Кіріспе

Болгария провинциясы

София провинциясы (Софийска област) – Болгарияның провинциясы (облысы). Облыс Софияны өз аумағына қоспайды, бірақ София оның әкімшілік орталығы болып қалады. Облыс Перник, Кюстендил, Благоевград, Пазарджик, Пловдив, Ловеч, Вратса, Монтана провинцияларымен және "София қалалық облысымен" (бұл жеке облыс, қараңыз София әкімшілігі) және солтүстік-батыста Сербиямен шектеседі.

Тарихқа дейінгі және ежелгі кезең

Шавдар маңындағы археологиялық қазбалар бұл аймақты адамдар 7000 жыл бұрын қоныстандырғанын көрсетеді. Ең ерте көптеген қоныстардың куәлігі тракий дәуіріне дейін жетеді, оның ішінде әлі күнге дейін толық зерттелмеген tumuli (қорғандар) бар. 29 жылы алғаш рет айтылған. Рим генералы Марк Лициний Красс сол жылы Трибаллдарға қарсы жорығын бастады, ал 27 жылы оның әскерлері Сердиканы басып алды. Дегенмен, қазіргі уақытқа дейін бұл шатқалдың таулы жеріне байланысты қол жеткізу қиын болды. Осының салдарынан, тұрғындар әлемнің қалған бөлігінен ішінара оқшауланды, өзіне сенді, бірақ сонымен қатар соғыстар мен шапқыншылықтардан қорғалды. Екінші Болгар империясы кезінде аймақтағы шіркеулер мен монастырлар гүлденді. Царь Иван Александр Средицтің (бұрынғы Сердика) төңірегінде 14 монастырьден тұратын жүйені құрды, оның ережелері мен ұйымдастырылуы болгар тілінде Света Гора деп аталатын Афон тауындағы монастырьлар жиынына ұқсас болды. Софияның Света Горасы бүгінгі София облысының Плана және Витоша тауларының оңтүстігінен бастап Драгоман және Стара Планинаның солтүстік беткейлеріне дейінгі храмдар мен монастырларды қамтиды. Олардың кейбіреулері Бірінші Болгар империясы кезінде немесе Иван Александрдың билігінен бұрын құрылған. Бов маңында крестоносшылардың болғандығы да куәландырылды, олардың патша Калоянның вассалы болған төртінші крестонос жорығының рыцарі құрғандығы айтылады.

Осман билігі

Қазіргі София облысының аумағы 1876 жылғы сәуір көтерілісінде болған төрт революциялық округтің үшеуіне кірген.

Үшінші болгар мемлекетінің тұсында

Болгарияның 1878 жылы азат етілгенінен кейін бірнеше жыл өткен соң, болгар ұлтшылдары Осман империясының Шығыс Румелия провинциясында төңкеріс ұйымдастырып, оны Болгария княздығымен біріктіруді жариялады. Сербия Корольдігі өзінің қарсыласының күшеюіне қарсылық көрсетті. Сербия патшасы Милан I 1885 жылдың 14 қарашасында Болгарияға соғыс жариялады, бірақ серб әскері 17-19 қарашадағы Сливница шайқасында мүшелейтін жеңіліске ұшырады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде осы аймақта көптеген қарсылық күресшілері орналасқан. Көбінесе кеңес одағына бағытталған қарсылық қозғалысы – Халықтық азаттық көтерілісші армиясы (ХАККА) 1-ші София көтеріліс операциялық аймағы шеңберінде, әсіресе Ботевград және Ихтиман аудандарында жергілікті деңгейде ұйымдастырылды. 1944 жылға қарай Болгария үкіметтік әскерінің, Осі державаларының құрамында болған, партизанға қарсы операциялары қызыл қанды болды. 1944 жылдың қаңтарында Арнайы операциялар тобының майоры Уильям Фрэнк Томпсон және тағы бір британдық офицер, сержант Кеннет Скотт, Оңтүстік Югославияда радио жабдықтарымен парашютпен түсірілді; олардың міндеті – британдық армия мен ХАККА арасында байланыс орнату болды. Екеуі 100 адамнан тұратын, нашар жабдықталған болгар партизандарының тобына қосылып, 1944 жылдың мамырында Болгарияға енді. Бірқатар алғашқы табыстардан кейін, топқа шабуыл жасалып, Томпсон мен онға жуық болгар партизандары Елешница маңында тұтқындалды. Оларға басқа партизандардың кесілген бас жарналары көрсетілгеннен кейін, үкіметтік әскерлер мен олардың жарымәскери көмекшілері – жандармерия оларды азаптап жатты. Коммунистік көзқарастары мен болгар және орыс тілдерін жетік меңгергендігіне байланысты Томпсон мен басқа қарсылық күресшілері ату отрядымен атқыланды. Соғыстан кейін аймақтағы бірнеше ауылдар біріктіріліп, қазіргі кездегі бір ауыл – Томпсон, британдық офицердің құрметіне осылай аталады.

