1953-1962 жылдардағы Қырық Суық Соғыс кезеңі

Суық соғыс (1953-1962): Сталинден кейінгі кезең, Аустрия келісімі, Вьетнам соғысы, қарулану және ғарыш жарысы. Африка елдерінің ықпалы.

47 мин оқу

100%

Дереккөз: Cold War (1953–1962) — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

1953-1962 жылдардағы суық соғыстың кезеңі 1953 жылғы Корея соғысының аяқталуынан басталып, 1962 жылғы Куба зымыран дағдарысына дейінгі суық соғыстың мерзімін қамтиды. 1953 жылы Жозеф Сталиннің қайтысынан кейін жаңа басшылар КСРО-ны "сталинден тазарта" бастады, бұл Шығыс блогы және Варшава шартының қатысушы елдерінде наразылықтарға ұшырады. Бұған қарамастан, халықаралық қарым-қатынастардағы шиеленіс азайды, оның куәсі – Австрияны қайта біріктірген Австрия мемлекеттік шартына қол қойылуы және Индокитайдағы соғысты аяқтаған Женева келісімдері. Дегенмен, осы оң өзгерістер толық болған жоқ, себебі кезең бойында қымбат қарулану жарысы жалғасты, ал екі үлкен держава арасында ғарышқа қатысты бәсекелестік те өршіді. Африка елдерінің, мысалы Конго Демократиялық Республикасының кеңестік блоққа қосылуы Батыс елдерінде де алаңдаушылық тудырды.

Айзенхауэр мен Хрущев

1953 жылы Гарри С. Трумэннің орнын Дуайт Д. Эйзенхауэр басып алып, АҚШ-тың 34-ші президенті болғаннан кейін демократтар АҚШ президенттігін 20 жылдық билікten айырылды. Бірақ Эйзенхауэрдің кезінде АҚШ-тың «суық соғыс» саясаты негізінен өзгермеді. Сыртқы саясатты толыққанды қайта қарау іске қосылғанмен («Солтариум жобасы» деп аталды), пайда болған көптеген идеялар («коммунизмді кері қайтару» және Шығыс Еуропаны босату сияқты) тез арада іске аспайтындықтары анықталды. АҚШ-тың сыртқы саясатының жалпы бағытын анықтауда кеңестік коммунизмін тоқтатуға баса назар салынды. Трумэннен Эйзенхауэрге өту мінезі жағынан жұмсақ (орталықтан консервативтікке) болса, Кеңес Одағындағы өзгеріс зор болды. 1953 жылы Жозеф Сталиннің қайтысымен (ол 1928 жылдан бастап және Ұлы Отан соғысы кезеңінде Кеңес Одағын басқарды), Георгий Маленков Кеңес Одағының басшысы болып тағайындалды. Бірақ бұл ұзаққа соқпады, өйткені Никита Хрущев жақын арада Совет Одағы Коммунистік партиясының бірінші хатшысы ретінде Маленковтің барлық билігін жойып, Кеңес Одағын өзі басқарды. Маленков 1957 жылы Хрущевке қарсы сәтсіз төңкеріске қатысты, содан кейін ол Қазақстанға жер аударылды. Ұжымдық басшылықтың келесі кезеңінде Хрущев біртіндеп билікті нығайтты. 1956 жылдың 25 ақпанында Кеңес Одағы Коммунистік партиясының XX съезінің жабық отырысында сөз сөйлеген бірінші хатшы Никита Хрущев тыңдаушыларын Сталиннің жеке басына табынуын және Сталин басшылығымен жасалған көптеген қылмыстарды айыптау арқылы таң қалдырды. Сөздің мазмұны құпия болғанымен, ол сыртқа тарап, кеңестік одақтастар мен батыс сарапшыларын да таң қалдырды. Хрущев кейіннен 1958 жылдың наурыз айында Кеңес Одағының премьер-министрі болып тағайындалды. Бұл сөздің кеңестік саясатына тигізген әсері зор болды. Осылайша Хрущев қалған сталиндік қарсыластарын бірден заңдылықтан айырып, бірінші партия хатшысының ішкі билігін күрт арттырды. Хрущев содан кейін шектеулерді жеңілдетіп, кейбір диссиденттерді босатып, тек көмір мен болат өндірісіне ғана емес, коммерциялық тауарларға баса назар аударатын экономикалық саясатты бастады.

When Harry S. Truman was succeeded in office by Dwight D. Eisenhower as the 34th U. S. President in 1953, the Democrats lost their two decades long control of the U. S. presidency. Under Eisenhower, however, the United States' Cold War policy remained essentially unchanged. Whilst a thorough rethinking of foreign policy was launched (known as "Project Solarium"), the majority of emerging ideas (such as a "rollback of communism" and the liberation of Eastern Europe) were quickly regarded as unworkable. An underlying focus on the containment of Soviet communism remained to inform the broad approach of U. S. foreign policy. While the transition from the Truman to the Eisenhower presidencies was a mild transition in character (from moderate to conservative), the change in the Soviet Union was immense. With the death of Joseph Stalin (who led the Soviet Union from 1928 and through the Great Patriotic War) in 1953, Georgy Malenkov was named leader of the Soviet Union. This was short lived however, as Nikita Khrushchev soon undercut all of Malenkov's authority as First Secretary of the Communist Party of the Soviet Union and took control of the Soviet Union himself. Malenkov joined a failed coup against Khrushchev in 1957, after which he was sent to Kazakhstan. During a subsequent period of collective leadership, Khrushchev gradually consolidated his hold on power. At a speech to the closed session of the Twentieth Party Congress of the Communist Party of the Soviet Union, February 25, 1956, First Secretary Nikita Khrushchev shocked his listeners by denouncing Stalin's personality cult and the many crimes that occurred under Stalin's leadership. Although the contents of the speech were secret, it was leaked to outsiders, thus shocking both Soviet allies and Western observers. Khrushchev was later named premier of the Soviet Union in March 1958. The effect of this speech on Soviet politics was immense. With it Khrushchev stripped his remaining Stalinist rivals of their legitimacy in a single stroke, dramatically boosting the First Party Secretary's domestic power. Khrushchev followed by easing restrictions, freeing some dissidents and initiating economic policies that emphasized commercial goods rather than just coal and steel production.

Бір-біріне қарама-қайшы мақсаттар

1953 жылы Эйзенхауэр билікке келген кезде, ол екі қарама-қайшы мақсатқа ұмтылды: кеңестік ықпалдың таралуына қарсы ұлттық міндеттемелерді сақтау, тіпті күшейту; сондай-ақ бюджетті теңестіру, салықтарды төмендету және инфляцияны басу талаптарын қанағаттандыру. Осы мақсаттан туындаған доктриналардың ең маңыздысы – 1954 жылдың басында Мемлекеттік хатшы Джон Фостер Даллес жариялаған «жаппай жауап қайтару» болды. Трумэн әкімшілігінің қымбат, дәстүрлі құрлық әскерлерінен бас тартып, АҚШ-тың ядролық қаруларының және жасырын барлау қызметінің айқын артықшылығын пайдалана отырып, Даллес 1956 жылғы 16 қаңтарда Life журналына берген сұхбатында осы тәсілді «қауіптің шегіне дейін бару» деп сипаттады: Кеңес Одағын соғысқа дейін жеткізіп, одан уақытша жеңілдіктер алу. Эйзенхауэр Трумэн әкімшілігінен шамамен 42 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі әскери бюджетті мұра етті, сондай-ақ Ачесон, Харриман және Ловетт жасаған NSC-141 атты құжатты, онда әскери шығындарды тағы 7-9 миллиард долларға арттыру қажеттігі көрсетілген. Қаржы министрі Джордж Хамфри бастама көтеріп, сенатор Роберт А. Тафттың қысымымен және республикалық Конгрестің шығындарды қысқартуға бейімділігімен нығайтылған жаңа қаржы жылына (1954 жылдың 1 шілдесінен бастап күшіне енетін) белгіленген мақсат 36 миллиард долларға дейін төмендетілді. Кореядағы қару тоқтату келісімі әскерлерді орналастыру және қаржыны үнемдеуге мүмкіндік берсе де, Мемлекеттік және Қорғаныс министрліктері бюджетті арттыру үмітінде болды. Хамфри 1955 жылдың ақпанында теңгерімді бюджет пен салықты төмендетуді қалап, 12 миллиард доллар үнемдеуді жоспарлады (оның жартысын әскери шығындарды қысқарту есебінен алуды көздеді). Президент қорғаныс саласын күрт қысқартуға дайын болмаса да, теңгерімді бюджет пен қорғанысқа азырақ қаржы бөлуді қалады. «Егер біз аштықтан өлген адамдардың қолына бірдеңке бермесек, коммунизмді жеңе алмаймыз», – деді ол кабинетіне. Осыны ескере отырып, Эйзенхауэр Еуропадағы Американың инновациялық мәдени дипломатиялық бастамаларын, соның ішінде «жетінші армия симфониялық оркестрінің» «әскер музыканттары» атты жақсы ниет білдірулерін қаржыландыруды жалғастырды. Сонымен қатар, Эйзенхауэр «әскери-өнеркәсіптік кешеннің» (оның танымал еткен термині) «АҚШ-ты соғысқа немесе диктаторлық үкіметке итеретінін» және тіпті АҚШ-ты «ең қолайлы сәтте соғысты бастауға» мәжбүрлейтінінен қорқады. Бірде тарихтағы ең ірі десанттық операцияның бұрынғы қолбасшысы жеке сөзінде: «Егер президентіміз мендей әскери істерді білмесе, Құдай елге көмектессін!» – деді. Алайда, бұл кезде Азияда назар басқа жаққа ауыса бастады. «Қытай лоббисінің» немесе «Азияға бірінші кезекте көңіл бөлушілердің» қысымы, олар Чан Кайшекті билікке қайтару үшін белсенді шаралар қабылдауды талап еткен, сыртқы саясатқа күшті ішкі ықпал етіп тұрды. 1953 жылдың сәуірінде сенатор Роберт А. Тафт және басқа да ықпалды конгресс республикашылары Пентагонның жоғары басшыларын, әсіресе Бірлескен штабтар төрағасы Омар Брэдлиді дереу алмастыруды талап етті. «Қытай лоббисі» мен Тафт Брэдлиді Еуропаға басымдық беретін бағытта бағытталған деп қарады, яғни ол олар қолдайтын әскери саясаттағы жаңа өзгерістерге кедергі болуы мүмкін. Тағы бір фактор – Маккартизмнің жағымсыз айыптаулары, онда АҚШ үкіметінің көп бөлігінде жасырын коммунистік агенттер немесе оларға жақтастар бар деген күдік болды. Бірақ 1954 жылғы ара сайлаулардан кейін және Сенаттың айыптауынан кейін Жозеф Маккартидің ықпалы оның армияға қарсы жағымсыз айыптауларынан кейін азайды.

When Eisenhower entered office in 1953, he was committed to two possibly contradictory goals: maintaining—or even heightening—the national commitment to counter the spread of Soviet influence; and satisfying demands to balance the budget, lower taxes, and curb inflation. The most prominent of the doctrines to emerge from this goal was "massive retaliation", which Secretary of State John Foster Dulles announced early in 1954. Eschewing the costly, conventional ground forces of the Truman administration, and wielding the vast superiority of the U. S. nuclear arsenal and covert intelligence, Dulles defined this approach as "brinksmanship" in a January 16, 1956, interview with Life: pushing the Soviet Union to the brink of war in order to exact concessions. Eisenhower inherited from the Truman administration a military budget of roughly US$42 billion, as well as a paper (NSC 141) drafted by Acheson, Harriman, and Lovett calling for an additional $7–9 billion in military spending. With Treasury Secretary George Humphrey leading the way, and reinforced by pressure from Senator Robert A. Taft and the cost cutting mood of the Republican Congress, the target for the new fiscal year (to take effect on July 1, 1954) was reduced to $36 billion. While the Korean armistice was on the verge of producing significant savings in troop deployment and money, the State and Defense Departments were still in an atmosphere of rising expectations for budgetary increases. Humphrey wanted a balanced budget and a tax cut in February 1955, and had a savings target of $12 billion (obtaining half of this from cuts in military expenditures). Although unwilling to cut deeply into defense, the President also wanted a balanced budget and smaller defense allocations. "Unless we can put things in the hands of people who are starving to death we can never lick communism", he told his cabinet. With this in mind, Eisenhower continued funding for America's innovative cultural diplomacy initiatives throughout Europe which included goodwill performances by the "soldier musician ambassadors" of the Seventh Army Symphony Orchestra. Moreover, Eisenhower feared that a bloated "military–industrial complex" (a term he popularized) "would either drive U. S. to war—or into some form of dictatorial government" and perhaps even force the U. S. to "initiate war at the most propitious moment." On one occasion, the former commander of the greatest amphibious invasion force in history privately exclaimed, "God help the nation when it has a President who doesn't know as much about the military as I do." In the meantime, however, attention was being diverted elsewhere in Asia. The continuing pressure from the "China lobby" or "Asia firsters", who had insisted on active efforts to restore Chiang Kai shek to power was still a strong domestic influence on foreign policy. In April 1953 Senator Robert A. Taft and other powerful Congressional Republicans suddenly called for the immediate replacement of the top chiefs of the Pentagon, particularly the Chairman of the Joint Chiefs of Staff, Omar Bradley. To the so called "China lobby" and Taft, Bradley was seen as having leanings toward a Europe first orientation, meaning that he would be a possible barrier to new departures in military policy that they favored. Another factor was the vitriolic accusations of McCarthyism, where large portions of the U. S. government allegedly contained covert communist agents or sympathizers. But after the mid term elections in 1954–and censure by the Senate–the influence of Joseph McCarthy ebbed after his unpopular accusations against the Army.

Эйзенхауэр әкімшілігінің стратегиясы

Менің ойымша, көптеген адамдарымыз біздің қазір соғыста екенін түсінбейді. Олар оқ-дәрілерді естігенше түсінбейді. Олар соғыс, тікелей шайқас болмаса да болуы мүмкін деген ойға психологиялық тұрғыдан дайын емес. Адмирал Хайман Г. Рикковер 1958 жылғы 6 қаңтарда АҚШ Сенатының қорғанысқа дайындық комитетіне сөйлеген сөзінде осылай деді. Әкімшілік "Азияға бірінші" деген бағытты ұстанушылардың және "суық соғысты" тиімді жүргізе отырып, федералдық шығындарды қысқарту қажеттілігі арасындағы қайшылықты келістіруге тырысты. 1953 жылғы 8 мамырда президент және оның жақын кеңесшілері Ақ үйдің күн бөлмесінде президенттің құпия пікір алмасуларын өткізген "Соларий операциясы" деп аталған бұл мәселені қарастырды. Әскерилерден олардың кәсіби саласынан тыс факторларды қарастыруды сұрау дәстүрлі болмаса да, президент топқа мемлекеттік шығындарды қысқарту және идеалды әскери жағдай арасында дұрыс тепе-теңдік табуды тапсырды. Топ келесі жылғы әскери бюджетке қатысты үш саясатты қарастырды: Трумэн-Ачесонның қоршау саясаты және конвенциялық күштерге сену; кеңестік "агрессияның" шектеулі бір жерде болуына ядролық қарумен жауап берумен қорқыту; және батыстың гегемониясына қарсы кеңестік саяси-әскери идеологиялық шақыруға экономикалық жауапқа негізделген маңызды "азат ету": үгіт науқандары және психологиялық соғыс. Үшінші нұсқа қатаң түрде қабылданбады. Эйзенхауэр және топ (Аллен Даллес, Уолтер Беделл Смит, К.Д. Джексон және Роберт Катлерден тұрады) бірінші екеуінің комбинациясын таңдады, бұл қоршаудың дұрыстығын растады, бірақ американдық әуе ядролық тиынына сенді. Бұл Корея сияқты қымбат және танымал емес жердегі соғыстарды болдырмауға бағытталған. Эйзенхауэр әкімшілігі атом қаруын АҚШ қорғанысының ажырамас бөлігі деп қарастырды, олардың Кеңес Одағына қатысты АҚШ-тың салыстырмалы мүмкіндіктерін арттырады деп үміттенді. Әкімшілік сонымен қатар оларды қолдану мүмкіндігін сақтап қалды, тиімді түрде, бірінші соққы жасау қаруы ретінде, шығындарды азайта отырып, бастамашылықты алуды үміттенеді. Ұлттың ядролық басымдығын пайдалана отырып, Эйзенхауэр-Даллес жаңа тәсілі американдықтарға "ақшаға көбірек пайда" ұсынуға бағытталған тосқауылдың арзан түрі болды. Осылайша, 1953 жылы ядролық оқ-дәрілердің саны 1000-нан 1961 жылдың басында 18000-ға дейін өсті. АҚШ-тың үлкен басымдығына қарамастан, әр күні бір ядролық қару өндірілді. Әкімшілік сонымен қатар жаңа технологияны пайдаланды. 1955 жылы ядролық қаруды тасымалдауға арналған алғашқы реактивті бомбалаушы, сегіз қозғалтқышты B-52 Stratofortress жасалды. 1961 жылы АҚШ Түркияның Измир қаласында 15 Jupiter орташа қашықтықтағы баллистикалық зымыранын (МРБЗ) орналастырды, олар батыс КСРО қалаларына, соның ішінде Мәскеуге бағытталған. Оның 1500 мильдік (2414 км) қашықтығын ескере отырып, Мәскеуге 16 минуттық жерде болды. АҚШ сонымен қатар су асты кемелерінен 1000 мильдік (1609 км) қашықтықтағы Polaris SLBM-дерін іске қоса алды. Кубалық зымыран дағдарысы кезінде АҚШ-та 142 Atlas және 62 Titan I ICBM болды, олардың көпшілігі нығайтылған жер асты туннельдерінде орналасқан.

