған бірнеше шаралар енгізілді. Жеке кәсіпкер әйелдерге біржолғы декреттік төлем берілді және жұмысынан кеткен жұмыскерлерді де жұмыссыздыққа байланысты төлем алуға құқылы болды. Алайда, экономиканы жандандыру стратегиясы француз экономикасын ұзақ мерзімді перспективада жақсартуға жеткіліксіз болды, инфляция деңгейінің және сауда мен бюджет тапшылығының өсуіне әкелді. Жұмысы жоқ адамдардың саны 2 миллионнан асты, соның салдарынан жұмыссыздық жәрдемақысының мерзімін қысқарту және талаптарды қатаңдату, ерте зейнеткерлерге толық зейнетақы кепілдіктерін азайту, ауруханаларға төлем енгізу және медициналық өтемақыны азайту сияқты қатаң шаралар қабылданды. Қысқарту кезеңінде социалистердің мақсаты – бенефициарлардың жағдайын сақтау және ең қажеттілеріне ерекше назар аудару болды. Қосымша шығындар жүктелгенімен, отбасылық шығындарды ұстап тұруға және басымдық топтарды қорғауға күш салынды. Савари заңы арқылы жеке мектептерді қаржыландыруды шектеуге сәтсіздікке ұшырағаннан кейін ол 1984 жылы отставкаға кетті.

Өмірбаян

Морой Картинье қаласында дүниеге келген. Ол мұғалім болып жұмыс істеген және 1950-ші жылдары Социалистік жастар қозғалысын және Техникалық оқытушылар одағын басқарды. Ол Жұмысшылар интернационалының француз бөлімі (SFIO) партиясының үшінші ірі федерациясы саналатын Норд департаментінің социалистік федерациясында жетекші рөл атқарды және партияда жылдам өрледі. 1966 жылы ол партияның бас хатшысы Гай Молледен кейін екінші ең беделді тұлғаға айналды. Бірақ 1969 жылы Молле басшылықтан кеткен соң, оның орнына Ален Савари тағайындалды.

Саяси мансап

1968 және 1969 жылдардағы сайлау сәтсіздіктерінен кейін ол партияны жаңару қажеттігіне көнді. 1971 жылы Эпинай конгресінде ол Франсуа Миттеранның партия төрағалығына сайлануын қолдады және Социалистік партияда (PS) ең ықпалды екінші тұлғаға айналды. Екі жыл өткен соң ол Лилль қаласының депутаты және әкімі болып сайланды. Маруа бұрынғы SFIO мүшелерінің маңызды лауазымдарынан Миттеранның жақтастарымен ауыстырылуын үнемі сынады. Осы мәселеде ол 1979 жылғы Метц конгресінде Миттеранның негізгі қарсыласы Мишель Рокармен одақ құрды. Бірақ Миттеран оны 1981 жылғы президенттік науқанда өкіл ретінде таңдады; Миттеран сайланғаннан кейін Маруаны премьер-министр етіп тағайындады.

Матиньоннан кейін

1988 жылы Миттеранның қарсылығына қарамастан, Лоран Фабиусты қолдағандықтан ол ПС-нің бірінші хатшысы болды. 1992 жылы өкілеттігі аяқталғанға дейін, әсіресе 1990 жылғы Ренн конгресінде ПС құрамындағы фракциялар арасындағы қарым-қатынасты барынша жақсартуға тырысты. Ол рокардиандық топпен және миттерандық топтан шыққан Лионель Жоспеннің жақтастарымен одақтасты. 1992 жылдан 1999 жылға дейін Социалистік Интернационалдың президенті, 1992 жылдан бері сенатор, 2001 жылы Лилль қаласының мэрі лауазымынан бас тартты. Француздық солшылдардың рухани көшбасшысы саналатын ол 2007 жылғы іріктеу сайлауында Сеголен Рояльдің кандидатурасын қолдады.