Кіріспе

Бұл – хинди және урду тілдерінен енген ағылшын тіліндегі сөздердің тізімі. Бұл екі тіл – хиндастани тілінің ерекше диалектілері. Хинди және урду сөздерінің көптеген түбірлері санскрит тіліне дейін жетеді; Санскриттен шыққан ағылшын сөздерінің тізіміне қараңыз. Көптеген сөздер парсы тілінен келген; Парсы тілінен шыққан ағылшын сөздерінің тізіміне қараңыз. Олардың кейбіреулері, өз кезегінде, араб немесе түрік тілдерінен шыққан. Кейде сөздер бірнеше жолмен ағылшын тіліне өтіп, осылайша әртүрлі мағыналарға, жазылу түрлеріне немесе айтылуларына ие болады – бұл еуропалық этимологиясы бар сөздерде де кездеседі. Көптеген сөздер британдық үстемдік кезеңінде ағылшын тіліне енген. Отарлық дәуірден бастау алған бұл қарыздар көбінесе «Англо-үнділік» деп аталады.

А

Аватар – хинди тілінен, ал одан санскрит тілінен алынған, "аватар" (avatāra) сөзі "төмен түсу" мағынасын білдіреді, бұл құдайдың көктегі әлемнен жерге түсуіне сілтеме жасайды. Алу – хинди, урду және санскрит тілдеріндегі ālū сөзінен шыққан.

Б

Бандана (باندھنا/बांधना) – байлау үшін. Білезік (баңғалы) – баңғалыдан жасалған. "Британия" (Колониалды Үндістандағы британдық әскерлер арасында қолданылатын сүйіспеншілік атауы): хинди-урду тіліндегі вилаяти (विलायती, ولايتى) сөзінен – "шетелдік", ал түпкі тегі араб-парсы тіліндегі ولايتي – "жергілікті, аймақтық". Бунгало – бенгал және урду тілдеріндегі "бенгла" сөзінен шыққан, мағынасы – "(бенгал стиліндегі) үй".

С

Шарпой – "А" тобынан. "Чаат" сөзі хиндустани тілінен келген. Чита – "үрленген, ала" деген мағынаны білдіретін "чита", چیتا, चीता сөзінен шыққан. Шатри – хиндустани тіліндегі چھتری / छतरी (chatrī, "қолшатыр, шатыр") сөзінен шыққан. Чит – چٹھی चिट्ठी (chitthi), хат немесе жазба. Чатни – "chaṭnī", چٹنی, चटनी сөзінен, түпкілікті "chāṭnā", چاٹنا, चाटना ("тілдеу") сөзінен туындаған. Кот – khāṭ, खाट, төсек. Чоукат – chokath, چوکھٹ / चौखट, есік қаңқасы. Cummerbund – парсы тілінен хинди және урду тілдері арқылы келген, "камарбанд" (kamar 'бел, сан' және bandi 'белдік') сөзінен шыққан. Куши – хинди және урду тілдеріндегі ख़ुशी/, парсы тілінде خوش ḵuš сөзінен, ал кейбір деректер "жастық" сөзінен шыққандығын көрсетеді.

G

Ганжа – марихуананы білдіретін хинди сөзі. 19 ғасырда үнді жұмысшылары аралға өсімдікті әкелгеннен кейін Ямайкада кеңінен танымал болды. Гарам масала – хинди тіліндегі गरम मसाला және урду тіліндегі گرم مصالحہ garam masālā сөздерінен шыққан, сөзбе-сөз "ыстық (= дәмді) қоспа" деген мағынаны білдіреді. Парсы тіліндегі گرم (garm) сөзі "жылу, ыстық" және араб тіліндегі مصالح (masāliḥ) сөзі "пайда, қажеттілік, ингредиенттер" дегенді білдіреді. Гавиал – индустани тіліндегі ghaṛiyāl, گھڑیال / घड़ियाल сөзінен шыққан, ал түпкілікті түрі санскрит тіліндегі घण्टिक сөзінен келген. Гуру – хинди тілінде "ұстаз, діни қызметкер", санскрит тілінде "құрметке лайық, ұстаз" деген мағынаны білдіреді, сөзбе-сөз "салмақты, ауыр" деп аударуға болады. Гимхана – бастапқыда спорттық жарыстар өтетін орынды білдіретін термин, сондай-ақ бәсекелестердің шеберлігін сынаған түрлі жарыстарды да қамтиды. Ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде гимнастика – жылқы мен оның шабандозының дағдылары мен қабілеттерін көрсету үшін өткізілетін көп ойынды ат спорты. [khānāh خانه "үй, тұрғын үй"].