I think most of our people cannot understand that we are actually at war. They need to hear shells. They are not psychologically prepared for the concept that you can have a war when you don't have actual fighting.|Admiral Hyman G. Rickover addressing U. S. Senate Committee on Defense Preparedness on January 6, 1958

The administration attempted to reconcile the conflicting pressures from the "Asia firsters" and pressures to cut federal spending while continuing to fight the Cold War effectively. On May 8, 1953, the President and his top advisors tackled this problem in "Operation Solarium", named after the White House sunroom where the president conducted secret discussions. Although it was not traditional to ask military men to consider factors outside their professional discipline, the President instructed the group to strike a proper balance between his goals to cut government spending and an ideal military posture. The group weighed three policy options for the next year's military budget: the Truman Acheson approach of containment and reliance on conventional forces; threatening to respond to limited Soviet "aggression" in one location with nuclear weapons; and serious "liberation" based on an economic response to the Soviet political military ideological challenge to Western hegemony: propaganda campaigns and psychological warfare. The third option was strongly rejected. Eisenhower and the group (consisting of Allen Dulles, Walter Bedell Smith, C. D. Jackson, and Robert Cutler) instead opted for a combination of the first two, one that confirmed the validity of containment, but with reliance on the American air nuclear deterrent. This was geared toward avoiding costly and unpopular ground wars, such as Korea. The Eisenhower administration viewed atomic weapons as an integral part of U. S. defense, hoping that they would bolster the relative capabilities of the U. S. vis à vis the Soviet Union. The administration also reserved the prospects of using them, in effect, as a weapon of first resort, hoping to gain the initiative while reducing costs. By wielding the nation's nuclear superiority, the new Eisenhower Dulles approach was a cheaper form of containment geared toward offering Americans "more bang for the buck". Thus, the administration increased the number of nuclear warheads from 1,000 in 1953 to 18,000 by early 1961. Despite overwhelming U. S. superiority, one additional nuclear weapon was produced each day. The administration also exploited new technology. In 1955 the eight engined B 52 Stratofortress bomber, the first true jet bomber designed to carry nuclear weapons, was developed. In 1961, the U. S. deployed 15 Jupiter IRBMs (intermediate range ballistic missiles) at İzmir, Turkey, aimed at the western USSR's cities, including Moscow. Given its 1500 mile (2414 km) range, Moscow was only 16 minutes away. The U. S. could also launch 1000 mile (1609 km) range Polaris SLBMs from submerged submarines. During the Cuban Missile Crisis the U. S. had 142 Atlas and 62 Titan I ICBMs, mostly in hardened underground silos.

Кеңес ықпалы мен ұлтшылдықтан қорқу

Аллен Даллес, сол кездегі АҚШ-тың сыртқы саясатын қалыптастырған көптеген саясаткерлермен бірге, көптеген үшінші әлем елдерінің ұлтшылдары мен «революционерлерін» Варшава шартының ықпалында, тіпті бақылауында деп есептеді. Қызығы, «Соғыс, бейбітшілік және өзгеріс» (1939) атты еңбегінде ол Мао Цзэдунды «аграрлық реформатор» деп атаған, ал Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Маоның жақтастарын «соқталған «қызыл армия фракциясы» деп сипаттаған. Бірақ 1950 жылға қарай ол Қытай Коммунистік партиясының түбірлігіндегі жергілікті мәдениетті мойындамайтын болды. Трумэн әкімшілігінің саясатын сынап, «азат ету» бағдарламасын қолдаған «Соғыс немесе бейбітшілік» атты ықпалды еңбегінде ол былай деп жазады: Осылайша, Қытайдағы 450 миллион халқы Америкаға қарсы, Мәскеуден шабыт алып, басшылық алған Советтік коммунистік басшылықтың ықпалына көшті. Бұл Жапонияның күткенінен де асып түсті, ал біз осы соғыстың алдын алу үшін қауіпке тіл көтердік. Даллес өзінің саясатын геосаяси тұрғыдан түсіндіре алатын, бірақ көпшілік алдында американдықтар естігісі келетін моральдық және діни негіздерді пайдаланды. Дегенмен, ол өзінің өткір тілі үшін ел ішінде де, шетелде де сынға ұшырады. Соғыстар аралық кезең мен ерте суық соғыс дәуіріндегі халықаралық қатынастарды «реалист» көзқарасынан қараған екі маңызды тұлға – дипломат Джордж Кеннан мен теолог Рейнхольд Нибур Даллестің морализміне және кеңестік тәртіпті талдау әдісіне наразылық білдірді. Кеннан Сталиннің қайтысынан кейін кеңестік одақтың әлемдік жоспары болмағандығына келіспеді, олардың басты мақсаты өз блогын бақылауда ұстау болды. Алайда, Кремльден басқарылатын біртұтас әлемдік коммунизм туралы болжамдар, NSC-68 құжатын дайындағаннан кейін Трумэн-Эхесонның саясатымен және Эйзенхауэр-Даллес сыртқы саясатымен үлкен сәйкестік тапты. Пол Ницце жасаған Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің саяси баяндамасының қорытындысы төмендегідей болды: Жаңалық, дағдарыстың жалғасуына себеп болатын күштердің қарама-қарсылығы құл қоғамды еркіндікке қарсы қояды. Совет Одағы, бұрынғы гегемонияға ұмтылғандардан өзгеше, біздің нанымдарымызға қайшы келетін жаңа, фанатикалық сеніммен құлпырады және өзінің абсолютті билігін [Совет Одағында] және екінші жағынан, қазіргі уақытта [оның] бақылауындағы аймақта орнатуға тырысады. Бірақ Советтік басшылардың пікірінше, осы мақсатқа жету үшін олардың билігін кеңейту қажет. Осы мақсатта Советтік күш-жігері Еуразия құрлығын бағындыруға бағытталған.

Allen Dulles, along with most U. S. foreign policy makers of the era, considered many Third World nationalists and "revolutionaries" as being essentially under the influence, if not control, of the Warsaw Pact. Ironically, in War, Peace, and Change (1939), he had called Mao Zedong an "agrarian reformer", and during World War II he had deemed Mao's followers "the so called 'Red Army faction. But he no longer recognized indigenous roots in the Chinese Communist Party by 1950. In War or Peace, an influential work denouncing the containment policies of the Truman administration, and espousing an active program of "liberation", he writes:

Thus the 450,000,000 people in China have fallen under leadership that is violently anti American, and takes its inspiration and guidance from Moscow Soviet Communist leadership has won a victory in China which surpassed what Japan was seeking and we risked war to avert. Behind the scenes, Dulles could explain his policies in terms of geopolitics. But publicly, he used the moral and religious reasons that he believed Americans preferred to hear, even though he was often criticized by observers at home and overseas for his strong language. Two of the leading figures of the interwar and early Cold War period who viewed international relations from a "realist" perspective, diplomat George Kennan and theologian Reinhold Niebuhr, were troubled by Dulles' moralism and the method by which he analyzed Soviet behavior. Kennan disagreed with the notion that the Soviets even had a world design after Stalin's death, being far more concerned with maintaining control of their own bloc. However, the underlying assumptions of a monolithic world communism, directed from the Kremlin, of the Truman Acheson containment after the drafting of NSC 68 were essentially compatible with those of the Eisenhower Dulles foreign policy. The conclusions of Paul Nitze's National Security Council policy paper were as follows:

What is new, what makes the continuing crisis, is the polarization of power which inescapably confronts the slave society with the free the Soviet Union, unlike previous aspirants to hegemony, is animated by a new fanatic faith, antithetical to our own, and seeks to impose its absolute authority [in] the Soviet Union and second in the area now under [its] control In the minds of the Soviet leaders, however, achievement of this design requires the dynamic extension of their authority To that end Soviet efforts are now directed toward the domination of the Eurasian land mass.

Корея соғысының аяқталуы

1953 жылы сайлауға дейін Дуайт Д. Эйзенхауэр Гарри С. Трумэннің Корея соғысын жүргізу тәсіліне наразы болды. Біріккен Ұлттар Ұйымынан (БҰҰ) Оңтүстік Корея атынан әскери қорғаныспен айналысу туралы қаулы қабылданғаннан кейін, президент Сингман Ри басқаратын Оңтүстік Кореяға Солтүстік Корея шабуыл жасады, мақсаты – коммунистік Солтүстік Корея режимімен Кореяны біріктіру. Президент Трумэн АҚШ-тың құрлық, әуе және теңіз күштерін жұмылдырды. Соғысқа АҚШ-тың араласуы Оңтүстік Кореяға жасалған әскери шабуылдың бағытын тез арада Солтүстік Кореяға жасалған әскери шабуылға өзгертіп жіберді, тіпті Солтүстік Корея күштері Қытай шекарасына дейін кері шегінді, бұл жүздеген мыңдаған коммунистік қытай әскерлерінің АҚШ пен Оңтүстік Корея күштеріне қарсы күшті шабуылдауына әкелді. АҚШ президентігіне кандидаттық науқанында берген уәдесін орындап, Эйзенхауэр 1952 жылғы 2 желтоқсанда Кореяға сапар шегіп, жағдайды бағалады. Эйзенхауэрдің сапары Оңтүстік Корея әскерлерімен, командирлерімен және үкімет шенеуніктерімен кездесулерден тұрды. Кездесулерден кейін Эйзенхауэр: «Біз бір орында тұрып, көзге көрінбейтін нәтижелерсіз салдарына қабыла бере алмаймыз. Кішкентай төбелерге жасалған шабуылдар бұл соғысты аяқтамайды» деді. Кореялық БҰҰ келісімімен жүзеге асырылған «полицейлік операция» коммунизмнің Солтүстік Кореядан Оңтүстік Кореяға таралуына жол бермеді. Корей соғысына АҚШ-тың қатысуы әлемге жаулаудан, әсіресе коммунистік жаулаудан зардап шеккен елдерге көмек көрсетуге дайын екенін көрсетті және президент Эйзенхауэрдің тиімді басшы ретінде беделін арттырды, бұл Еуропадағы АҚШ-тың беделін нығайтып, Солтүстік Атлантика шарты ұйымының (НАТО) дамуына ықпал етті. Кеңес Одағы бір айдан соң «Спутник-2» спутнигін ұшырды. Кеңес Одағының спутниктік жетістігі Америкада алапат қыбыр-жырбыр тудырды, адамдар АҚШ неге Кеңес Одағынан қалып қойғанын және олардың Чикаго, Сиэтл және Атланта сияқты ірі американдық қалаларға ядролық зымырандарды жіберуге қабілетті емеспе деген сауалдар көтерді. Президент Дуайт Д. Эйзенхауэр Президенттің ғылыми кеңесшілер комитетін (ПГК) құрды. Бұл комитет АҚШ-тың ғылыми және қорғаныс стратегиясы саласындағы саясатын жүргізуге тағайындалды. Кеңес Одағының сәтті спутниктік миссиясына АҚШ-тың тағы бір жауабы – Әскери-теңіз күштерінің басшылығымен Vanguard TV3 зымырасын пайдаланып, бірінші американдық спутникті ғарышқа ұшыруға жасалған әрекет болды.

Prior to his election in 1953, Dwight D. Eisenhower was already displeased with the manner that Harry S. Truman had handled the war in Korea. After the United States secured a resolution from the United Nations to engage in military defense on behalf of South Korea led by the president Syngman Rhee, who had been invaded by North Korea in an attempt to unify all of Korea under the communist North Korean regime led by the dictator Kim Il sung. President Truman engaged U. S. land, air, and sea forces; United States involvement in the war quickly reversed the direction of military advancement into South Korea to military advancement into North Korea; to the point that North Korean forces were being forced against the border with China, which led to the involvement of hundreds of thousands of communist Chinese troops heavily assaulting U. S. and South Korean forces. Acting on a campaign pledge made during his United States presidential election campaign, Eisenhower visited Korea on December 2, 1952, to assess to the situation. Eisenhower's investigation consisted of meeting with South Korean troops, commanders, and government officials, after his meetings Eisenhower concluded, "we could not stand forever on a static front and continue to accept casualties without any visible results. Small attacks on small hills would not end this war". The "police action" implemented by the Korean U. N. agreement prevented communism from spreading from North Korea to South Korea. United States involvement in the Korean War demonstrated its readiness to the world to rally to the aid of nations under invasion, particularly communistic invasion, and resulted in President Eisenhower's empowered image as an effective leader against tyranny; this ultimately led to a strengthened position of the United States in Europe and guided the development of the North Atlantic Treaty Organization. The Soviet Union later launched Sputnik 2 less than a month later. The Soviet's satellite success caused a stir in America as people question why the United States had fallen behind the Soviet Union and if they could launch nuclear missiles at large American cities i. e. Chicago, Seattle, and Atlanta. President Dwight D. Eisenhower responded by creating the President's Science Advisory Committee (PSAC). This committee was appointed to lead the United States in policy for scientific and defense strategies. Another United States response to the Soviets' successful satellite mission was a Navy led attempt to launch the first American satellite into space using its Vanguard TV3 missile.

НАСА-ның құрылуы

Кеңес Одағының "Спутник-1" зымыранын ұшыруына жауап ретінде Президенттің ғылыми кеңесшілер комитеті президент Дуайт Д. Эйзенхауэрге Ұлттық аэронавтика кеңесін (NACA) жаңа ұйымға айналдыруды ұсынды, ол Америка Құрама Штаттарының ғарыш зерттеулері мен ғылыми жұмыстарында одан да прогрессивті болар еді. 1958 жылдың 2 сәуірінде Эйзенхауэр Конгреске Ұлттық аэронавтика және ғарыш агенттігін (NASA) құру туралы заң жобасын ұсынды. Конгресс NASA құруды қолдап, оған қоса Ұлттық аэронавтика және ғарыш кеңесі (NASC) деп аталатын қосымша комитет құрды. NASC құрамына Мемлекеттік хатшы, Қорғаныс министрі, Атом энергиясы комиссиясының төрағасы және NASA әкімшісі кірді. Заңнама Конгресс тарапынан қабылданып, 1958 жылдың 29 шілдесінде президент Эйзенхауэр қол қойды. NASA 1958 жылдың 1 қазанында жұмысын бастады. Президент Джон Ф. Кеннеди 1961 жылдың 25 мамырында Конгреске осы ұсынысты жасағаннан кейін, өзінің қаза тауып кеткеніне дейін 30 ай бойы айға адамдардан тұратын экипажбен ұшуға берілді. Оның ұсынысынан кейін NASA-ға мемлекеттік қаржыландыру дереу 89%-ға артты, ал келесі жылы ол 101%-ға өсті. Одан кейін "Спутник-II" ұшырылды, ол Лайканы – алғашқы тірі ғарыш саяхатшысын алып жүрді, бірақ ол сапардан аман қалмады. Бұл 1960 жылы "Восток" бағдарламасының құрылуына және ғарышқа саяхаттан аман қалған алғашқы тірі жандар – советтік ғарыш итттері Белка мен Стрелканың пайда болуына әкелді. "Восток" бағдарламасы ғарышқа алғашқы адамды жіберуге жауапты болды, бұл міндетті де Кеңес Одағы АҚШ-тан бұрын орындады.

