Кіріспе

Вратса провинциясы (Враца обласы, бұрынғы атауы Враца округі) – елдің солтүстік-батыс бөлігінде, солтүстікте Дунай өзені мен оңтүстікте Стара Планина тауы арасында орналасқан Болгария провинциясы. Ол өзінің бас қаласы Вратсаның атымен аталған. 2016 жылғы мәліметтер бойынша провинцияның халқы 170 367 адамды құрайды.

Қалалық округтер

Вратса облысында он община бар (бірлік: община, obshtina, көпше: общини, obshtini). Келесі кестеде әр общинаның аты ағылшын және кириллицада, бас қаласы (қалың әріппен) немесе ауылы және 2016 жылғы мәлімет бойынша халқы көрсетілген. Община Кирилл Халқы БорованБорован 5,456Борован 2,646Бяла СлатинаБяла Слатина 22,716Бяла Слатина 10,282ВратсаВраца 66,347Вратса 53,860КозлодуйКозлодуй 19,858Козлодуй 12,295КриводолКриводол 9,116Криводол 2,750МездраМездра 19,663Мездра 9,628МизияМизия 6,611Мизия 2,850ОрьяховоОряхово 10,204Орьяхово 4,544РоманРоман 5,853Роман 2,581ХайрединХайредин 4,546Хайредин 1,584

Газ, су, электр энергиясы және телекоммуникациялар

Облыстық жол жүйесі республикалық жол жүйесінің бөлігі болып табылады. Басымдық 4-санаттағы жолдарға беріледі. Оларды күтіп ұстау және бақылау муниципалитеттердің жауапкершілігінде. Осы жолдарды жаңғырту өңірлік саясаттың басымдығы болып табылады. Мездра – Болгарияның ірі қалаларын байланыстыратын маңызды теміржол стансасы. Жолаушылар тасымалын 116 автобус және 26 троллейбус жүзеге асырады. Телекоммуникация желісі Вратса, Бяла Слатина, Мездра және Козлодуй қалаларындағы 4 аймақтық пошта бөлімшесінен және 116 жергілікті пошта кеңсесінен тұрады. Олар экспресс-пошта, EMS, SKYPAK және DHL сияқты халықаралық курьерлік қызметтерді қоса, барлық түрдегі пошта қызметтерін ұсынады. Вратса қаласында Mobiltel, Globul және Vivatel компанияларының филиалдары орналасқан. Сумен жабдықтау жүйесін жақсарту жоспарланған, және канализация жүйесі көбінесе салынған, бірақ провинцияның барлық аумағында, кішігірім ауылдарды қоса, жаңғырту бағдарламасы іске асырылуда. Облыстың солтүстік бөлігінде орналасқан Козлодуй атом электр станциясы Болгарияның электр энергиясымен қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады.

Жолдар, темір жолдар және әуежайлар

Облыстың әкімшілік орталығы – Софиядан оңтүстік бөлігінде орналасқан Вратса қаласы. Ірі қалаларға дейінгі қашықтық: Вратса – Варна 414 км, Вратса – Пловдив 217 км; Вратса – Плевен 108 км; Вратса – Бургас 416 км. Е79 халықаралық тас жолы облыс аумағынан өтеді. Ірі еуропалық порт және Оряхово – Бечет паром кешені Дунай өзенінде, Оряхово муниципалитетінде орналасқан.

Жұмыс күші

Экономикалық белсенді халық саны 48 892 адамды құрайды, олардың 27 685-і қызмет көрсету саласында, 19 020-сы өнеркәсіпте және 2 187-сі ауыл шаруашылығында жұмыс істейді. 2000 жылдан бері халық саны артты, және олардың көп бөлігі жекеменшік жұмысқа орналасқан. Жұмыссыздық деңгейі Болгарияның орташа көрсеткіштерінен жоғары, сондықтан облыстық саясаттың мақсаты – осы мәселені шешуге бағытталған бағдарламаларды іске асыру. Негізгі экономикалық секторлардағы жұмыс күші таралуы: өнеркәсіпте – 38,9%, ауыл шаруашылығында – 4,5% және қызмет көрсету саласында – 56,6%. Мемлекеттік сектордағы жұмыскерлер санының және олардың үлесінің азаюы жеке сектордағы өсіммен сәйкес келеді. Мемлекеттік және жеке секторлардағы жұмыс күшінің арақатынасы 44,2% және 55,8% құрайды. Білім деңгейі жоғары болған сайын жұмысқа орналасу мүмкіндігі де артады. Облыста орта білімді жұмыскерлердің саны басым. Еңбек нарығында жоғары білімі бар мамандардың саны, білімі жоқтардың пайдасына төмендеуде. Облыс бойынша орташа жалақы 297 левті құрайды.