Ж

Жаконт – санскрит тіліндегі жаганнат сөзінің модификациясы, Үндістанның Жаганнат Пури қаласынан, онда осы мата алғаш рет жасалған. Jodhpurs – атқа мінуге арналған, тізеден төмен тар, жамбас бөлігі кең әрі ыңғайлы, аяқтың ішкі жағында күшейтілген жапсырмалары бар, толық ұзындықтағы шалбар. Бұл киімнің аты Жодпур қаласынан шыққан, онда үнді еркектері осындай киімді күнделікті киімнің бір бөлігі ретінде киеді. Джаганнатха (jagannātha, jagannātha) – Вишну құдайының бір түрі, ол әсіресе Пуридегі Джаганнатх ғибадатханасында құлшылыққа алынады. Ратха Ятра фестивалі кезінде мыңдаған жандар көшелер арқылы 14 метрлік (45 фут) биіктіктегі, жүздеген тонна салмақтағы үш ғибадатхана арбасын тартады. Бұл арбаларда құдайлардың үш мүсіні орналасқан, олар екі бауыр және олардың қарындасы болып, ритуалдық құлшылықтан кейін сыртқа "серуендейді". Олар мыңдаған жандармен қасиетті тамақпен тойырылады, иконалар тірідей болып көрінеді. Еуропалық саяхатшылар бұл фестивальдарды көрді және діни фанатиктердің өздерін арбаның дөңгелектерінің астына тастап, өзін-өзі өлтіргені туралы "әдеттегідей емес" хабарлармен оралды. Сөйтіп, бұл сөз институционалдық немесе физикалық инерция салдарынан тоқтатылмайтын, немесе осындай инерцияға байланысты болжауға болатын, бірақ қашу мүмкін емес қатерлі апаттың метафорасына айналды. Жангел – санскрит тіліндегі जङ्गल (jaṅgala) сөзінен, кейін хинди тілінде जंगल (jangal) және урду тілінде جنگل (jangal) сөздеріне ауысқан. Жаңғала – "өңделмеген жер" деген мағынаны білдіреді, яғни жабайы табиғатты немесе орманды білдіреді.

К

Хаки – «тозаң түсті, шаңды, сұр» мағынасындағы ख़аки khākī, хинди және урду тілдерінде де қолданылады [түп тамыры парсы тілінен]. Карма – санскриттен алынған сөз, адамның іс-әрекеттерінің нәтижесін және осы іс-әрекеттердің өзін білдіреді. Бұл себеп-салда байланысының айналымы туралы термин. Кеджри – хинди тіліндегі खिचड़ी сөзінен алынған, 1340 жылға дейін немесе одан ертерек пайда болған күріш пен бұршақ немесе күріш пен дүрсі тағамдарынан туындаған деп саналады.

L

Тоңдау, тонау. «Loot» сөзі «ұрлау» мағынасын білдіреді. Қарақшылық.

N

Нирвана (джайнизм, индуизм, сикхизм және буддизмде) – азап, тілек, жеке бастың сезімі жоқ, жоғары жағдай. Онда адам карманың салдарынан және өлім мен қайта туу шеңберінен босатылады. Бұл джайнизм, индуизм, сикхизм және буддизмнің соңғы мақсаты болып табылады.