Экономика

София облысының жалпы өңірлік өнімі (ЖӨӨ) 2016 жылы 3,11 миллиард лев (1,84 миллиард доллар) құрады, жан басына шаққандағы көрсеткіші 13 203 лев (7810 доллар) болды, бұл ұлттық деңгейде үшінші орында. Сол жылы шамамен 9000 компания 8,12 миллиард лев (4,8 миллиард доллар) сомасына тауарлар мен қызметтер өндірді. Бизнестің үштен екісі өңдеу секторында жұмыс істейді және табыс табады. Кен өндіру 1950 жылдан бері кең ауқымда дамып келеді. 1954 жылы ашылған Челопеч мыс кеніші содан бері 19,7 миллион тонна кен өндірді, ал 1988 жылы жылына 512 000 тоннаға дейін жетті. 1958 жылы Пирдоп маңында мыс қорыту және байыту зауыты жұмыс істей бастады, ол Челопеч және аймақтағы басқа екі кен орнынан – Элацит пен Ассарелден алынған концентраттарды өңдеді. Зауыт Aurubis компаниясының еншілес кәсіпорны ретінде Болгарияның екінші ірі компаниясына айналды. Канадалық Dundee Precious Metals Inc компаниясы қазіргі уақытта Челопеч кенін сатып алды, онда мыспен қатар алтын концентраты да өндіріледі. Mondelez Болгария (бұрынғы Kraft Foods Болгария) – еліміздегі ең ірі кондитерлік өнімдерді өндіруші, бұл негізінен Свегедегі шоколад фабрикасының өндірістік қуатына байланысты. Фабрика 1901 жылы құрылған, 1993 жылы жекешелендірілді және 2008 жылы жыл сайын 365 миллион шоколад тақтасын өндіруге жаңартылды. Сусындар Костинброд маңында өндіріледі, онда Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең ірі жылдам дайындалатын кофе фабрикасы орналасқан. Ботевград – ірі микроэлектрониканы зерттеу және дамыту, сондай-ақ өндіріс орталығы. Микрочиптер, интегралдық схемалар, сенсорлар және автомобиль электроникасы бұрынғы «Микроэлектроника» мемлекеттік зауыттарының аумағында жеке компаниялармен өндіріледі. Коммунистік кезеңде Праветсте компьютер өндірісі де қарқынды дамыды, ал 1988 жылы Болгария Батысқа компьютерлерді ірі көлемде экспорттауға дайын болды. Праветс үлгілері қалада өндірілген, олар 1980-ші жылдары Шығыс блогында қолданылған барлық компьютерлердің 40% құрады. Коммунизм құлағаннан кейін Праветс өндіріс тоқтатылды, бірақ оның орнына Siemens компаниясына тиесілі жоғары кернеулі электроника зауыты салынды. Болгарияның ең көне шаңғы курорты Боровец Самоков маңында орналасқан. Жыл сайын келіп тұратын туристердің көптігі жергілікті жылжымайтын мүлік нарығын жандандырып, қонақжайлылық және демалыс саласына шетелдік инвестицияларды тартты.