Қазіргі басым салалар

Вратса облысының табиғи ерекшеліктері ауыл шаруашылығының, ағаш өңдеу өнеркәсібінің және электр энергиясын өндірудің дамуына жағдай жасайды. Басты компаниялар: ұлттық маңызы бар Козлодуй ядролық электр стансасы; Chimco AD тыңайтқыш зауыты, Белоизворский цемент зауыты және сыра қайнату фабрикасы; Ledenika AD акционерлік қоғамы; Centromet AD центрифугалық құю; Vratitsa LTD жіптер, шикі және дайын маталар, тігін өнімдері; OMK Holding машина жасау және жабдықтар, құрал-саймандар, құйма зауыты, арнайы өндіріс; Hemus M AD әк тас, тақталар, плиткалар, блоктар, бағаналар; Sunnytex AD үй шаруалық мата, тоқыма және т.б. өндірісі; Metizi AD болат сымдар, арқандар және олардан жасалған өнімдер, қосалқы бөлшектер; Variana LTD бетон бұйымдары, сұр темірден құйылған өнімдер, металл сейфтер; Enemona Holding азаматтық құрылыс.

Даму салалары

Негізгі жобалар көлік инфрақұрылымын дамытуға, сумен жабдықтау және кәріз жүйесіне, ауыл шаруашылығына – көкөніс өндіруге, мал шаруашылығына, жібек құрттарын өсіруге, саңырауқұлақ өсіруге, қолданыстағы өнеркәсіптік кәсіпорындарды дамыту мен күшейтуге, сондай-ақ туризмнің баламалы түрлерін дамытуға – ауылдық туризмге, экотуризмге, мәдени, діни, емдеу-сауықтыру туризміне, тасжол туризміне, альпинизмге, парапланерлік жүзуге және тағы да басқаларға қатысты. Өңірлік экономиканың ұзақ мерзімді стратегиясы – өнеркәсіпті дамытудың баламалы жолы ретінде шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау.

Мектептер, университеттер және кәсіптік оқыту

Елорда Софияға (Болгарияның басты университеттері орналасқан қала) жақын болғандықтан, провинцияда Жаңа Болгар университетінің бір ғана жергілікті орталығы, Велико-Тырново университетінің бір педагогикалық колледжінің филиалы және бір медициналық колледж ғана бар. Кәсіптік білім беру мектептерінде ауыл шаруашылығы техникасы, механика және электротехника, химиялық технологиялар, азаматтық құрылыс және құрылыс инженерлігі, тілдер мектебі және математикалық гимназиялар бойынша негізгі пәндер оқытылады. Облыстағы бастауыш мектептердің жалпы саны – 54, олардың 14-і Враца муниципалитетіне қарасты, барлығы мемлекеттік мектептер. Тек бір ғана жекеменшік мектеп бар, ол – «Ағылшын тілі мен басқару бойынша Еуропа мектебі».

Қаржылық мекемелер

Қазіргі уақытта болгар банктерінің 15 филиалы бар. Сақтандыру компанияларының провинцияда 12 бөлімшесі бар.

Ауруханалар

Медициналық қызметтер 6 ауруханада ұсынылады, олардың 2-еуі облыстың бас қаласы Врацада орналасқан. Денсаулық сақтау жүйесіндегі реформалардың нәтижесінде жеке медициналық және стоматологиялық қызметтер де бар.

Мәдениет, демалыс және ресурстар

Облыс аумағында үш қонақ үй бар: Валди Палас, Турист қонақ үйі қалада және Вратсада, сондай-ақ Козлодуй қаласындағы Истар қонақ үйі. Вратсаның төңірегінде, тау ішінде 12 шақырымдай жерде сауна, фитнес залдары және тағы да басқа да мүмкіндіктері бар заманауи демалыс орталығы орналасқан. Облыс аумағында демалуға керемет мүмкіндіктер ұсынатын Врачан Балканы табиғи паркі, Врачан карст қорығы, халықаралық маңызы бар Леденика үңгірі және Вратса қаласының жанындағы Вратса шатқалы бар.