R7 МКБМ

Ғарыш жарысының басталуына дейін Кеңес Одағы мен АҚШ ядролық қару тасымалдауға ғана емес, сонымен қатар бір елден екіншісіне тиімді жеткізілуге қабілетті зымыран жасау және алу үшін күресіп жатты. Бұл зымырандар, сондай-ақ ҚХБЗ немесе Континентаралық Баллистикалық Зымырандар деп аталады, екі елдің де Суық соғыстың алғашқы жылдарында маңызды стратегиялық артықшылыққа ие болуының кілті болды. АҚШ алғашқы ҚХБЗ ұшу сынақтарында сәтсіздікке ұшырағанда, Кеңес Одағы R7 бағдарламасы арқылы ҚХБЗ технологиясында жылдар бойы озық екенін көрсетті. 1953 жылдың қазан айында алғаш рет сынақтан өткен R7 зымыраны бастапқыда 3 тонналық мұрын конусы мен ядролық жүк тасымалдауға, 7000-ден 8000 км-ге дейінгі ұшу қашықтығын сақтауға, 170 тонналық ұшыру салмағына және екі сатылы ұшыру және ұшу жүйесіне жоспарланған. Алайда, алғашқы сынақтар кезінде R7 ҚХБЗ қажетті жүк көлемі үшін тым кішкентай болып шықты, және 1954 жылдың мамырында маңызды өзгерістер бекітіліп, енгізілді. Бұл өзгерістерге 3 тонна ядролық жүк тасымалдай алатын ауыр мұрын және жаңа ұшыру салмағы 280 тоннаға жеткеніне байланысты бақыланатын ұшып кету мен ұшуды қамтамасыз ететін конструкциялық өзгерістер кірді. Бұл зымыран 1957 жылдың мамырында сынақтан өткізіліп, тиімді екенін дәлелдеді, содан кейін ғарышқа ұшуды қолдау үшін сәл түзетулер енгізілді.

"Спутник 1" және "Спутник 2"

1957 жылғы 4 қазанда Кеңес Одағы ғарышқа алғашқы жер серігін сәтті ұшырды. "Спутник-1" миссиясының ресми мақсаты ғарыштан деректерді қайтару болды, бірақ бұл ұшырудың КСРО мен АҚШ үшін де зор маңызы болды. Екі ел үшін де "Спутник-1" ұшырылысы ғарыш жарысының бастауына себеп болды. Ол ғарышқа ұшуға деген қызығушылықты оятып, Айға салыстырмалы түрде бейбіт бәсекелестіктің күшеюіне әкелді. Алайда, АҚШ үшін "Спутник-1" ұшырылысының алғашқы әсері зерттеу саласында емес, ұлттық қауіпсіздік мәселесі болды. КСРО әлемге, әсіресе АҚШ-қа, олардың ғарышқа зымыран жіберуге және ықтимал түрде ядролық қару тасымалдайтын қанатты зымыранды (ICBM) жіберуге қабілетті екенін көрсетті. "Спутник" мүмкіндігінің белгісіздігі американдықтарды қорқытып, көптеген үкімет шенеуніктері осы мәселе бойынша өз пікірлерін білдірді. Сиэтлдің сенаторы Джексон "Спутник" ұшырылысын "қираулы соққы" деп атап, "[Президент] Эйзенхауэр ұят пен қауіп апталығын жариялауы керек" деді. Ресейліктер үшін "Спутник-1" ұшырылысы Суық соғыста үлкен артықшылыққа айналды, себебі ол соғыстағы олардың жетекші позициясын нығайтты, АҚШ-тың ядролық шабуылына жауап беруге мүмкіндік берді және қанатты зымырандар (ICBM) технологиясында бәсекелестік артықшылығын қамтамасыз етті. Алғашқы итті, Лайканы Жер орбитасына шығару мақсатымен "Спутник-2" 1957 жылғы 3 қарашада ұшырылды. Бұл миссия Лайканың қаза болуына байланысты толыққанды сәтті болмаса да, КСРО-ның Суық соғыстағы беделін одан әрі нығайтты. Советтер ғарышқа зымыран жіберуге ғана емес, сонымен қатар АҚШ-тың бірде-бір ұшырылысын аяқтамас бұрын, бірнеше сәтті ғарышқа ұшыруларын жүзеге асыра алды.

Жарыс жалғасуда

Кеңес Одағы ғарыш жарысында өзінің басымдығын 1961 жылғы 12 сәуірдегі миссиясымен одан әрі нығайтты, осы миссияның нәтижесінде совет космонавты Юрий Гагарин Жер атмосферасынан шығып, ғарышқа кірген алғашқы адам болды. Бір айдан соң, 1961 жылғы 15 мамырда, АҚШ «Азаттық-7» жобасы аясында Алан Шепардты Жер атмосферасынан 15 минуттық ұшқыға жіберіп, жарыста қозғалысқа келді. 1962 жылғы 20 ақпанда Америка одан да ілгері жылжи түсті, Джон Гленн «Меркурий» миссиясының «Friendship 7» бағдарламасы арқылы Жерді айналып ұшқан алғашқы американдық азамат атанды.

Кеңестер стратегиясы

1960 және 1961 жылдары Хрущев әскерилерге ядролық тиыстыру тұжырымдамасын қабылдауға тырысты. Ядролық тиыстыру ядролық қарудың мақсаты – оны әлеуетті жау қолданудан тайдыру екенін білдіреді, екі тарап та ядролық қақтығысқа ұшырау қаупінен соғыстан тартынды. Хрущев капитализммен «бейбіт өмір сүру» тұрақты болады деп сенді, бұл батыспен экономикалық және мәдени бәсекелестікте социализмнің табиғи басымдығын көрсетуге мүмкіндік береді. Хрущев жаңа құрылған Стратегиялық ракеталық күштердің ядролық қуатына толық сену арқылы қорғаныс шығындарын арттыру қажеттілігін жояды деп үміттенеді. Ол сондай-ақ ядролық тиыстыруды әскерін қысқарту, дәстүрлі түрде Кеңес қарулы күштерінің «соққы күші» саналатын құрлықтық әскерлерді әлсірету және бомбалаушыларды зымырандармен, ал теңіз флотын ядролық зымырандық суасты кемелерімен алмастыру жоспарларын негіздеу үшін пайдалануға тырысты. Алайда, Куба зымырандық дағдарысы кезінде КСРО-ның құрамында тек төрт R-7 «Семёрка» және бірнеше R-16 континентаралық зымыраны, олар осал стационарлы ұшқыштарда орналасқан болатын. Шығыс Германия үкіметі «нормаларды» – әр жұмысшы өндіруге тиіс мөлшерді – 10%-ға арттырды. Осы оқиғаға байланысты миллионға жуық неміс наразылық акциялары мен тәртіпсіздіктерге қатысты. Төтенше жағдай жарияланды және Кеңес әскері араласты. 35 жыл бойы Пакт кеңестік ұлттық қауіпсіздіктің сталиндік тұжырымдамасын, империялық кеңею мен Шығыс Еуропадағы клиенттік режимдерді бақылауға негізделгенін сақтап келді. Пакт өзінің институционалдық құрылымдары арқылы, сондай-ақ 1953 жылы Иосиф Сталиннің қайтысынан кейін сезілген оның жеке басшылығының жоқтығын толықтырды. Польша коммунистік партиясының жаңа басшысы Владыслав Гомулка наразылық акцияларын жетекке алды. Польшада жұмысшылардың жағдайларын жақсарту талаптарымен демонстрациялары 1956 жылғы 28 маусымда Познаньдегі «Чегиельски» зауытында басталды және Кеңес офицері Константин Рокоссовский әскерилерге көтерілісті басуға бұйрық бергеннен кейін зорлықпен тоқтатылды. Шамамен 100 мың адам қала орталығында, UB құпия полиция ғимаратының жанында жиналды. Генерал Станислав Поплавский басқаратын поляк армиясының 400 танк және 10 000 сарбазына демонстрацияны таратуға бұйрық берілді және тәртіп орнату кезінде наразылық білдірген азаматтарға оқ атылды. Қаза болғандардың саны 57-ден 78-ге дейін жетеді, оның ішінде 13 жасар Ромек Стрзалковский болды. Жүздеген адам түрлі жарақаттар алды.

In 1960 and 1961, Khrushchev tried to impose the concept of nuclear deterrence on the military. Nuclear deterrence holds that the reason for having nuclear weapons is to discourage their use by a potential enemy, with each side deterred from war because of the threat of its escalation into a nuclear conflict, Khrushchev believed, "peaceful coexistence" with capitalism would become permanent and allow the inherent superiority of socialism to emerge in economic and cultural competition with the West. Khrushchev hoped that exclusive reliance on the nuclear firepower of the newly created Strategic Rocket Forces would remove the need for increased defense expenditures. He also sought to use nuclear deterrence to justify his massive troop cuts; his downgrading of the Ground Forces, traditionally the "fighting arm" of the Soviet armed forces; and his plans to replace bombers with missiles and the surface fleet with nuclear missile submarines. However, during the Cuban Missile Crisis the USSR had only four R 7 Semyorkas and a few R 16s intercontinental missiles deployed in vulnerable surface launchers. the East German government then raised "norms"—the amount each worker was required to produce—by 10%. Nearly a million Germans partook in the protests and riots that took place at this time. A major emergency was declared and the Soviet Army intervened. For 35 years, the Pact perpetuated the Stalinist concept of Soviet national security based on imperial expansion and control over satellite regimes in Eastern Europe. Through its institutional structures, the Pact also compensated in part for the absence of Joseph Stalin's personal leadership, which had manifested itself since his death in 1953. Władysław Gomułka headed up the protests as the new leader of the Polish Communist party. In Poland, demonstrations by workers demanding better conditions began on June 28, 1956, at Poznań's Cegielski Factories and were met with violent repression after Soviet Officer Konstantin Rokossovsky ordered the military to suppress the uprising. A crowd of approximately 100,000 gathered in the city center near the UB secret police building. 400 tanks and 10,000 soldiers of the Polish Army under General Stanislav Poplavsky were ordered to suppress the demonstration and during the pacification fired at the protesting civilians. The death toll was placed between 57 and 78 people, including 13 year old Romek Strzałkowski. There were also hundreds of people who sustained a variety of injuries.

1956 жылғы Мажарстан төңкерісі

Сталиндік диктатор Матьяс Ракосидің орны Сталиннің қайтысынан кейін Имре Нагимен ауыстырылып, поляк реформаторы Владислав Гомулка кейбір реформалық талаптарды іске асыра алғаннан соң, көптеген наразылық білдірген венгрлер 1956 жылғы Венгр революциясының талаптарының тізімін жасады, оған еркін, құпия дауыс беру арқылы сайлау, тәуелсіз соттар мен Сталин мен Ракосидің Венгриядағы қызметін зерттеу кірді. Кеңес қорғаныс министрі Георгий Жуковтың бұйрығымен совет танктері Будапештке енді. Наразылықшылардың Парламентке жасаған шабуылдары үкіметтің құлауына әкеп соқты. Революция кезінде билікке келген жаңа үкімет Венгрияның құпия полициясын ресми түрде таратып, Варшава шартынан шығу ниетін білдірді және еркін сайлауды қайта орнатуға уәде берді. Содан кейін Кеңес Одағының саяси бюросы Будапештке және елдің басқа да аймақтарына кең ауқымды совет әскерін жіберіп, революцияны басуға кірісті. Шамамен 200 000 венгр Венгриядан қашып кетті, 26 000-ға жуық венгр жаңа совет үкіметімен сотталды, олардың 13 000-ы түрмеге қамалды. Имре Наги, Пал Малетер және Миклош Гимес 1958 жылғы маусымда жасырын сот процесінен кейін өлім жазасына кесілді. 1957 жылғы қаңтарға қарай Венгрия үкіметі барлық қоғамдық қарсылықты басып тастады. Бұл венгр үкіметінің зорлықпен жасалған репрессиялық әрекеттері көптеген батыс марксистерін ашуландырды, бірақ барлық еуропалық коммунистік мемлекеттерде коммунистік билікті нығайтты, коммунизмнің қайтаруға болмайтын және біртұтас екенін түсіндірді.

1960 жылғы U-2 оқиғасы

АҚШ 1960 жылдың 1 мамырында пилот Фрэнсис Гэри Пауэрсті U-2 тыңшылық ұшағымен Кеңес Одағы туралы мәліметтер жинау миссиясына Ресей әуе кеңістігіне жіберді. Тыңшылық жоспары Пәкістанның Пешавар қаласынан ұшырылды. Эйзенхауэр әкімшілігі Ресей әуе кеңістігіне мұндай ұшуларға рұқсат бергенімен, осы оқиға американдық-совет қарым-қатынастарындағы шиеленісті күшейтті. Сол күні Пауэрстің ұшағы атылып түсірілді және Кеңес Одағы оны алып кетті. Президент Эйзенхауэр мен АҚШ ұшақтың тек ауа райын зерттеу мақсатында қолданылғанын мәлімдеуге тырысты. Оқиға екі елдің Франция мен Ұлыбританиямен бірге өткізуге тиіс саммитке бірнеше апта қалғанда болды. Кеңес басшысы Никита Хрущев саммит алдында ұшақ немесе оның ұшқышы туралы ешқандай ақпарат жарияламады, АҚШ "ауа райына арналған ұшақ" деген жалғандығын жалғастырсын деген ниетпен, бірақ ақырында Эйзенхауэр ЦРУ жылдар бойы мұндай бақылау миссияларын жүргізгенін мойындауға мәжбүр болды. Өйткені саммитте Хрущев кеңестік тараптың ұшқышты тірі ұстағанын және тыңшылық ұшағының зардап көрмеген бөліктерін тапқанын мәлімдеді. Ол Эйзенхауэр президентінен саммитте кешірім сұрауын талап етті. Эйзенхауэр барлау жұмыстарын тоқтатуға келісті, бірақ оқиға үшін кешірім сұрамады. Эйзенхауэрдің кешірім сұраудан бас тартуынан кейін саммит аяқталды, себебі Хрущев енді талқылауға қатысудан бас тартты. Эйзенхауэрдің президенттік мақсатының бірі – американдық-совет қарым-қатынастарын жақсарту болған, алайда бұл жағдай осы қарым-қатынастарға нұқсан келтірді. Саммит екі басшыға ядролық қару сынақтарын шектеу туралы келісімге қол жеткізуге мүмкіндік берген еді, бірақ АҚШ-тың оқиғаны басқару тәсілінен кейін бұл мүмкін болмады. Хрущев Пешаварға ядролық бомба тастаумен қорқытып, Пәкістанды Кеңес ядролық күштерінің нысанасына айналғандығы туралы ескертті.

