Кіріспе
1937 жылы енгізілген британдық ұшақ Supermarine Stranraer – британдық Supermarine Aviation Works компаниясы Саутгемптон қаласының Вулстон аймағында жобалаған және құрастырған ұшақ. Ол 1930 жылдары негізгі операторы – Корольдік әуе күштері (RAF) тапсырысы бойынша жасалды. Бұл RAF-тың соңғы және ең жылдам екі қанатты ұшағы болды. Supermarine Scapa ұшағынан дамытылған, ұшақтың дизайны 1931 жылы жарияланған R.24/31 талапнамасымен айқындалды. Әуе министрлігінің алғашқы қабылдамауынан кейін Supermarine жеке бастамамен дамытуды Саутгемптон V деген атаумен жалғастырды. 1933 жылы бір прототипке келісімшарт жасалды, осы кезде бұл модель Stranraer деп аталды. 1934 жылдың 24 шілдесінде алғашқы ұшырылымын жасаған Stranraer 1937 жылы RAF-тың жедел тобында қызметке түсті, ал екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде осы модельдің көп бөлігі қолданыста болды. Stranraer ұшақтары көбінесе соғыстың алғашқы жылдарында суасты қайықтарға қарсы және конвойлерді сүйемелдеуге қатысты. 1941 жылдың наурыз айында модель жедел қызметтен алынып тасталды, бірақ 1942 жылдың қазанына дейін оқу мақсатында пайдаланылды. Ұлыбританияда жасалған ұшақтармен қатар, Монреаль қаласындағы (Квебек) Vickers компаниясы да Корольдік Канада Әуе күштері (RCAF) үшін лицензия бойынша 40 Stranraer ұшағын құрастырды. Бұл канадалық Stranraer ұшақтары Канаданың Атлант және Тынық мұхиттарының жағалауларында суасты қайықтарға қарсы және жағалау қорғанысы бойынша қызмет етті, және 1946 жылға дейін үздіксіз қолданыста болды. Әскери қызметтен шыққаннан кейін көптеген бұрынғы RCAF Stranraer ұшақтары жаңадан құрылған аймақтық әуе компанияларына сатылды, олар 1950 жылдарға дейін түрлі коммерциялық жолаушылар және жүк тасымалдау операцияларында пайдаланды.
The Supermarine Stranraer is a flying boat designed and built by the British Supermarine Aviation Works company at Woolston, Southampton. It was developed during the 1930s on behalf of its principal operator, the Royal Air Force (RAF). It was the RAF's last and fastest biplane flying boat. Derived from the Supermarine Scapa, the aircraft's design was heavily shaped by Specification R.24/31, issued in 1931. After an initial rejection by the Air Ministry, Supermarine persisted with development as a private venture under the designation Southampton V. During 1933, a contract was placed for a single prototype; it was around this time that the type was named after Stranraer. First flown on 24 July 1934, the Stranraer entered frontline service with the RAF during 1937; most examples of the type were in service by the outbreak of World War II. The Stranraers typically undertook anti submarine and convoy escort patrols during the early years of the conflict. During March 1941, the model was withdrawn from frontline service, but continued to be operated in a training capacity until October 1942. In addition to the British built aeroplanes, the Canadian Vickers company in Montreal, Quebec, also manufactured 40 Stranraers under licence for the Royal Canadian Air Force (RCAF). These Canadian Stranraers served in anti submarine and coastal defence capacities on both Canada's Atlantic and Pacific coasts, and were in regular service until 1946. Following their withdrawal from military service, many ex RCAF Stranraers were sold off to fledgling regional airlines, with whom they served in various commercial passenger and freighter operations into the 1950s.
Өмірбаян
Supermarine Stranraer, тікелей Supermarine Scapa-дан туындаған, Royal Air Force (RAF) үшін R. J. Mitchell жобалаған ұшу қайықтары сериясының соңғы ұшағы болды. Ол 1925-1936 жылдар аралығында Оңтүстік Англиядағы Саутгемптон қаласының Вулстон ауданында Supermarine компаниясымен өндірілді. Серияның дамуы 1930 жылдардың басында Митчелл басқарған Supermarine дизайн тобының жұмысымен басталды. Жоба 1931 жылы Авиация министрлігі жариялаған R.24/31 талабына жауап ретінде іске асырылды, онда RAF үшін көп мақсатты жағалауды барлауға арналған ұшу қайығы қажет болды. Бұл талапта әртүрлі шарттар келтірілген, соның ішінде Scapa-дан артық жүк көтеру қабілеті және бір ғана қозғалтқышпен тегіс ұшуды сақтай алу мүмкіндігі. Бұл екі талап та Scapa-ның қабілеттеріне сай келмеді, оны үлкейтусіз орындау мүмкін емес еді. Сондықтан Supermarine компаниясы бұл талапқа алғашқы жауабын Scapa-ның үлкендетілген моделі ретінде ұсынды; компания Saunders Roe компаниясының қарсы ұсынысымен бәсекелесті. Авиация министрлігі Saunders Roe ұсынысын жақсы көріп, Supermarine жобасын қабылдамады. Қабылданбағанына қарамастан, Supermarine жеке бастама ретінде жобаны дамыту жұмыстарын жалғастыруға шешім қабылдады, ол алғашқыда Supermarine Southampton V деп аталды.