P

Пашмина – хинди тілінен (पश्मीना), урду тілінен (پشمينه), түп нұсқасы парсы тілінен (پشمينه) алынған. Панч – хинди және урду тілдеріндегі панч (पांच/پانچ), "бес" деген мағынаны білдіреді. Бұл сусын бастапқыда бес ингредиенттен дайындалған: спирт, қант, лимон, су және шай немесе дәмдеуіштер. Алғашқы сусынның аты паантш болған. Пандит – पण्डित (Pandit), білімді ғалым немесе дін қызметкері деген мағынаны білдіреді. Пукка (Ұлыбритания сленгі: "нағыз") – Пакка (पक्का/پکا) сөзінен шыққан, "пісірілген, піскен, қатты" деген мағына береді. Пурда – хинди және урду тілдеріндегі парда (पर्दा/پردہ), түп нұсқасы парсы тілінен шыққан, "сайлау алдындағы кезең" дегенді білдіреді. Пижама – хинди және урду тілдеріндегі пажама (पाजामा/پاجامہ) сөзінен алынған, "аяқ киім" деген мағынаны білдіреді, парсы тіліндегі "пай" ("аяқ, тізе") және "жаме" ("киім") сөздерінен құралған.

R

Раита – хинди және урду тілдеріндегі райта (रायता رائتہ) сөзі. Йогурт негізінде дайындалатын тағам, оған кейбіреулер күріш немесе роти тағамдарын толықтыру үшін тілімделген, тураланған немесе кубиктелген қияр, пияз, қызанақ, ананас, анор немесе басқа да салаттар қосады. Роти – хинди және урду тілдеріндегі роти (रॊटी روٹی) сөзі, "нан" деген мағынаны білдіреді; пракрит тіліндегі ротта – "күріш ұны", ал санскрит тіліндегі ротика – "наның бір түрі".

С

Сепой – парсы тіліндегі sepāhī (سپاہی) сөзінен шыққан, "жаяу әскер" деген мағынаны білдіреді және Моғол әскеріндегі шен ретінде белгіленген. Бұл атақ пен шенді Шығыс Үндістан компаниясы, кейін Британдық Радж енгізді. Бұл термин бүгінгі күні Үндістан, Пәкістан және Непал әскерлеріндегі сержанттар сияқты әскери емес шендерді білдіру үшін қолданылады. Шампунь – индустани тіліндегі chāmpo (चाँपो [tʃãːpoː]) сөзінен (әрекеттің бұйрық түрі, "массаж жаса!") шыққан, алғаш рет 1762 жылы қолданылған.

Т

Теapoy – хинди және урду тілдеріндегі charpoy चारपाई, چارپائی, Teen payi (तीन पाय) сөзінің түпнұсқасы, "үш аяқты" немесе "кофе үстелі" деген мағынаны білдіреді. Thug – хинди және урду тілдеріндегі Thagi ठग, ठگ, Thag сөзінен шыққан, "ұры немесе алаяқ" дегенді білдіреді. Tickety boo – ықтималда хинди тілінен шыққан, ठीक है, बाबू (ṭhīk hai, bābū) сөздерінен, яғни "әуелі баяғысы, мырза" деген мағынаны білдіреді. Toddy (сондай-ақ ыстық Toddy) – Tārī ताड़ी сөзінен, пальмира пальмасының шырынынан алынған. Typhoon – урду тіліндегі طوفان toofaan сөзінен шыққан, циклондық дауылды білдіреді.

V

Веранда – индустан тілінен барaмдаа برآمدہ / बरामदा, бірақ түпкілікті түрде португал тілінен келген.

Y

Яар – Оңтүстік Азияда қолданылатын сөз, «жақын дос, серік» деген мағынадағы есім ретінде анықталған. Бұл сөз перси тілінен алынған «яр» сөзінен пайда болған. «Яар» сөзі алғаш рет 1963 жылы ағылшын тілінде қолданылған.