1961 жылғы Берлин дағдарысы

Германия 1949 жылы одақтастар өздерінің оккупациялық аймақтарын біріктіріп, Германия Федеративтік Республикасын құрғаннан кейін де шешуші мәселе болып қала берді. Жауап ретінде Кеңес Одағы өз аймағын – Германия Демократиялық Республикасын тәуелсіз мемлекет деп жариялады. Дегенмен, екі тарап та елдің бөлінуін мойындамады және біріккен Германияның әр үкімет бастығы астында болуына бейімділігін сақтады. Германия континенттің күш орталығы саналғандықтан маңызды мәселе болып табылды, ал екі тарап та оның әлемдік күштер тепе-теңдігі үшін шешуші болуы мүмкін деп санады. Екеуі де біріккен бейтарап Германияны қалағанмен, оның қарсы тараптың ықпалына түсу қаупі тым жоғары болды, сондықтан соғыстан кейінгі уақытша оккупациялық аймақтар тұрақты шекараға айналды. 1958 жылдың қараша айында Кеңес Одағының бірінші хатшысы Хрущев батыс державаларына Берлиннен бас тартуға және оны еркін, демилитаризацияланған қалаға айналдыруға алты ай ультиматум берді. Осы мерзімнің соңында Хрущев Совет Одағының Батыс Берлинмен байланыс барлық желілерін Шығыс Германияға толық беруін жариялады; батыс державалары Шығыс Германия үкіметінің рұқсатымен ғана Батыс Берлинге кіре алатын болар еді. АҚШ, Ұлыбритания және Франция бұл ультиматумға Батыс Берлинде қалуға және қалаға еркін кіру құқығын сақтауға бейілділіктерін қатаң түрде білдірді. 1959 жылы Кеңес Одағы мерзімін кері қайтарып алды және оның орнына Үлкен Төрт елдің сыртқы істер министрлерінің конференциясында батыс державаларымен кездесті. Үш айға созылған отырыстар маңызды келісімдерге қол жеткізе алмаса да, олар одан әрі келіссөздерге есік ашты және 1959 жылдың қыркүйегінде Кеңес Одағының басшысы Хрущевтің АҚШ-қа сапарына әкелді. Сапар соңында Хрущев және президент Эйзенхауэр әлемдегі ең маңызды мәселе – жалпы қарусыздандыру екенін және Берлин мәселесі мен «барлық халықаралық мәселелер күш қолдану арқылы емес, келіссөздер арқылы бейбіт жолмен шешілуі керек» деп мәлімдеді. Алайда, 1961 жылдың маусымында Кеңес Одағының бірінші хатшысы Хрущев Батыс Берлиннің мәртебесіне қатысты жаңа дағдарыс тудырды, ол Шығыс Германиямен жеке бейбітшілік шартына қол қоюмен қорқытты, ол АҚШ, Ұлыбритания және Францияға Батыс Берлинге кіру құқығын кепілдендіретін төрт держава келісімін тоқтатады. Үш держава бір жақты келісімнің Батыс Берлиндегі өздерінің жауапкершіліктері мен құқықтарын, соның ішінде қалаға кедергісіз кіру құқығын жоя алмайтынын айтты. Берлиндегі қақтығыстың күшейе түсуімен 25 шілдеде президент Кеннеди армияның жалпы күшін 875 000-нан шамамен 1 миллион адамға дейін көбейтуді, сондай-ақ Әскери-теңіз және Әуе күштерінің белсенді қызмет күшін 29 000 және 63 000 адамға көбейтуді сұрады. Сонымен қатар, ол шақыруды екі есе көбейтуді бұйырды және Конгресстен кейбір дайын резервтік бөлімшелер мен жеке резервшілерді белсенді қызметке шақыруды тапсыруды сұрады. Ол сондай-ақ шабуыл болған жағдайда паналау үшін пайдаланылатын қолданыстағы құрылыстардағы орынды анықтау және белгілеу, осы паналау орындарын азық-түлікпен, сумен, алғашқы көмек көрсету жиынтықтарымен және тіршілік үшін қажетті басқа да қажеттіліктермен қамтамасыз ету, сондай-ақ әуе шабуылы туралы ескерту және жауын-шашынды анықтау жүйелерін жақсарту үшін жаңа қаражат сұрады. 1961 жылдың алғашқы айларында үкімет халқының Батысқа қоныс аударуын тоқтатудың жолын іздестірді. 1961 жылдың жазының басында Шығыс Германия президенті Уолтер Ульбрихт Кеңес Одағын бірден шешім қабылдау қажеттігіне көндірді және халықтың көшіп кетуін тоқтатудың жалғыз жолы күш қолдану екенін мәлімдеді. Бұл Кеңес Одағы үшін қиын мәселе болды, өйткені Берлиннің төрт держава статусы аймақтар арасында еркін жүріп-тұруды және Берлинде неміс әскерлерінің болуын нақты тыйым салған. Көктемде және жаздың басында Шығыс Германия режимі Берлин қабырғасын салу үшін құрылыс материалдарын сатып алып, жинады. Бұл кең ауқымды іс-әрекет кеңінен белгілі болғанымен, кеңестік және Шығыс Германияның жоспарлаушыларының шағын тобы ғана Шығыс Германияның жабылатынына сенді. 1961 жылдың 15 маусымында, Берлин қабырғасының құрылысы басталғанға дейін екі ай бұрын Социалистік бірлік партиясының бірінші хатшысы және Штаттсрат төрағасы Вальтер Ульбрихт халықаралық баспасөз конференциясында: «Ешкім қабырға салуды жоспарлап отырған жоқ!» деді. Бұл контексте «қабырға» термині алғаш рет қолданылды. 1961 жылдың 12 тамызында, сенбі күні, Шығыс Германия басшылары Берлиннің солтүстігіндегі Долнзедегі үкіметтік қонақ үйінде баққа жиналды, және Вальтер Ульбрихт шекараны жабу және қабырға салу туралы бұйрыққа қол қойды. Түн ортасында армия, полиция және Шығыс Германия армиясының бөлімшелері шекараны жаба бастады, ал жексенбі күні, 1961 жылдың 13 тамызында Батыс Берлинге баратын шекара жабылды. Шығыс Германия әскері мен жұмысшылары көліктің көп бөлігіне өтпеуге мүмкіндік бермейтін кедергілерді орнатып, үш батыс сектордың айналасындағы жолдарды бұзып, жолдарды қиратты. Шамамен 32 000 жауынгерлік және инженерлік әскерлер қабырғаны салуға жұмылдырылды. Жұмыстары аяқталғаннан кейін, шекара полициясы кедергілерді күзеуге және жақсартуға кірісті. Шығыс Германия танктері мен артиллериясы батыстың араласуына жол бермеу үшін және ірі көтеріліс болған жағдайда көмектесу үшін орналастырылды. 30 тамызда 1961 жылы президент Джон Кеннеди Шығыс Германияның Берлинге баруға тыйым салған әрекетіне жауап ретінде 148 000 ұлттық гвардияшы мен резервисті белсенді қызметке шақырды. Ұлттық гвардияның әуе күштерінің үлесі 21 067 адамды құрады. Қайта жарақтандырылған Ұлттық гвардия бөлімшелерінің арасында 18 тактикалық истребитель эскадрильясы, 4 тактикалық барлау эскадрильясы, 6 әуе көлігі эскадрильясы және тактикалық басқару тобы болды. 1 қарашада Әуе күштері тағы үш Ұлттық гвардия истребитель эскадрильясын қайта жарақтандырды. Қараша айының соңында және қараша айының басында сегіз тактикалық истребитель бөлімі 216 ұшағымен «Stair Step» операциясы аясында Еуропаға ұшты, бұл Ұлттық гвардия тарихындағы ең ірі реактивтік ұшақтарды орналастыру болды. Ұзын қашықтығына байланысты 60 Ұлттық гвардия F-104 истребитель ұшағы қараша айының соңында Еуропаға әуемен жеткізілді. Еуропадағы АҚШ Әуе күштерінде (USAFE) Ұлттық гвардияның қартайған F-84 және F-86 ұшақтарына қажетті қосалқы бөлшектер жетіспеді. Кейбір бөлімшелер тактикалық ядролық қаруларды жеткізуге дайындалған, конвенциялық бомбалар мен оқ-дәрілер емес. Олар континентке келгеннен кейін конвенциялық миссияларға қайта оқытылды. Қайта жарақтандырылған Ұлттық гвардияның көп бөлігі АҚШ-та қалды.

The crucial sticking point was still Germany after the Allies merged their occupation zones to form the Federal Republic of Germany in 1949. In response Soviets declared their section, the German Democratic Republic, an independent nation. Neither side acknowledged the division, however, and on the surface both maintained a commitment to a united Germany under their respective governments. Germany was an important issue because it was regarded as the power center of the continent, and both sides believed that it could be crucial to the world balance of power. While both might have preferred a united neutral Germany, the risks of it falling into the enemy's camp for either side were too high, and thus the temporary post war occupation zones became permanent borders. In November 1958, Soviet first secretary Khrushchev issued an ultimatum giving the Western powers six months to agree to withdraw from Berlin and make it a free, demilitarized city. At the end of that period, Khrushchev declared, the Soviet Union would turn over to East Germany complete control of all lines of communication with West Berlin; the western powers then would have access to West Berlin only by permission of the East German government. The United States, Britain, and France replied to this ultimatum by firmly asserting their determination to remain in West Berlin and to maintain their legal right of free access to that city. In 1959, the Soviet Union withdrew its deadline and instead met with the Western powers in a Big Four foreign ministers' conference. Although the three month long sessions failed to reach any important agreements, they did open the door to further negotiations and led to Soviet leader Khrushchev's visit to the United States in September 1959. At the end of this visit, Khrushchev and President Eisenhower stated jointly that the most important issue in the world was general disarmament and that the problem of Berlin and "all outstanding international questions should be settled, not by the application of force, but by peaceful means through negotiations." However, in June 1961 Soviet first secretary Khrushchev created a new crisis over the status of West Berlin when he again threatened to sign a separate peace treaty with East Germany, which he said, would end existing four power agreements guaranteeing American, British, and French access rights to West Berlin. The three powers replied that no unilateral treaty could abrogate their responsibilities and rights in West Berlin, including the right of unobstructed access to the city. As the confrontation over Berlin escalated, on 25 July President Kennedy requested an increase in the Army's total authorized strength from 875,000 to approximately 1 million men, along with an increase of 29,000 and 63,000 men in the active duty strength of the Navy and the Air Force. Additionally, he ordered that draft calls be doubled, and asked Congress for authority to order to active duty certain ready reserve units and individual reservists. He also requested new funds to identify and mark space in existing structures that could be used for fall out shelters in case of attack, to stock those shelters with food, water, first aid kits and other minimum essentials for survival, and to improve air raid warning and fallout detection systems. During the early months of 1961, the government actively sought a means of halting the emigration of its population to the West. By the early summer of 1961, East German President Walter Ulbricht apparently had persuaded the Soviets that an immediate solution was necessary and that the only way to stop the exodus was to use force. This presented a delicate problem for the Soviet Union because the four power status of Berlin specified free travel between zones and specifically forbade the presence of German troops in Berlin. During the spring and early summer, the East German regime procured and stockpiled building materials for the erection of the Berlin Wall. Although this extensive activity was widely known, few outside the small circle of Soviet and East German planners believed that East Germany would be sealed off. On June 15, 1961, two months before the construction of the Berlin Wall started, First Secretary of the Socialist Unity Party and Staatsrat chairman Walter Ulbricht stated in an international press conference, "Niemand hat die Absicht, eine Mauer zu errichten!" (No one has the intention to erect a wall). It was the first time the colloquial term Mauer (wall) had been used in this context. On Saturday, August 12, 1961, the leaders of East Germany attended a garden party at a government guesthouse in Döllnsee, in a wooded area to the north of East Berlin, and Walter Ulbricht signed the order to close the border and erect a Wall. At midnight the army, police, and units of the East German army began to close the border and by morning on Sunday, August 13, 1961, the border to West Berlin had been shut. East German troops and workers had begun to tear up streets running alongside the barrier to make them impassable to most vehicles, and to install barbed wire entanglements and fences along the around the three western sectors and the which actually divided West and East Berlin. Approximately 32,000 combat and engineer troops were used in building the Wall. Once their efforts were completed, the Border Police assumed the functions of manning and improving the barrier. East German tanks and artillery were present to discourage interference by the West and presumably to assist in the event of large scale riots. On 30 August 1961, President John F. Kennedy ordered 148,000 Guardsmen and Reservists to active duty in response to East German moves to cut off allied access to Berlin. The Air Guard's share of that mobilization was 21,067 individuals. ANG units mobilized in October included 18 tactical fighter squadrons, 4 tactical reconnaissance squadrons, 6 air transport squadrons, and a tactical control group. On 1 November; the Air Force mobilized three more ANG fighter interceptor squadrons. In late October and early November, eight of the tactical fighter units flew to Europe with their 216 aircraft in operation "Stair Step", the largest jet deployment in the Air Guard's history. Because of their short range, 60 Air Guard F 104 interceptors were airlifted to Europe in late November. The United States Air Forces in Europe (USAFE) lacked spare parts needed for the ANG's aging F 84s and F 86s. Some units had been trained to deliver tactical nuclear weapons, not conventional bombs and bullets. They had to be retrained for conventional missions once they arrived on the continent. The majority of mobilized Air Guardsmen remained in the U. S.

Берлинге басшылық ететін төрт держава (Франция, Кеңес Одағы, Ұлыбритания және АҚШ) 1945 жылғы Потсдам конференциясында одақтас әскерлерінің Шығыс Германия полициясымен Берлиннің кез келген секторында тоқтатылмауына келісті. Бірақ 1961 жылдың 22 қазанында, қабырға салынғаннан кейін екі ай өткен соң, АҚШ-тың Батыс Берлиндегі өкілі Э. Аллан Лайтнер Шығыс Берлиндегі театрға бара жатып машинасымен тоқтатылды (оның машинасы оккупациялық күштердің нөмірімен тіркелген). Зейнеткер армия генералы Луций Д. Клей (зейнеткер), АҚШ президенті Джон Ф. Кеннедидің Батыс Берлиндегі арнайы кеңесшісі американдық бейілділікті көрсетуге шешім қабылдады. АҚШ дипломатының Шығыс Берлинге кіру әрекетіне АҚШ әскерлері қолдау көрсетті. Бұл 1961 жылдың 27-28 қазанында Чекпойнт Чарлидегі АҚШ және Кеңес Одағы танктерінің қақтығысына әкелді. Қақтығыс Ульбрихт пен Кеннеди арасындағы тікелей келіссөздерден кейін ғана шешілді. Берлин дағдарысы АҚШ армиясының әскерлерінің Шығыс Германия армиясымен қақтығысқа түсуіне әкелді, Шығыс Германия үкіметі бас тарғанша. Дағдарыс 1962 жылдың жазында аяқталды және әскерлер АҚШ-қа оралды.

Үшінші әлемдегі жанжалдар

Корея соғысы суық соғыстың ошағын соғыстан кейінгі Еуропадан Шығыс Азияға жылдырды. Осыдан кейін, Еуропаның отаршылдық империяларының күйреуінен соң, үшінші әлемдегі өкілдік шайқастар супердержавалардың одақтар құрудағы және осы жаңадан пайда болған елдердегі ықпал үшін күресінің маңызды аренасына айналды. Дегенмен, үшінші әлемнің көптеген елдері екі супердержаваның ешқайсысымен де жақтасуға құштар болған жоқ. Үндістан, Египет және Югославия жетекшілігімен құрылған Бейтараптық қозғалысы, үшінші әлемді Шығыс және Батыс тарапынан империализм деп қаралатын нәрсеге қарсы біріктіруге тырысты.

Қорғаныс келісімдері

Айзенхауэр әкімшілігі одақ жүйесін бірқатар келісімдер арқылы ресмилендіруге тырысты. Оның Оңтүстік-Шығыс Азиядағы одақтастары Оңтүстік-Шығыс Азия келісім ұйымына (SEATO) бірікті, ал Латын Америкасындағы одақтастары өзара көмек туралы Америкааралық келісімге (TIAR) енгізілді. ANZUS альянсына Австралия, Жаңа Зеландия және АҚШ қол қойды. Бұл топтардың ешқайсысы Еуропадағы НАТО сияқты табысқа жете алмады. Қатал антикоммунист болған Джон Фостер Даллес Үшінші әлем саясатына белсенді назар аударды. Ол коммунистік емес Үшінші әлемді өзара қорғаныс келісімдері жүйесіне "біріктіру" үшін күш-жігерін арттырды, жаңа одақтарды бекіту үшін шамамен 500 000 миль сапар шекті. Даллес 1954 жылы Манила конференциясын ұйымдастырды, нәтижесінде Оңтүстік-Шығыс Азияда орналасқан немесе мүдделері бар сегіз елді біріктірген SEATO пактісі құрылды. Бұл келісімнен кейін 1955 жылы Таяу Шығыс келісім ұйымы (МЕТО) құрылды, ол Ұлыбритания, Түркия, Ирак, Иран және Пәкістанды қорғаныс ұйымына біріктірді. Сонымен қатар, АҚШ, Жапония, Оңтүстік Корея және Тайваньты қамтитын Солтүстік-Шығыс Азия келісім ұйымы (НЕАТО) құру мәселесі де қарастырылды.

