Кіріспе

Гиперкешендік сандар жүйесі

Математикада октониондар — нақты сандар үстіндегі нормаланған бөліну алгебрасы, гиперкешендік сандар жүйесінің бір түрі. Октониондар әдетте үлкен әріп "O" арқылы бейнеленеді, қалың шрифтпен немесе тақтадағы қалың шрифтпен. Октониондардың сегіз өлшемі бар; кватерниондардың өлшемдерінің санынан екі есе көп, олар олардың жалғасы болып табылады. Олар коммутативті емес және ассоциативті емес, бірақ ассоциативтіліктің әлсіз түрін қанағаттандырады; атап айтқанда, олар альтернативті. Олар сондай-ақ қуат бойынша ассоциативті. Октониондар кватерниондар мен кешенді сандар сияқты кеңінен танымал емес, олар көп зерттелген және қолданылады. Октониондар математикадағы ерекше құрылымдармен байланысты, соның ішінде ерекше Ли топтары да бар. Октониондардың қолданылу аймақтарына, мысалы, ішектік теория, арнайы салыстырмалылық теориясы және кванттық логика жатады. Октониондарға Кейли-Диксон құрылымын қолдану седениондарды тудырады.

Тарих

Октониондарды 1843 жылы Джон Т. Грейвс, өзінің досы Уильям Роуэн Гамильтонның квартерниондарды ашуынан шабыдаланып ашқан. Грейвс өзінің ашылуын "октавалар" деп атады және оны 1843 жылғы 26 желтоқсанда Гамильтонға жазған хатында айтты. Ол өзінің нәтижесін Артур Кейлидің мақаласынан аздап кейін жариялады. Октониондарды Кейли де тәуелсіз түрде ашқан, сондықтан оларды кейде "Кейли сандары" немесе "Кейли алгебрасы" деп те атайды. Гамильтон Грейвстің ашылу тарихын сипаттады.

Изотоптар

Алгебраның изотопиясы – а, b, c өзара тең сызықтық бейнелеулердің үштігі, егер онда бұл автоморфизммен сәйкес келеді. Алгебраның изотопиялық тобы – барлық изотопиялардың тобы, және автоморфизмдер тобы оның ішкі тобы болып табылады. Октониондардың изотопиялық тобы Spin8(ℝ) тобы болып табылады, мұнда a, b, c үш 8-өлшемді өкілдік ретінде әрекет етеді. c элементі бірлікке бекітілген элементтердің ішкі тобы Spin7(ℝ) ішкі тобын құрайды, ал a, b, c элементтерінің барлығы бірлікке бекітілген элементтердің ішкі тобы G2 автоморфизм тобы болып табылады.

Қолданбалар

Октониондар математикалық нысандарды жіктеуде және құрастыруда маңызды рөл атқарады. Мысалы, ерекше Лай тобы [[G2 (математика)] – октониондардың автоморфизм тобы, ал басқа ерекше Лай топтары [[F4 (математика)], [[E6 (математика)], [[E7 (математика)] және [[E8 (математика)] октониондарды қолдану арқылы анықталатын белгілі бір проективті жазықтықтың изометриялары ретінде түсіндірілуі мүмкін. Симметрияланған матрицалық көбейтіндімен жабдықталған 3 × 3 октониондық матрицалар жиынтығы Альберт алгебрасын анықтайды. Дискретті математикада октониондар Лич торларының элементарлы туындысын қамтамасыз етеді, сондықтан олар спорадикалық қарапайым топтармен тығыз байланысты. Октониондардың физикаға қолданылуы көбінесе болжамдық сипатта болып келді. Мысалы, 1970-ші жылдары кварктарды октониондық Гильберт кеңістігі арқылы түсінуге әрекеттер жасалды. Октониондардың және тек төрт нормаланған бөліну алгебрасы ғана болуы мүмкін екендігі белгілі, бұл суперсимметриялық кванттық өріс теорияларын құрастыруға болатын кеңістік-уақыт өлшемдерімен байланысты. Сондай-ақ, элементарлық бөлшектер физикасының Стандартты моделін октониондық құрастырулардан алуға тырысулар жасалды, мысалы, "Диксон алгебрасын" 'C' ⊗ 'H' ⊗ 'O' пайдалана отырып. Октониондар қара тесік энтропиясын, кванттық ақпарат ғылымын және іс жіп теориясын зерттеуде де қолданылды. Октониондар робототехникадағы қол-көз калибрлеу мәселесін шешуде пайдаланылды. Терең октониондық желілер машиналық оқытуда тиімді және ықшам түрде бейнелеу құралын ұсынады.