Прототиптер мен өндіріс
1933 жылы екі «Бристоль Пегасус IIIM» қозғалтқышымен жабдықталған бір прототипке келісімшарт жасалды және бұл модель «Stranraer» деп аталды. 1934 жылдың 27 шілдесінде алғашқы прототип, K3973, Джозеф Саммерс басқаруымен алғашқы ұшуын жасады. Келесі айларда салыстырмалы түрде қарқынды бастапқы ұшу сынақтары жүргізілді. 1934 жылдың 24 қазанында «Stranraer» прототипі ресми сынақтар үшін RAF Феликсстоудегі Теңіз авиациясы эксперименталды орталығына (MAEE) жеткізілді. 1935 жылдың 29 тамызында, сынақ ұшуларын аяқтағаннан кейін, Әуе министрлігі 17 ұшақтан (сериялық нөмірлері K7287-ден K7303-қа дейін) 17/35 талабын орындау үшін алғашқы тапсырыс берді; 1936 жылдың мамырында тағы алты ұшаққа (K9676-дан K9681-ге дейін) тапсырыс берілді. Бірінші өндірістік үлгідегі ұшақ 1936 жылдың желтоқсан айында алғашқы ұшуын жасады және 1937 жылдың 16 сәуірінде RAF қызметіне енді. Соңғы «Stranraer» 1939 жылдың 3 сәуірінде жеткізілді. Бұған қоса, барлығы 40 «Stranraer» ұшағы Канадада «Canadian Vickers Limited» компаниясы лицензиясы бойынша өндірілді, себебі «Supermarine» және «Canadian Vickers» екеуі де «Vickers Armstrongs» компаниясының еншілес кәсіпорындары болды.
Сипаттама
Stranraer – алты орындық, екі қозғалтқышты, екі қанатты ұшақ. Stranraer дизайны дамыған сайын, ол Scapa-дан көбірек ерекшеленді, екі бөліктен тұратын конструкцияда жұқа қанатты орналастыруды таңдады. Stranraer-дің салмағы, қанаттарының ауданы мен қанат кеңдігі 12 пайызға артты; лифт те 7 пайызға үлкейтілді, ал рульдерде ұшақты бір қозғалтқышпен ұшу кезінде тура ұстауға мүмкіндік беретін тримдер болды. Rolls Royce Kestrel-ді пайдалану мүмкіндігі де қарастырылғанмен, оның орнына Bristol Pegasus IIIM радиалды қозғалтқышы таңдалды, себебі ол ауамен салқындатылатын типке жататындықтан, ауыр радиаторлар мен құбырлар қажет болмады. Stranraer-дің фюзеляжі Scapa-ға ұқсас болғанымен, аэродинамикалық тұрғыдан жақсартылған. Ұшақтың көп бөлігі алкладтан жасалған, ал бөлшектері тот баспайтын болаттан құралған; металл бұйымдары коррозияға қарсы шара ретінде анодталған. Қосымша беріктік үшін екі қанат аралық тіреуіш орнатылды. Фюзеляждің көлденең қимасы 18 пайызға ұлғайтылған, бірақ гидродинамикалық көрсеткіштері дерлік өзгермеді. Алдыңғы пулеметті қайта жинау мүмкіндігі болды, ортаңғы пулеметшінің орны төмендетілді, ал басқару беттерінен кейін артында құбырлы қорғанышпен қамтамасыз етілген артындағы пулеметші орны қосылды. Жалпы, ұшаққа орнатылатын жабдықтар бұрынғы Southampton ұшақтарынан алынған тәжірибелердің нәтижесі болды. Stranraer-дің өндірістік үлгісі алғашқы прототиптен бірнеше жағынан ерекшеленді, ең бастысы – қуатты Pegasus X қозғалтқышының орнатылуы. Қозғалтқыштар жоғарғы қанаттың астындағы гондолаларда орналасқан, бұл винттердің теңіз шашырауынан алыс болуына мүмкіндік берді. Жоғарғы қанаттың орталық бөлігінде әрқайсысы белгілі сыйымдылығы бар екі жанармай бакі болды; жанармай гравитациялық күшпен берілді, бірақ жанармай сорғылары да орнатылған. Бұл ұшақ 1940 жылы салынды, ол Canadian Vickers компаниясы жасаған 40 ұшақтың бірі. RCAF қызметінде ол бірнеше эскадрилья құрамында суастына қарсы патрульдерге, оқу ұшағы ретінде және жолаушыларды тасымалдауға қолданылды. 1944 жылы ол қызметтен шығарылды. 1947 жылға дейін ол Canadian Pacific Airlines азаматтық әуе компаниясымен, содан кейін Queen Charlotte Airlines компаниясымен ұшты, ол ұшақтың бастапқы қозғалтқыштарын американдық Wright R 1820 Cyclone қозғалтқыштарымен ауыстырды. Queen Charlotte Airlines ұшақты 1952 жылға дейін жолаушылар рейстерінде пайдаланды, Ванкуверден Британдық Колумбияның Тынық мұхиты жағалауында ұшып жүрді. 1966 жылы кемемен соқтығысып зақымданғанға дейін бірнеше жеке меншік иелерімен ұшты. 1970 жылы оны RAF мұражайы сатып алып, Ұлыбританияға тасымалдады. Екінші Stranraer 915/CF BYJ ұшағының бөліктері Канаданың Галифакс қаласындағы Shearwater Aviation мұражайына тиесілі. Бұл ұшақ та Queen Charlotte Airlines компаниясымен жұмыс істеді, 1949 жылғы Рождество қарсаңында Британдық Колумбиядағы Белиз шығанағында апатқа ұшырады. Ұшақтың көп бөлігі 1980 жылдары табылды, алдыңғы фюзеляж бен кабинасынан басқа.