Колониядан шығу

Екі үлкен еуропалық соғыстың бірлескен әсері Еуропа державаларының Африка, Азия, Океания, Латын Америкасы және Таяу Шығыстағы саяси және экономикалық үстемдігін әлсіретті. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Африка мен Азиядағы колониялық тәуелсіздік толқындарына әкелді; бір ғасырдан астам уақыт бойы Батыс империалистік отаршылдық державалардың билігінде болған әлем Африка, Таяу Шығыс және Азия елдерінің пайда болуымен өзгере түсті. Ұлттық мемлекеттердің саны күрт өсті. Салқын соғыс дамушы елдерге екі үлкен державаның біріне жақтасу үшін үлкен қысым жасады. Екеуі де жемқорлық және адам құқықтарын бұзу сияқты мәселелерді ескермейтін немесе назарға алмайтын одақ үшін айтарлықтай қаржылық, әскери және дипломатиялық көмекке уәде берді. Одақтас үкіметтерге қауіп төнген жағдайда, үлкен державалар көбінесе араласуға дайын және қабілетті болды. Осындай халықаралық ахуатта Кеңес Одағы "империализмге қарсы" лагерінің жетекшісі ретіндегі рөлін жариялады, Африка мен Азиядағы көптеген тәуелсіз елдерде отаршылдыққа қарсы күрестегі ең белсенді қарсыласы ретінде Үшінші әлемде қолдау тапты. Хрущев Мәскеудің саясатын кеңейтіп, Үндістанмен және Үшінші әлемдегі басқа да маңызды бейтарап, коммунистік емес мемлекеттермен жаңа қарым-қатынастар орнатты. Жаңадан құрылған Одақтаспау қозғалысының көптеген елдері Мәскеумен жақын байланыс орнатты. Сонымен қатар, Эйзенхауэр әкімшілігі АҚШ саясатын деколонизацияның салдарына бейімдеді. Бұл 1947-1949 жылдардағы назарды соғысқа қиналған Еуропадан ауыстырды. 1950 жылдардың басында НАТО альянсы Батыс Еуропаны өзара қорғаныс келісімдері жүйесіне біріктірді, бұл блок ішіндегі дінсіздікке немесе бейтараптыққа қарсы сақтандырды. Маршалл жоспары Батыс экономикасын қайта құрды, солшыл радикалдардың сайлаудағы сәттілігіне кедергі келтірді. Экономикалық көмек доллар тапшылығын жойды және соғыстан кейінгі қайта құру үшін жеке инвестицияларды ынталандырды, нәтижесінде АҚШ-ты өндіріс артығынан туындайтын дағдарыстан сақтап, АҚШ экспортына сұранысты сақтап қалды. Осыдан кейін Эйзенхауэр әкімшілігі басқа аймақтарға көңіл бөлді. "Қайтару" саясатын іске асыруда, Даллес доктриналарына сүйене отырып, Эйзенхауэр Кеңес Одағының араласуына қарсы тұрды, достық емес үкіметтерді құлату үшін ЦРУ-ды пайдаланды. Араб әлемінде панараб ұлтшылдығына басымдық берілді. АҚШ компаниялары әлемдегі ең ірі мұнай қорына ие болған бұл аймаққа көп инвестиция жасады. АҚШ аймақтағы үкіметтердің тұрақтылығы мен достығына алаңдады, себебі АҚШ экономикасының өркендеуі осыған тікелей байланысты болды.

The combined effects of two great European wars had weakened the political and economic domination of Africa, Asia, Oceania, Latin America, and the Middle East by European powers. This led to a series of waves of African and Asian decolonization following World War II; a world that had been dominated for over a century by Western imperialist colonial powers was transformed into a world of emerging African, Middle Eastern, and Asian nations. The sheer number of nation states increased drastically. The Cold War started placing immense pressure on developing nations to align with one of the superpower factions. Both promised substantial financial, military, and diplomatic aid in exchange for an alliance, in which issues like corruption and human rights abuses were overlooked or ignored. When an allied government was threatened, the superpowers were often prepared and willing to intervene. In such an international setting, the Soviet Union propagated a role as the leader of the "anti imperialist" camp, currying favor in the Third World as being a more staunch opponent of colonialism than many independent nations in Africa and Asia. Khrushchev broadened Moscow's policy by establishing new relations with India and other key non aligned, non communist states throughout the Third World. Many countries in the emerging Non Aligned Movement developed a close relationship with Moscow. Meanwhile, the Eisenhower administration adjusted U. S. policy to the effects of decolonization. This shifted the focus of 1947–1949 away from war torn Europe. By the early 1950s, the NATO alliance had already integrated Western Europe into the system of mutual defense pacts, providing safeguards against subversion or neutrality in the bloc. The Marshall Plan had already rebuilt a functioning Western economic system, thwarting the electoral appeal of the radical left. When economic aid had ended the dollar shortage and stimulated private investment for postwar reconstruction, in turn sparing the U. S. from a crisis of over production and maintaining demand for U. S. exports, the Eisenhower administration began to focus on other regions. In an exercise of the new "rollback" policies, acting on the doctrines of Dulles, Eisenhower thwarted Soviet intervention, using the CIA to overthrow unfriendly governments. In the Arab world, the focus was pan Arab nationalism. U. S. companies had already invested heavily in the region, which contained the world's largest oil reserves. The U. S. was concerned about the stability and friendliness of governments in the region, upon which the health of the U. S. economy increasingly grew to depend.

Африка

Африка Суық соғыс кезіндегі маңызды шайқас алаңына айналар еді. АҚШ Африкадағы отаршылдықтан азату қозғалысын Еуропадағы империалистік державалар бұрын монополиялаған шикізаттарға қол жеткізу мүмкіндігі ретінде қарастырды. АҚШ саясаткерлері Африкада отаршылдық империялардың салдарынан қалып келген кедейлік пен тұрақсыздық коммунистік идеологиялардың таралуына ықпал ететінін түсінді, сондықтан АҚШ Африканың жаңа дамып келе жатқан елдеріне экономикалық көмек көрсету арқылы жауап қайыратын еді. АҚШ өзін еркіндік пен демократияның символы ретінде көрсетсе де, Африкадағы апартеид режимі сияқты, Оңтүстік Африкадағы ақ нәсілді азшылық басқарған репрессивті режимдерді жиі қолдады. Коммунистік үкіметтердің Африкадағы саясаты да кейде қайшылықтарға толы болды. КСРО АҚШ-тың Африка ішкі істеріне араласуына жауап ретінде Батыс империализміне қарсы жаңадан құрылған мемлекеттермен одақ құруға тырысты. КСРО Африкадан және Үшінші әлемнің қалған бөлігінен отаршылдық капитализмді жоюды, осы елдердің дамуы үшін және социализмнің капитализм үстінен жеңісі үшін қажетті деп санады. Үшінші әлемнің ұлтшылдары КСРО-ның командалық экономикасын перспективалы деп бағалады, себебі ол елдің аграрлық экономикадан индустриалды экономикаға өтуіне мүмкіндік берді. Дегенмен, кеңестік доктринаға ғана емес, басқа коммунистік державалар да қарсы шықты. Қытай да империализмге қарсы тұру үшін Африкадағы ұлтшыл қозғалыстарды қолдауға кірісті. КСРО көбірек көмек көрсеткенімен, маоистік идеология кеңестік идеологияға қарағанда ауылдық халыққа басымдық бергендіктен, көбірек қызығушылық тудырды. Сондықтан маоистік идеология Зимбабве Африка Ұлттық Одағында (ЗАНУ) және Мозамбикті азат ету майданында (ФРЕЛИМО) танымал болды. КСРО мен Қытай Африкадағы бостандық қозғалыстарын кейде қарама-қарсы жақтап отырды. Мысалы, Зимбабведе КСРО Зимбабве Африка Халықтары Одағын (ZAPU) қолдағанда, Қытай ZANU-ның бөлінген қозғалыстарын қолдады. Кейін, 14 қыркүйекте ЦРУ мен Бельгия армиясының қолдауымен Мобуту Лумумбаға қарсы төңкеріс жасады. Лумумба қаңтарда тұтқындалып, Катангаға жеткізілді, онда ол сепаратистердің қолынан қаза тапты. 1964 жылдың шілдесінде Шомбе Лумумбаның орнына премьер-министр болды. Шомбе билікте болғанына қарамастан, Конго 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басында дағдарыста болып тұрды. Коммунистік елдер Конгодағы бүлікшіл топтарды қолдаса да, олар билікті бағындыра алмады. Конго дағдарысы үшінші әлемдегі кейбір елдерді Батыстан және Шығыстан алшақтатып, Шығысты әлсіз және бейкүш деп, ал Батысты әдепсіз және адал емес деп қарады. 1933 жылы әскери төңкеріс арқылы билікке келген Батиста тағы да бір әскери төңкеріс арқылы билікті бағындырды. Батистаның алғашқы көтерілісі "Сержанттардың көтерілісі" деп аталды. Көтерілістен кейін Батиста билікті бірнеше қуыршақ билеушілер арқылы жүргізді. Бірақ, бірқатар сәтсіз қуыршақ президенттерден кейін Батиста 1940 жылдан 1944 жылға дейін президент болды. Батистаның алғашқы президенттік мерзімі бейбіт ағымда өтті және қоғамдық жұмыстарға байланысты үлкен экономикалық өсім байқалды. Батистаның диктатурасы 1959 жылға дейін, Фидель Кастро оны құлатып, жеті жылға созылды. Фидель Кастро батыс жарты шарда коммунистік мемлекет құрған алғашқы саяси көшбасшы болды және Кубаны бес он жылдан астам уақыт бойы басқарды. Кастроның саяси мансабы Гавана университетінің заң факультетіне түскеннен кейін басталды. Одан кейін ол православиелік партия қозғалысына қосылды, бірақ 1947 жылы Доминикан Республикасының диктаторы Трухильоны құлатуға тырысып, сәтсіз аяқтады. 1952 жылы Кубаның Өкілдер палатасына үміткер болды, бірақ диктатордың билікке келуіне байланысты сайлау өткізілмеді. 1953 жылы Кастро Батистаны құлатпақ болып төңкеріс жасады, бірақ сәтсіз аяқталып, көп ұзамай түрмеге қамалды. Түрмеде ол өзінің революциялық тобын "26 шілде қозғалысы" деп атады және түрмеден топты үйлестіруге көмектесті. 1955 жылы амнистиялық келісім бойынша Куба түрмесінен босатылды, содан кейін Батиста мен диктатураны құлатуға екінші рет қол жеткізу үшін Мексикаға қашты. 1956 жылдың желтоқсан айында Кастро 80 жолдасымен бірге Кубаға келіп қонды. Осы уақыт ішінде оның күштерінің көпшілігі үкіметті құлатуға тырысқандары үшін өлтірілді немесе тұтқындалды, бірақ Кастро және оның күштерінің қалдығы тауларға қашып, партизандық соғысын бастады. Келесі екі жыл бойы Кастро партизандық соғысын жалғастырды және әскери күштерін бірте-бірте арттырды. 1959 жылы Кастроның күштері Кубаның маңызды бекіністерінде маңызды жеңістерге жетті, бұл Батистаның беделінің төмендеуімен және әскери күшінің әлсіреуімен байланысты, нәтижесінде Батиста Кубадан қашып кетті және Кастро билікке келді. Кастро 1959 жылдың 16 ақпанында Кубаның премьер-министрі ретінде қызметке кірісті, осы кезде ол Куба үкіметінің 30 мың саяқты әскерін басқарды. Кастроның басшылығымен жасалған алғашқы қадамдардың бірі – аралдағы американдық активтерді компенсациясыз ұлттық меншікке беру болды. Батистаның диктатуралық режимі құлағанға дейін АҚШ мүдделері аралдағы коммуналдық қызметтердің төрттен үш бөлігіне, қант өндірісінің жартысына және кен өнеркәсібінің дерлік барлығына иелік етті. АҚШ аралдағы қаржылық қызметтерді өзгерту арқылы немесе қант экспорттауға байланысты үкіметтік квоталар мен тарифтерді өзгерту арқылы Куба экономикасын қалауынша манипуляциялай алатын еді. Осы әрекеттерге жауап ретінде АҚШ үкіметі Кастроны Кубаның басшысы ретінде мойындаудан бас тартты және Кастроны құлату үшін бірнеше әрекеттер жасады, соның ішінде әйгілі «Қоссан шығанағының» операциясы. Кастро 1960 жылдың ақпанында коммунистік мемлекеттермен сауда келісіміне қол қойды, бұл аралдағы ауылшаруашылық тауарындары үшін жаңа нарыққа (және жаңа техника, ауыр өнеркәсіптік жабдықтар мен мамандарға) айналды, бұл елдің дәстүрлі демеушісі – АҚШ-ты алмастыруға мүмкіндік берді. Шығыс Фидель Кастроның 1959 жылғы сәтті төңкерісінен кейін Кубамен одақ құрғанда үлкен жеңіске жетті. Бұл КСРО үшін маңызды жеңіс болды, себебі ол АҚШ жағалауына жақын одақтасқа ие болды. Жаңа режимді құлату ЦРУ үшін басты мақсатқа айналды.

Africa would be a major battleground during the Cold War. The U. S. viewed the decolonization movement in Africa as an opportunity to gain access to raw materials that had previously been monopolized by the imperialist powers in Europe. U. S. policymakers also recognized that the poverty and instability that had persisted in Africa because of the colonial empires would provide a breeding ground for communist ideologies, so the U. S. would respond by providing economic assistance to the newly developing nations in Africa. Though the United States championed itself as a beacon of freedom and democracy, it often supported repressive regimes within Africa, such as the apartheid system led by a minority white population in South Africa. Communist governments also had, sometimes conflicting, policy objectives within Africa. The Soviet Union sought to respond to United States intervention within Africa by establishing alliances with newly born nations against Western imperialism. The Soviet Union saw the elimination of colonial capitalism from Africa, and the rest of the Third World, as necessary for the advancement of those nations and by extension the triumph of socialism over capitalism. Third World nationalists viewed the command style economy of the Soviet Union as promising since it allowed that country to advance from an agrarian to an industrial economy. However, Soviet doctrine was not only challenged by the United States but by other communist powers. China also moved to support nationalist movements in Africa in order to challenge imperialism. Though the Soviet Union provided more substantial assistance, Maoist ideology became more alluring than Soviet ideology due to its emphasis on the rural population as opposed to Soviet doctrine which focused more on the urban proletariat. As such, Maoist ideology became popular within the Zimbabwe African National Union (ZANU) and the Front for the Liberation of Mozambique (FRELIMO). Often the Soviet Union and China found themselves supporting opposing liberation movements in Africa. Such as with Zimbabwe, with the Soviet Union supporting the Zimbabwe African Peoples Union (ZAPU) while China supported the ZANU's breakaway movements. Later on September 14, with CIA and Belgian army support, Mobutu staged a coup against Lumumba. Lumumba was captured and transferred to Katanga in January where he was executed by the secessionist forces there. Tshombe then replaced Lumumba as prime minister In July 1964. Despite Tshombe's rule, the Congo would continue to be in crisis throughout the rest of the 20th and early 21st centuries. Though Communist nations would support rebel groups in the Congo, those groups would not succeed in taking power. The Congolese crisis had the effect of alienating from both the West and the East some in the third world who saw the East as weak and impotent, and the West as unethical and unscrupulous. who came to power in 1933 through a military revolution, and then again through another military coup. Batista's first revolt was called the "Revolt of the Sergeants". After the revolt Batista ran the government through a number of puppet rulers. However, after a series of failed puppet presidents Batista himself became president from 1940 to 1944. Batista's first term as president went peacefully and saw large amounts of economic growth due to public works The Batista dictatorship lasted seven years until 1959 when it was overthrown by Fidel Castro. Fidel Castro was the first political leader to establish a communist state in the western hemisphere and held control of Cuba for over five decades. Castro's political career started when he entered law school at the University of Havana. He then joined the Orthodox Party movement, but tried and failed to overthrow the dictator of the Dominican Republic Trujillo in 1947. In 1952 he ran for a seat in Cuba's House of Representatives, but the election failed to happen due to the rise of the dictator. In 1953 Castro launched a coup in an attempt to overthrow Batista, but failed and was jailed soon after. While in jail he renamed his revolutionary group "26th of July Movement" and helped coordinate the group from prison. In 1955 was released from Cuban prison under an amnesty deal, after which fled to Mexico in order to rally support for his second attempt at overthrowing Batista and dictatorship. In December 1956, Castro, along with about 80 of his comrades, landed on Cuba. Though most of his forces were killed or captured for their attempt to overthrow the government during this time, Castro and what was left of his forces escaped into the mountains and began their guerrilla warfare campaign. Over the next two years Castro continued his guerrilla warfare while slowly growing his militant forces. In 1959 Castro's forces had key victories at important Cuban strongholds that, combined with Barista's loss of popularity and military power, led to Barista fleeing Cuba and Castro taking power. Castro was sworn in as Prime Minister of Cuba on February 16, 1959, at this point in time he had control of the Cuban government's 30,000 man army. One of Castro's first acts as leader of Cuba was to nationalize American assets on the island without compensation. Before the fall of the pro U. S. Batista regime, U. S. interests had owned four fifths of the stakes in the island's utilities, nearly half of its sugar, and nearly all of its mining industries. The U. S. could manipulate the Cuban economy at a whim by tinkering with the island's financial services or by tampering with government quotas and tariffs on sugar–the country's staple export commodity. In response to these acts, the U. S. government refused to recognize Castro as the leader of Cuba, the U. S. government made the first of several attempts of overthrow Castro by launching the infamous Bay of Pigs Invasion. Castro then signed a trade agreement in February 1960 with communist states, which would emerge as a market for the island's agricultural commodities (and a new source for machinery, heavy industrial equipment, and technicians) that could replace the country's traditional patron–the United States. The East garnered a huge victory when they formed an alliance with Cuba after Fidel Castro's successful revolution in 1959. This was a major victory for the Soviet Union, which had garnered an ally in close proximity to the American coast. Overthrowing the new regime became a focus for the CIA.

