Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Атилла – бұл мажарлардың әсем тоқылған қалың матадан тігілген жакеті немесе қысқа пальтосы, оны кесте мен түйіндермен безендіреді. Тарихи тұрғысынан, ол гусарлар (немесе гузарлар) деп аталатын венгр атты әскерінің формасының бір бөлігі болды. Атилланы ауылдық еркектер, сондай-ақ ақсүйектер мен шенеуніктер күнделікті киіп жүрген. Атилла көптеген стильдерде және түрлі түстерде жасалған, оның ішінде қара, сұр, көк, жасыл, қызыл және ақ түстер болған. Олардың кейбіреулері түрік дольманымен ұқсас болған. Атилланың пайда болуы 16 ғасырға дейін барып жетеді, сол кезде мажарлар қысқа пальтоларын бір иыққа лақтып киюді қабылдаған. Осылай киген кезде жакетті көбінесе пелис деп атаған. Суық немесе жаңбырлы ауа-райында атилланы кеудеге түймелеп, әдеттегі жакеттей киюге болатын. Бір аңыз бойынша, ағылшын генералы айтқандай, бір түні венгр атты әскеріне түріктер шабуыл жасап, олар дұрыс киінуге үлкермеген. Олар қысқа пальтоларын жартылай иықтарына іліп алып, шайқасқа кірген. Түріктер «қысқа пальтолардың желбіреген жеңдерін» көрген соң, олар екі қолынан артық қолдары бар адамдармен соғысып жатыр деп ойлап, қашқан. Басқа деректерге сәйкес, венгр гусарлары қысқа пальтоларын бір иығынан асырып, қылыш соққыларынан қорғану үшін пайдаланған. Бұрынғы венгр аттылары осылай мал терісін қалқан ретінде қолданған. 1850 жылдан кейін австро-венгр атты әскерінің атилласы ұзартылған. 1892 жылы атилла мажар орманшыларының салтанатты формасының бір бөлігіне айналды. Ол қою жасыл немесе қара түсті, жеті алтын өрмек және алтын түймелермен безендірілген. 18-19 ғасырларда көптеген еуропалық және латын американдық армияларда гусар полктері құрылды, ал тоқылған атилланың үстінен киілетін жүнді пелис, көбінесе сипатталғандай, иыққа лақтырылып киілетін. 19 ғасырдың ортасына қарай атилла Корольдік Голландиялық Шығыс Индия армиясының салтанатты формасының бір бөлігіне айналды. Майкл Ковац, венгр гусары, алғашқы американдық атты әскерін жалдаған, оқытқан, ұйымдастырған және соғысқа бастап шыққан, өзінің формасының бір бөлігі ретінде атилла киген.
The attila is an elaborately braided Hungarian shell jacket or short coat, decorated with lace and knots. Historically it was part of the uniform of the Hungarian cavalry known as hussars (or huszárs). It was a part of the everyday wear of rural men as well as members of the nobility and officials. The attila was made in many styles and many colors including black, gray, blue, green, red and white. Some of these overlapped with the Turkish dolman. The origins of the attila are believed to go back to the 16th century when Hungarians adopted the practice of wearing their short coats slung on one shoulder. When worn in this fashion the jacket was often referred to as a pelisse. In cold or wet weather the attila could be buttoned across the chest and worn as a conventional jacket. One possibly mythical account, reported by an English general, is that one night a Hungarian cavalry unit was attacked by the Turks and had no time to dress properly. Instead they just threw on their short coats half shouldered and went into battle. Supposedly the Turks on seeing the "flying sleeves of the short coats", thought that they were fighting men who had more than two arms, and fled. Other accounts suggest that Hungarian hussars wore their short coat slung over one shoulder to provide limited protection from glancing sword blows. Earlier Hungarian horsemen had used slung animal skins as a shield in this way. After 1850 the Austro Hungarian cavalry attila became longer. In 1892 the attila also became part of the Hungarian forester's ceremonial uniform. It was dark green or black with seven golden braids and golden buttons. During the late 18th and 19th centuries hussar regiments were raised in many European and Latin American armies and the fur trimmed pelisse, worn over a braided attila or dolman, often continued to be worn in the slung fashion described. By the mid 19th century the attila had become part of the ceremonial uniform of the Royal Netherlands East Indies Army
Michael Kovats, the Hungarian hussar, who recruited, trained, organized, and led some of the first American cavalry into battle, wore an attila as part of his uniform.