Кастроға қарсы жоспарлар

Фидель Кастро Кубаны басып алғаннан кейін АҚШ елдің жаңа басшысының саяси идеологиясы туралы күмәнге толы болды. 1959 жылы Никита Хрущев пен Фидель Кастро арасындағы ықтимал экономикалық ынтымақтастық, тиісінше Кеңес Одағы мен Куба басшылары, АҚШ-ты дереу алаңдатты. Осы кездегі ең үлкен алаңдаушылық – АҚШ құрлығынан 90 миль қашықтықта орналасқан кеңестік спутнигі болатын. Әкімшілік бұл жағдайға араласуды жоспарлай бастады. ЦРУ бастапқыда Кубадағы қант фабрикаларын саботаждауды ұсынды, бірақ президент Эйзенхауэр қауіптің Кастрода екенін және оны АҚШ шешуі керек мәселе деп есептеді. Содан кейін ЦРУ 1959 жылдың желтоқсан айында Кастроны құлату немесе оны өлтіруді жоспарлай бастады. 1960 жылдың ақпанында президент Эйзенхауэр ЦРУ-дан Кастроны биліктен алудың ресми бағдарламасын жасауды сұрады. Бұл сұраудың нәтижесінде жоспарлар жөніндегі директордың орынбасары Ричард Бисселл басқаратын жұмыс тобы құрылды. Бұл жұмыс тобының алғашқы кезеңі – кубалық эмигранттардан жарымәскери топ құру үшін оларды дайындау және оқыту болды. Бұл топ Кубаға барып, үкіметті құлату үшін қарсылық күштерін ұйымдастырып, оқытып, басқаруға тиіс болды. Басқа мүмкін балама болмағандықтан, Эйзенхауэр 2506-бригада деп те белгілі Бисселл жұмыс тобының құрылуын мақұлдады. Кейін күш, Кастроға қарсы оппозициямен координация жасау қиындықтарына байланысты, бастапқы партизандық шабуыл моделінен көбірек жарымәскери басып кіру тұжырымына көшті. Эйзенхауэрдің президенттік өкілеттігінің соңғы айларында ол ЦРУ-ны 2506-бригаданың жоспарларын жеделдетуге итермеледі. Эйзенхауэр президенттік тақтаның ауысуы кез келген дамуды тоқтатуын қаламады. Жоспарлар Кеннедидің қарашадағы сайлауы мен қаңтардағы инаугурациясы арасында аяқталуға жақын болды. Бисселл Гватемалада 2506-бригадаға адамдарды даярлауды жоспарлады және 5412 комитеті осыны, сондай-ақ Никарагуадағы әуежайды пайдалануды және АҚШ-тан жабдықтау миссияларын мақұлдады. Президент Кеннеди осы жоспарды іске асыру керек пе, әлде одан бас тарту керек пе деген шешімге келді, ол үшін Америка Құрама Штаттары үкіметінің көптеген ведомство басшыларымен кездесу тапсырды. Кеннеди ақырында бағдарламаны толық қаржыландыруға және жеделдетуге шешім қабылдады, операцияның және оның нәтижелерінің жауапкершілігін өзіне алды.

After Fidel Castro's takeover of Cuba, the United States was unsure about the nation's new leader's political ideologies. Potential economic cooperation between Nikita Khrushchev and Fidel Castro in 1959, leaders of the Soviet Union and Cuba, respectively, resulted in the immediate perturbation of the United States. The largest concern at this time was a Soviet satellite just 90 miles from the United States' mainland. The administration then began planning to intervene in this situation. The CIA initially proposed sabotaging the sugar refineries in Cuba, but President Eisenhower felt the threat was Castro and that he was the issue the United States needed to resolve. The CIA then began planning for an overthrow or possible assassination of Castro in December 1959. In February 1960, President Eisenhower requested the CIA develop a formal program to remove Castro from power. The request resulted in a plan for a task force led by Deputy Director for Plans Richard Bissell. The initial stage of this task force was to develop and train a group of Cuban exiles to form a paramilitary group. This group would then deploy to Cuba to organize, train, and lead resistance forces to overthrow the government. With no other plausible alternative, Eisenhower approved the Bissell task force which is also known as Brigade 2506. The force was later transitioned from its original guerrilla infiltration model to a more paramilitary invasion concept due to the difficulty in coordinating with anti Castro opposition. In Eisenhower's remaining months in office, he pushed the CIA to accelerate its plans for Brigade 2506. Eisenhower did not want the transition of presidency to halt any development. The plans began to finalize in the time between Kennedy's election in November and his inauguration in January. Bissell hoped to train men in Guatemala to be Brigade 2506 and the 5412 Committee endorsed this along with the use of an airstrip in Nicaragua, and supply missions from the United States. President Kennedy was faced with the decision of whether or not to follow through with this plan when he ordered a meeting with many department heads in the United States government. Kennedy ultimately decided to fully fund and accelerate the program making the operation and its results his own responsibility.

Шошқалар шығанағы шабуыл және Куба зымыран дағдарысы

1961 жылы Гватемала мен Ирандағы табыстың үлгісін қайталауды үміттене отырып, ЦРУ Кастро билікке келгеннен кейін АҚШ-қа эмиграция толқынының күшті екенін байқап, кубалық эмигранттардан бір топты даярлап, қаруландырды. Олар «Түйе шығанағында» (Bay of Pigs) қонды, онда Кастро режиміне қарсы көтеріліс ұйымдастыруға тырысты. Бірақ шабуыл толық сәтсіздікке ұшырады. Одан кейін Кастро өзін марксистік-ленинист деп жариялап, Кубаны Америкадағы алғашқы коммунистік мемлекет етіп бекітті және елдегі барлық маңызды салаларды ұлттандыруды жалғастырды. Кеңес үкіметі бұл сәтсіз шабуылды Кубаға кеңес әскерлерін орналастыруға себеп ретінде пайдаланды. Сондай-ақ, Кубаға АҚШ-тың көптеген қалаларын бірден нысанаға алатын орташа қашықтықтағы ядролық зымырандарды орналастыру туралы шешім қабылданды. Жауап ретінде президент Джон Ф. Кеннеди аралды блокадаға алды, ал бірнеше күндік шиеленіс салдарынан кеңесшілер АҚШ-тың Кубаға басып кірмейтіні және Түркиядан зымырандарды шығарып алатыны туралы уәдесіне байланысты шегінуге мәжбүр болды. Ядролық соғыс қаупінен кейін екі елдің басшылары 1962 жылдан бастап ауада және суда ядролық сынақтарды тоқтатуға келісті. Кеңес Одағы да үлкен әскери күш жинауға кірісті. Бұл шегініс Хрущевтің беделін түсірді, ол көп ұзамай қызметтен алынып, орнына Леонид Брежнев келді. Куба революциясы Кеннедидің «Ілгерілеу одағы» (Alliance for Progress) бағдарламасын іске қосуына себеп болды. Бағдарламаның мақсаты 1960 жылдар бойында социалистік революцияны болдырмау үшін экономикалық дамуға миллиардтаған доллар көмек беру және несие беру болды. Одақтың құрамында Панама каналы аймағындағы жартас соғысы мектебінің құрылуы және полиция күштерін даярлау сияқты қарсы көтеріліс шаралары да болды.

Моссадек пен ЦРУ Иранда

1951 жылдан бері тұрақсыздыққа ұшыраған Ирандағы жағдайды бақылап отырған АҚШ алаңдады. Ұлыбритания-Иран мұнай компаниясы (АИОК) арқылы британдықтар Иранның көп бөлігінде мұнайды тасымалдау, қазу және тазарту монополиясын иеленді. Компания 1941 жылы британдықтар таққа отырған шаһтың үкіметіне мұнай өндірісінен түскен роялти төледі. Бірақ ирандық қызметкерлердің жалақысы мен роялтиі аз болды, себебі компанияның табысы шығындарынан он есе жоғары болды. Иран кедейлікке ұшырады, ал ұлтшылдар компанияны бақылауға алу осы жағдайды жеңілдетеді деп мәлімдеді. Көптеген ирандықтар компания табысының үлкен үлесін төлеуді талап етті. Жауап ретінде АИОК 1993 жылға дейін шаһпен жасалған міндетті келісім бар екенін және кейбір ирандық саяси күштермен бірлесіп, ұлттандыруға қарсы баяндама дайындағанын айтты. 1951 жылдың ақпан айында бұл баяндамаға қатысы бар деген күдікпен Иран премьер-министрі өлтірілді. Оның орнына ұлтшыл Мохаммад Мосаддық тағайындалды. Сол жылы жаңа премьер-министр елдегі британдық мұнай кен орындарын мемлекеттік меншікке алды. Ирандықтар мұнай қорын басып алуға кіріскенде, Трумэн әкімшілігі делдалдық жасауға тырысты. Кейіннен Эйзенхауэр әкімшілігі Иранның коммунистік байланыстарды дамытып жатқанына көз жеткізіп, ЦРУ арқылы Иранның әскери басшыларымен бірігіп, Иран үкіметін құлатуға қадам салды. Мосаддық өзінің көптеген қолдауын Иранның Коммунистік партиясы – Тудеден алды. Алайда 1953 жылы партия оны АҚШ-тың марионеткасы деп сынады. Туде Орта Шығыстағы ең күшті коммунистік партия болғандықтан, Эйзенхауэр әкімшілігі араласуын Орта Шығыста коммунизмнің күшею қаупімен ақтады. Мосаддық американдықтардың келісімге келуіне ықпал ету үшін коммунистік қауіп туралы айтты. Премьер-министр Иран экономикасы нашарлап, АҚШ коммунистік билікті басып алудан қорқып, Ұлыбританияны тастап, оны қиын жағдайдан құтқарады деп сенді. Мосаддықты алмастыру үшін АҚШ жас Мохаммад Реза Пахлавиді қолдады. Пахлави өз кезегінде АҚШ компанияларына елдің мұнай қорын дамытуға қатысуға рұқсат беруге уәде берді. 2000 жылы жарияланған ЦРУ құжаттарына сәйкес, АҚШ 1953 жылғы ЦРУ-ға қару, жүк көліктері, бронеавтомобильдер және радиобайланыс құралдарын ұсынды. Мосаддық жолдан кеткеннен кейін мұнай табысы шаһтың режимі мен жаңа халықаралық консорциум арасында бөлісті. Британдықтар елдің мұнай табысының 40% -ын алды, бес АҚШ компаниясы (Gulf, SOCONY Vacuum, Standard Oil of California, Standard Oil of New Jersey және Texaco) тағы 40% -ын жеңіп алды, ал қалғаны Royal Dutch Shell және Compagnie Française des Pétroles компанияларына бұйырды. Табыс консорциум мен Иран арасында тең бөлінді. 20 ғасырдың басынан бері АҚШ ирандық мұнай кен орындарына кіруге тырысып, британдық бәсекелестікке тап болды. АҚШ үшін бұл мүмкіндік Суық соғыс кезеңінде шаһпен байланыс арқасында және Мемлекеттік департаменттің қызметкері Герберт Гувердің басшылығымен мүмкін болды. Гувер жеке кәсіпкер ретінде халықаралық мұнай мәселесінің күрделілігі туралы мол тәжірибе жинаған еді.

The United States reacted with alarm as it watched developments in Iran, which had been in a state of instability since 1951. Through the Anglo Iranian Oil Company (AIOC), the British had a monopoly on the transporting, pumping, and refining of oil in most of Iran. The company paid production royalties to the government of the Shah— placed on the throne by the British in 1941. But the royalties and salaries to Iranian employees were smaller, considering that the company's earnings were ten times greater than its expenses. Iran suffered from poverty, and nationalists insisted that controlling the company could alleviate this. Many Iranians demanded that a higher share of the company's earnings be paid. In response, the AIOC replied that it had a binding agreement with the Shah until 1993, and collaborated with some Iranian political forces to draft a report opposing nationalization. In February 1951, the Iranian prime minister, suspected of being involved with the report, was assassinated. He was replaced by nationalist Mohammad Mosaddegh. Later that year the new prime minister nationalized his nation's British owned oil wells. As the Iranians moved toward seizing the reserves, the Truman administration attempted to mediate. Later, the Eisenhower administration, convinced that Iran was developing communist ties, used the CIA, joining forces with Iran's military leaders to overthrow Iran's government. Mossadegh drew on the Tudeh, the Communist Party of Iran, for much of his support. However, by 1953 the party had begun to criticize him as a U. S. puppet state. Since the Tudeh was the strongest Communist party in the Middle East, the Eisenhower administration cited a potential communist takeover in the Middle East to justify intervention. Mossadeq invoked the communist threat to gain American concessions. The premier perceived that as Iran's economy suffered and fears of communist takeover gripped the U. S. government, the U. S. would abandon Britain and rescue him from his predicament. To replace Mossadegh, the U. S. favored the young Mohammad Reza Pahlavi. In return, Pahlavi promised to allow U. S. companies to share in the development of his nation's reserves. According to CIA documents made public in 2000, the U. S. provided guns, trucks, armored cars, and radio communications in the CIA assisted 1953 coup, which elevated Pahlavi from his position as that of a constitutional monarch to that of an absolute ruler. With Mossadeq out of the way, oil profits were then divided between the Shah's regime and a new international consortium. The British were awarded 40% of the country's oil revenues, five U. S. firms (Gulf, SOCONY Vacuum, Standard Oil of California, Standard Oil of New Jersey, and Texaco) won another 40%, and the rest went to Royal Dutch Shell and Compagnie Française des Pétroles. The profits were divided evenly between the consortium and Iran. Since the turn of the 20th century the United States had been trying to get into the Iranian oil fields only to encounter British competition. The breakthrough for the U. S. was made possible by the Cold War era ties to the Shah and under the guidance of the State Department official Herbert Hoover, Jr., who had gained a great deal of experience in the complexities of the international oil problem as a private businessman.

Индокитай

Диен Биен Фу шайқасы (фр. Bataille de Diên Biên Phu; вьет. Chiến dịch Điện Biên Phủ) – Бірінші Индокитай соғысының шешуші шайқасы. Шайқас 1954 жылдың наурыз-мамыр айларында өтті және француз күштерінің ауыр жеңілісімен аяқталды, ол тиімді түрде соғысты тоқтатты. Камбоджа мен Лаос Франциядан тәуелсіздік алды, бұл Кампучия Жұмысшы партиясының құрылуына әкелді. Француздық шешім қабылдау процесіндегі қателіктерге байланысты, француздар Вьетнамның таулы аймағында, Диен Биен Фуде әуемен жабдықтау базасын құруға кірісті. Оның мақсаты – Вьетминьдің Лаос пен Камбоджадағы француз протектораттарына жабдықтар жеткізуін бөгеу, сонымен бірге Вьетминьді оларды әлсірететін шайқасқа тарту болатын. Бірақ, генерал Во Нгуен Гиап басқаратын Вьетминь француздарды қоршап алып, қоршауға алды. Француздар Вьетминьнің ауыр артиллериясының (ұшаққа қарсы зеңбіректерді қоса) және осындай қаруларды француз лагеріне қарап тұрған тау шатқалына жеткізуге қабілетті екенін білмеді. Вьетминь Диен Биен Фу төңірегіндегі биік жерлерді басып алып, француз позицияларына дәл ату мүмкіндігіне ие болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы окоп соғысын еске түсіретін қатал шайқас болды. Француздар Вьетминьнің өз позицияларына жасаған шабуылдарын қайырды. Жабдықтар мен күшейте берулер әуе арқылы жүзеге асырылды, бірақ француз позициялары басылып алынғанда және әуеге қарсы оқтардың салдары сезілгенде, жеткізілген жабдықтардың саны азайды. Екі айлық қоршаудан кейін гарнизон басылып алынды және көптеген француз әскері тұтқынға түсті. Көптеген жақсы сарбаздарын жоғалтқанына қарамастан, Вьетминь қалған күштерін жинап, шөлге қашқан француз әскерін қуды, оларды жеңіп, шайқасты аяқтады. Шайқастан кейін көп ұзамай, 1954 жылғы Женева келісімдерімен соғыс аяқталды. Осы келісімдерге сәйкес Франция өзінің бұрынғы Индокитай колонияларынан, Пол Пот (Салот Сар) басқаратын Камбоджадан және Суфанувонг басқаратын Лаостан шығуға келісті. Келісімдер елді екіге бөлді, ал 1959 жылы Вьетнам соғысы (Екінші Индокитай соғысы) ретінде бәсекелес вьетнамдық күштер арасындағы шайқас қайта басталды. АҚШ-тың ең маңызды араласуы Индокитайда болды. 1954 және 1961 жылдар аралығында әкімшілік Вьетнам Республикасына (ВРН) экономикалық көмек пен 695 әскери кеңесші жіберді, олар Ұлттық Азаттық Майданы (НАМ) партизандарымен күресіп жатты. НАМ оңтүстік шаруалар қатарынан құрылды және Солтүстік Вьетнаммен, ал одан әрі Кеңес Одағы мен Қытаймен қолдау алды. Кейіннен ВРН коммунистік әріптесімен бірігіп, Вьетнам Социалистік Республикасын құрды. Бүгінде Вьетнам әлемдегі төрт коммунистік мемлекеттің бірі болып табылады (Қытай, Куба және Лаоспен бірге).

The Battle of Dien Bien Phu (French: Bataille de Diên Biên Phu; Vietnamese: Chiến dịch Điện Biên Phủ) was the climactic battle of the First Indochina War between French Union forces of the French Far East Expeditionary Corps, and Vietnamese Viet Minh communist revolutionary forces led by Ho Chi Minh. The battle occurred between March and May 1954, and culminated in a massive French defeat that effectively ended the war. Cambodia and Laos both achieved independence from France which led to the founding of the Workers' Party of Kampuchea. As a result of blunders in the French decision making process, the French undertook to create an air supplied base at Dien Bien Phu, deep in the hills of Vietnam. Its purpose was to cut off Viet Minh supply lines into the neighboring French protectorate of Laos and Cambodia, at the same time drawing the Viet Minh into a battle that would cripple them. Instead, the Viet Minh, under General Võ Nguyên Giáp, surrounded and besieged the French, who were unaware of the Viet Minh's possession of heavy artillery (including anti aircraft guns) and their ability to move such weapons to the mountain crests overlooking the French encampment. The Viet Minh occupied the highlands around Dien Bien Phu, and were able to fire down accurately onto French positions. Tenacious fighting on the ground ensued, reminiscent of the trench warfare of World War I. The French repeatedly repulsed Viet Minh assaults on their positions. Supplies and reinforcements were delivered by air, although as the French positions were overrun and the anti aircraft fire took its toll, fewer and fewer of those supplies reached them. After a two month siege, the garrison was overrun and most French surrendered. Despite the loss of most of their best soldiers, the Viet Minh marshaled their remaining forces and pursued those French who did flee into the wilderness, routing them and ending the battle. Shortly after the battle, the war ended with the 1954 Geneva accords, under which France agreed to withdraw from its former Indochinese colonies including Cambodia led by Pol Pot (Saloth Sar) and Laos by Souphanouvong. The accords partitioned the country in two; fighting later resumed, in 1959, among rival Vietnamese forces as the Vietnam War (Second Indochina War). The U. S. intervention with the greatest ramifications was in Indochina. Between 1954 and 1961, the administration dispatched economic aid and 695 military advisers to the Republic of Vietnam (RVN), which was battling the National Liberation Front (NLF) guerrillas. The NLF drew its ranks from the southern peasantry and was backed by North Vietnam, which in turn was backed by the Soviet Union and China. The RVN was later absorbed by its communist counterpart to form the Socialist Republic of Vietnam. Today, Vietnam is one of the world's four remaining communist states (along with China, Cuba, and Laos).

Индонезия

Индонезияда 1958 жылғы ақпанда Суматра және Сулавесидегі көтерілісшілер Сукарно үкіметін құлату мақсатында PRRI Permesta қозғалысын жариялады. Коммунизмге қарсы риторикалық айғақтары үшін көтерілісшілер ЦРУ-дан ақша, қару-жарақ және адам күшін алды. Бұл қолдау 1958 жылғы сәуірде үкімет бақылауындағы Амбонға бомбалау шабуылынан кейін американдық ұшқыш Аллен Лоуренс Поуптың атып түсірілуімен тоқтатылды. 1958 жылғы сәуірде орталық үкімет көтерілісшілердің астаналары Паданг және Манадоға әуе және теңізден әскери шабуылдар жасап жауап берді. 1958 жылдың соңына қарай көтерілісшілер әскери тұрғысынан жеңіліске ұшырады, ал соңғы көтерілісші партизандық топтары 1961 жылғы тамызда басылды.

Оңтүстік Азия

Оңтүстік Азияға қатысудың стратегиялық себептері болды. Америкалықтар Пәкістан қарулы күштерін маңызды Таяу Шығысқа кез келген кеңестік шабуылды тоқтату үшін пайдалануға болатынына үміттенді. Сондай-ақ, Үндістанның үлкен және танымал мемлекет ретінде екі лагерьдің біріне өтсе, ол маңызды жетістік болар еді деп есептелді. Жаңадан құрылған демократия Үндістан ешқашан көтерілісшілердің немесе үлкен державаның сыртқы қысымының күшті қауіп-қатеріне тап болған емес. Ол сондай-ақ АҚШ-пен одақтасуға мүдделі емес еді. 1954 жылы Пәкістан мен АҚШ арасындағы өзара қорғаныс жәрдемдесу туралы келісімге қол қою Оңтүстік Азиядағы суық соғыс бәсекесінің маңызды оқиғасы болды. Бұл келісім аймақтағы барлық ірі державалардың болашақ әрекеттерін шектеуі мүмкін еді. АҚШ Пәкістанмен тығыз байланыста қалуға міндеттенді. Пәкістан үшін АҚШ-пен одақтастық сыртқы саясатының басты ұстанымына айналды және көптеген көңілі толмаған жағдайларға қарамастан, одан бас тарту мүмкін емес деп саналды. Қытай-Кеңес Одағының ыдырауынан кейін Пәкістан Қытаймен де жақын қарым-қатынас орнатты. Кеңес Одағының Оңтүстік Азия саясаты АҚШ саясатына ұқсас болды. Бастапқыда кеңестіктер, американдықтар сияқты, аймаққа көп қызығушылық танытпады және Үнді-Пәкістан дауларында бейтараптық сақтады. 1954 жылы Пәкістан мен АҚШ арасындағы келісімдерге қол қойылғаннан және елдердің МЕТО мен СЕАТО-ға қосылуынан кейін жағдай өзгерді. 1955 жылы Хрущев пен Булганин Үндістанға сапар шегіп, өнеркәсіптік инфрақұрылымды дамытуға үлкен қаржылық жәрдем беруге уәде берді. Кашмирдің астанасы Сринагарда кеңестік басшылар бейтараптықтан бас тартып, Кашмир дауында Үндістанды қолдайтындарын мәлімдеді. Алайда, Үндістанның премьер-министрі Джавахарлал Неру күмәнмен қарады, себебі ол АҚШ-пен араласудан аулақ болғысы келді, сондай-ақ Үндістанды Кеңес Одағына тым жақын жібергісі келмеді. КСРО Үндістанға жәрдем берсе де және Неру Кеңес Одағы халқына сөз сөйлеген алғашқы коммунист емес көшбасшы болса да, екі елдің арасы салыстырмалы түрде алыс болды. Хрущевтің қуылғаннан кейін кеңестіктер бейтараптыққа оралып, 1965 жылғы соғыстың салдарына басаңдау түсірді. Бейбіт келіссөздер Орталық Азияның Ташкент қаласында өтті. 1960 жылдардың соңында Үндістанның дамуы қайтадан тоқтап қалды. Ағымдағы шотта үлкен тапшылық пайда болды және ауыл шаруашылығы секторы ауыр құрғақшылықтан зардап шекті. Он жыл бұрынғыдай, Үндістан да сыртқы көмекке жүгінді. Алайда, АҚШ Вьетнаммен айналысқандықтан қарым-қатынас нашар болды. Оның үстіне, бірнеше ұсақ мәселелер американдық бейжайлықты жаулыққа айналдырды. Дүниежүзілік банк сияқты батыс халықаралық ұйымдар да Үндістанның сауда жеңілдіктерісіз Үндістанның даму жобаларына қаржы бөлгісі келмеді. Варшава шартының басқа елдерімен бірге Кеңес Одағы Үндістанның өнеркәсіптік базасын құруға көмектесуді бастады. 1969 жылы екі ел достық туралы келісімге келді, бұл келісім бейтараптықтың тек сылтау екенін көрсетті. Екі жылдан кейін, Шығыс Пәкістанда (қазіргі Бангладеш) жағдай нашарлағанда Үндістан келісімге қол қойды.

There were some strategic reasons to be involved in South Asia. The Americans hoped that the Pakistani armed forces could be used to block any Soviet thrust into the crucial Middle East. It was also felt that as a large and high profile nation, India would be a notable prize if it fell into either camp. India, a fledgling democracy, was never particularly in any grave danger of falling to insurgents or external pressure from a great power. It also did not wish to ally with the United States. A key event in the South Asian arena of Cold War competition was the signing of the Mutual Defense Assistance Agreement between Pakistan and the United States in 1954. This pact would limit the later options of all the major powers in the region. The U. S. committed to remaining closely tied to Pakistan. For Pakistan, the U. S. alliance became a central tenet of its foreign policy, and despite numerous disappointments with it, it was always seen as far too valuable a connection to abandon. After the Sino Soviet Split, Pakistan also pursued close relations with China. Soviet policy towards South Asia had closely paralleled that of the United States. At first the Soviets, like the Americans, had been largely uninterested in the region and maintained a neutral position in the Indo Pakistani disputes. With the signing of the accords between Pakistan and the United States in 1954, along with the countries enlisting in METO and SEATO, the situation changed. In 1955, Khrushchev and Bulganin toured India and promised large quantities of financial aid and assistance in building industrial infrastructure. In Srinagar, the capital of Kashmir, the Soviet leaders announced that the Soviet Union would abandon its neutralist position and back India in the ongoing Kashmir dispute. Indian prime minister Jawaharlal Nehru was skeptical, however, and for many of the same reasons that he had wished to avoid entanglements with the United States he also wished to keep India from being too closely attached to the Soviet Union. Although the USSR sent India some aid, and although Nehru became the first non communist leader to address the people of the Soviet Union, the two nations remained relatively distant. After Khrushchev's ousting, the Soviets reverted to a neutralist position and moderated the aftermath of the 1965 war. Peace negotiations were held in the Central Asian city of Tashkent. By the late 1960s, Indian development efforts had again stalled. A large current accounts deficit had developed and a severe drought hit the agricultural sector hard. As with the downturn of a decade earlier, India again looked to outside assistance. However, relations were at a low ebb with the United States, which was largely preoccupied with Vietnam. On top of that, several smaller issues had turned American indifference into antipathy. Western international organizations such as the World Bank were also unwilling to commit money to India's development projects without Indian trade concessions. Along with other Warsaw Pact nations, the Soviets began to provide extensive support for India's efforts to create an industrial base. In 1969, the two powers negotiated a treaty of friendship that would make non alignment little more than a pretext. Two years later, when faced with a growing crisis in East Pakistan (now Bangladesh), India signed the agreement.

Қытай-Кеңес арасы

Қытай-КСР бөлінісіне дейін Қытай мен Үндістан арасындағы шиеленістер Кеңес Одағының Азияның екі жетекші, дамып келе жатқан елдерімен жақын қарым-қатынас орнату әрекеттерін қиындатты. 1959 жылғы наурыз айында Қытай Тибеттегі көтерілісті басып таңбалады, бұл Қытай мен Үндістан арасындағы ашық қақтығысқа әкелді. 31 наурызда Тибеттің рухани және уақытша билеушісі Далай-лама Үндістанға қашып кетті, онда Қытайдың наразылығына қарамастан, оған пана берілді. Кейін Үндістан Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас ассамблеясында Қытайдың Тибеттегі адам құқықтарын басып тастауы туралы айыптаулар бойынша толыққанды пікірталас өткізуді қолдады. Кеңес Одағы, Польша, Югославия, Албания, Румыния, Болгария, Шығыс Германия, Венгрия, Чехословакия, Солтүстік Корея және Моңғолия бұл ұсынысқа қарсылық білдірді. Дегенмен, Варшава шартының, Моңғолияның және Солтүстік Кореяның БҰҰ-дағы Үндістан қолдаған пікірталасқа қарсылығына қарамастан, Мао Цзэдун Кеңес Одағының Тибеттегі қытай әрекеттерін әлсіз және тартыншақты қолдауына наразылық білдірді. Ол кездегі Орталық барлау басқармасының директоры Аллен Даллес Үндістан мен Пәкістанның коммунистік Қытайға қарсы саяси және экономикалық тұрғыдан күресуге ең қабілетті екенін санады, бірақ Тибеттегі көтерілістің қатыгездықпен басылуы әр елдің Гималай шекараларын әскери тұрғыдан қорғауға ресурстарын жұмсауына ықпал етуі мүмкін екенін атап өтті. Бұл жарысқа күш салатын болып, Үндістан үшін тиімді болмас еді. Қытайдың Тибеттегі белсенділігі Үндістан мен Қытай арасындағы одан да қауіпті қақтығыстың алдында болды. Қытайдың бірнеше үкіметтері 20 ғасырдың басында Британ империясы жүргізген Қытай-Үндістан шекарасын, Макмахон сызығын мойындамады. Қытай өз шекарасы деп санайтын жерлерде бекіністер салғанда, Үндістан даулы аймақта қытайлықтарды ығыстыру үшін бекіністер салды, бұл іс-әрекет "Алға бағытталған саясат" деп аталды. Шекарада шекараны бұзу және агрессия туралы айыптаулар мен қарсы айыптаулар алмасылды. 9 қыркүйекте, АҚШ-қа аттануына бірнеше күн қалғанда, Венгрияның Янош Кадар Қытай мен Үндістан арасындағы дауларды таратуға тырысты, екі тараппен де достық қарым-қатынас орнатуға үміттене отырып. Хрущев пен Чехословакияның Александр Дубчек те Қытай мен Үндістанға шақыру жасады. Алайда, Қытайдың Батыс пен Үндістанмен "бейбіт өмір сүру" туралы кеңестік, венгр және чехословакиялық шақыруға реакциясы ынталандырмайтын болды, ал Гималай бойындағы шиеленістің салдарынан Варшава шарты мен Қытай одақтастығына қатысты бүкіл әлемде болжамдар жасалды, бұл одақтастық ортақ идеологиялық, саяси және әскери мүдделерге негізделген. 1962 жылғы Қытай-Үндістан соғысы басталған кезде Қытай-Үндістан шекарасы бойынша дау толыққанды соғысқа ұласты, әлемдегі екі жетекші коммунистік держава арасындағы одақ қайта құруға келмейтіндей қирады. Варшава шартының елдері Қытайдың 1962 жылғы қазандағы бейбіт ұсынысын қолдап, Неруді оны қабылдауға шақырды, бірақ Албания мен Румынияның Үндістанға МиГ истребительдерін жеткізу ұсынысы Қытай-Албания және Қытай-Румыния қарым-қатынастарын дағдарысқа ұшыратты. Бұл Қытайды Шығыс Еуропаның басқа коммунистік мемлекеттеріне қарсы бұрды. 1963 жылдың соңына қарай Шығыс блогы мен Қытай бір-біріне қарсы ашық пікір таластарын бастады, бұл бұрынғы одақтастар арасындағы ашық жаушылық кезеңін ашты, ол суық соғыс дәуірінің соңына дейін жалғасты.

Before the Sino Soviet split, tensions between China and India complicated the Soviet Union's efforts to maintain close relations with both of Asia's leading emerging nations. In March 1959, China suppressed a revolt in Tibet, leading to open conflict between China and India. On March 31, the Dalai Lama, Tibet's spiritual and temporal ruler, fled to India, where he was granted asylum over China's protest. India later backed a move in the United Nations general assembly to enter into a full debate on charges of Chinese suppression of human rights in Tibet over the objections of the Soviet Union, Poland, Yugoslavia, Albania, Romania, Bulgaria, East Germany, Hungary, Czechoslovakia, North Korea, and Mongolia. However, despite the Warsaw Pact's, Mongolia's, and North Korea's objections to the Indian backed debate in the UN, Mao grew increasingly frustrated with the Soviet Union's rather muted and reluctant backing of Chinese actions in Tibet. Director of Central Intelligence at the time Allen W. Dulles believed that India and Pakistan could best combat communist China politically and economically, but noted that the ruthless suppression of the Tibetan Revolt was likely to cause each country to focus resources on protecting their Himalayan borders militarily. This would likely escalate the contest, and not in favor of India. China's active presence in Tibet preceded a much more dangerous confrontation between India and China. Successive Chinese governments had rejected the Sino Indian border dictated by the British Empire in the early 20th century, called the McMahon Line. As China built outposts along what China thought to be its borders, India built more outposts in the disputed area to drive out the Chinese, in what would be known as the Forward Policy. Charges and counter charges of border violation and aggression were exchanged along the frontier. On September 9, a few days before his departure for the U. S., Janos Kadar of Hungary attempted to mediate the disputes between China and India, hoping to appeal to his friendly relations with both parties. Khrushchev and Alexander Dubček of Czechoslovakia also appealed to China and India. However, China's reaction to the Soviet, Hungarian, and Czechoslovakian appeal for "peaceful coexistence" with the West and India was not seen as encouraging; and the fallout of the tensions along the Himalayas caused worldwide speculation over the Warsaw Pact Chinese alliance, which was based on common ideological, political, and military interests. By the time the Sino Indian border dispute developed into full fledged fighting in the 1962 Sino Indian War, the alliance between the world's two leading communist powers was irreparably shattered. Although the Warsaw Pact nations backed China's October 1962 peace offer, urging Nehru to accept it, Albania's and Romania's offer to deliver MiG fighter planes to India sent Sino Albanian and Sino Romanian relations into crisis. This also turned China against other Eastern European communist states. By the end of 1963, the Eastern Bloc and China were engaging in open polemics against each other, initiating a period of open hostility between the former allies that lasted for the remainder of the Cold War era.

Мәдениет және БАҚ

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары АҚШ-та БАҚ және мәдениет американдық ойын-сауық, саяси, әлеуметтік және ғылыми салаларында Кеңес Одағының коммунизмінің таралуынан туындаған алаңдаушылық пен қорқыныш сезімін бейнеледі. 1940, 1950 және 1960 жылдары екі ел арасындағы шиеленіс күшейген сайын, американдық күнделікті өмірді құлдыратуы мүмкін коммунизмге қатысты қоғамдық гистерия "Қызыл қорқыныш" деп аталды, бірақ 1950 жылдарға қатысты нақтырақ айтқанда "Екінші Қызыл қорқыныш" деп танылды. "Қызыл соғыс" туралы БАҚ жарияланымдары екі ел арасындағы идеологиялық айырмашылықтарды мойындауға ықпал етті. 1960 жылдарға дейін АҚШ-та жазба және бейнелі коммуникация түрлері ақпараттың басты көзі болды; американдық газеттердегі карикатуралар, "оңай дешифрленетін [мәтін]" және "күшті эмоция тудыратын суреттер" кеңінен американдық идеалдарды кеңестік идеологиясына қарсы нығайту үшін қалып ретінде қызмет етті. Шындығында, АҚШ және КСРО БАҚ-тары өз мемлекеттерінің мақсаттарын қолдайтын риторика мен бейнелерді жасауға жетістікке жетті, сонымен қатар халықтарының ұлттық сезімін күшейте білді, бұл тиімді түрде пропаганда болып табылады. "Қызыл соғыс" дәуіріндегі поляризация және АҚШ пен КСРО арасындағы ядролық қаруланудан туындаған қорқыныш, сондай-ақ БАҚ таратудың саясиландырылған жүйесі американдық БАҚ және мәдениетте "Қызылдан гөрі өлу жақсы" сияқты ұрандарды қамтитын сезімдердің күшеюіне әкелді. Бұл сот процесі 10 голливудтық режиссер мен сценаристтің Конгрестің беделін түсіруде айыпталуына және нәтижесінде Голливудтың қара тізіміне енгізілуіне әкелді; комитеттің іс-қимылының ең жоғары нүктесі 1953 және 1956 жылдар аралығында болды. Осының ішінде Маккарти ісі де болды. ХУАК-тың ойын-сауық индустриясының қара тізіміне режиссерлер, актерлер, сценаристтер, музыканттар және басқа да танымал өнеркәсіп қызметкерлері енді, олар коммунистік мүше болды деген күдікпен немесе коммунистік көзқарастарды ұстанды деген айыппен мансаптарынан шеттетілді. Кеңес коммунистік идеалдарының американдық өмірге таралуы ХУАК және Маккарти істерінде қолданылған тактиканы ақтау үшін пайдаланылды. Америкадағы осы кезеңде телеарналар мен кинокорпорациялар көпшіліктің санасына айтарлықтай әсер етті, себебі федералды және жеке компаниялар арасындағы байланыс тығыздалды; соғыс кезінде Кеңес Одағына қарсы әскери және барлау күш-жігерін қолдау үшін оң пікір қалыптастыруға бағытталған мақсатты шара. Сенатор Джозеф Маккарти мен Маккарти ісінің құлдырауынан кейін, оның популисттік стилі мен негізсіз айыптауларына байланысты, Америка Құрама Штаттарының ішкі істер жөніндегі комитеті 1950 жылдардың аяғы мен 1960 жылдардың басында құлдырауға ұшырады, ал 1975 жылы ресми түрде таратылды. Осы оқиғалардан бұрын, 20 ғасырда американдық халыққа мәдениет пен БАҚ арқылы АҚШ демократиясына ішкі қауіп-қатерлер туралы хабарланған мұндай маңызды әлеуметтік және саяси мәселе болған емес. Осы кезеңде "Қызыл соғыс" тақырыбы алғаш рет кеңінен таралды және қоғамдық назар аударды. Мысалы, 1959 жылы шыққан "Жер бетінде" фильмінде ядролық үшінші дүниежүзілік соғыстан кейін қалған жайсыз, құлдырап бара жатқан әлем бейнеленген. Джеймс Бонд алғаш рет 1954 жылы пайда болды; фильмдер "Қызыл соғысқа" байланысты болғанымен, жанкүйерлер әдемі әйелдерге, экзотикалық жерлерге, хитро гаджеттерге және қауіп-қатерлі трюктерге көбірек қызығушылық танытты және саясатқа осылай аз көңіл бөлді. Бонд фильмдері саяси ахуалға сәйкес кеңестік және "қызыл" қытайларды бейнеледі. Фредерик Форсайттың шпиондық романдары жүздеген мың данада сатылды. Оның 1984 жылғы "Төртінші хаттама" романы, ядролық соғысқа әкелетін және қазіргі уақытта бұзылған барлық конвенциялардың сериясына қатысты, соңғы төртінші жіптен басқа, 1987 жылы Майкл Кейннің қатысуымен маңызды фильмге айналдырылды. Мұндай романдардың, 1950 жылдардағы "Менің ұлым Джон", "Мені сүй", "Манчжуриялық үміткер" сияқты американдық фильмдердің мақсаты – "ішкі жауды", жасырын бейбітшілік қозғалысының белсенділерін және 1988 жылға қарай "Қызыл соғысқа" қарсы шеру өткізген қарапайым Лейборист партиясының сайлаушыларын жамандау.

In the ensuing years of World War II in the United States, media and culture portrayed a general sense of anxiety and fear of the spread of the Soviet Union's communism in American entertainment, political, social, and scientific sectors. As tensions between the two nations increased over the 1940s, 1950s, and 1960s, public hysteria over communism subverting American daily life was coined the "Red Scare", but more specifically the Second red scare with respect to the 1950s. Media coverage of the Cold War served as a catalyst for acknowledging ideological differences between the two nations. Written and illustrative forms of communication were the main source of information before the 1960s in the United States; political expressions in American newspaper cartoons, fliers, and movie posters with "easily de codable [text]" and "emotive images" largely served as a casting mold for solidifying American ideals against its Soviet counterpart. Indeed, both US and USSR media succeeded in producing rhetoric and imagery that bolstered the motives of their respective states while establishing a sense of jingoism in their people; which is effectively known as propaganda. The polarization of the Cold War era and the dread resulting from a Nuclear arms race between the US and USSR, in addition to a politicized system of media distribution, led to the escalated height of sentiments which included statements like "Better Dead Than Red" in American media and culture. trial that resulted in the conviction of 10 Hollywood directors and writers being charged with contempt of Congress, and eventually leading to the broader Hollywood blacklist; with the peak of the committee's actions occurring between 1953 and 1956. In the midst of all this included the McCarthy trials. Targets of HUAC's entertainment industry blacklist included directors, actors, screenwriters, musicians, and other prominent entertainment professionals, which were ultimately blacklisted from their careers for having been alleged communist members or having communist sympathies. Soviet communistic ideals being propagated into American life was used as justification for the tactics employed by the highly publicized HUAC and McCarthy trials. During this period in America, television stations and motion picture corporations were considerably influential on the minds of the public as associations between federal and private corporations became more intimately associated; a deliberate measure to promote positive consensus for military and intelligence efforts against the Soviet Union in a time of war. After the downfall of Senator Joseph McCarthy and the McCarthy trials, which was due to his demagogic style and unsubstantiated accusations, the House Un American Activities Committee shortly after began its descent into ruin by the mid late 1950s and early 1960s, and later was officially dismantled in 1975. Prior to these events, there had never been such a socially and politically significant issue publicized to the American populace within culture and media regarding domestic threats to United States democracy during the 20th century. During this great period, Cold War themes first entered mainstream culture as a public preoccupation. The 1959 film On the Beach, for example, depicted a gradually dying, post apocalyptic world that remained after a nuclear Third World War. James Bond first appeared in 1954; the films were loosely connected to the Cold War, but fans loved the beautiful women, exotic locations, tricky gadgets, and death defying stunts, and probably paid less attention to the politics. Bond movies followed the political climate in depicting Soviets and "Red" Chinese. Frederick Forsyth's formula spy novels sold in the hundreds of thousands. His 1984 novel The Fourth Protocol, whose title refers to a series of conventions that, if broken, will lead to nuclear war and that are now all broken except for the fourth and last thread, was made into a major 1987 film starring Michael Caine. The point of such novels—like that of American movies of the 1950s, such as My Son John, Kiss Me Deadly, and The Manchurian Candidate—is to vilify the "enemy within", the treacherous peace movement activists, and simple Labor Party voters who, by 1988, were marching against the Cold War.

Компьютерлер суық соғыста

Компьютерлік технология 1940 жылдардың ортасында Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде маңызды рөл аттады және 1950-1960 жылдары пайдалану көлемі арта түсті. Алғашқы компьютерлер цифрлық бағдарламаларды сақтау мақсатында Ұлыбритания мен АҚШ-та құрастырылды. Алғашқы электрондық цифрлық компьютерлер ірі көлемді әскери есептеулерге қолданылды. Осы компьютерлер кейіннен баллистикалық зымырандар, ядролық зымырандар және зымыранға қарсы қорғаныс жүйелері саласындағы ғалымдарға көмектесуге мүмкіндік берді.

Кеңес Одағындағы компьютерлер

Кеңес Одағы батыс ғылымымен салыстырғанда, советтік ғылыми прогресс осы ғылымдармен өлшеніп келгендіктен, қиын жағдайға тап болды. Советтер үшін дилемма мынада еді: олар батыс ғылымын басып өтуге ниеттенгенмен, ғылыми жетістіктерін дамыту үшін одан қарыз алуға мәжбүр болды. Соның салдарынан көптеген советтік ғалымдар батыс ғылымын сынап, кейін сол ғылымды ұлттық қажеттілік деп сипаттады. 1940 жылдары Кеңес Одағы Ұлыбритания мен АҚШ-та жасалған электрондық сақтағыштағы цифрлық бағдарламалар туралы хабарлар ала бастады, бұл қорғаныс жобаларында жұмыс істейтін советтік математиктер мен физиктердің қызығушылығын тудырды, себебі оларға үлкен есептеулер қажет болды. Совет ғалымдары осы компьютерлер туралы ақпаратты жарияланымдар мен шолу мақалаларынан алды. Бірақ олар барлау арналары арқылы да ақпарат алған болуы мүмкін. Нью-Йорктегі советтік консулдығының бұрынғы барлау қызметкерінің жақындағы мәлімдемесіне сәйкес, 1942-1946 жылдары ол RCA, Western Electric, Westinghouse, General Electric және әскери келісімшарттары бар екі авиакомпанияның зауыттары мен зертханаларында жұмыс істейтін жеті агенттен 20 000-нан астам құпия құжаттарды алған. Бұл құжаттарда радар, сонар, компьютерлер және басқа да электр жабдықтары туралы ғылыми және техникалық ақпараттар бар еді. Ол Корея соғысында жаудың снарядтарын олардың бастапқы нүктесіне анықтау үшін қолданылды, содан кейін ол нысана жойылды. АҚШ Әскери-теңіз күштері кеме жылдамдығы, жел жылдамдығы, бағыты, соғылу және иілу сияқты көптеген факторларды ескере отырып, мақсатқа кемелік қаруды дәл бағыттау үшін Әскери-теңіз қару-жарақтарды зерттеу калькуляторын (NORC) пайдаланды. АҚШ компьютерлердің әскери бағдарламаларға қандай әсер ететінін білгендіктен, Кеңес Одағының өз компьютерлік бағдарламасын қалай дамытып жатқаны туралы барлық ақпаратты жинауды бастады. АҚШ алған мәліметтерге сәйкес, Кеңес Одағы АҚШ-қа жете алмады, себебі компьютерлерді жасау үшін қажетті жабдықтар жеткіліксіз және сапасыз болды. 1959 жылғы АҚШ есебінде Кеңес Одағында барлық типтегі 400 мақсаттағы цифрлық компьютер болса, АҚШ 4000-нан астам компьютер өндірген. 1958 жылы Кеңес Одағының компьютер өндірісінің құны шамамен 55 миллион доллар болса, АҚШ-та бұл көрсеткіш 1 миллиард долларға жеткен. Бұл екі елдің ядролық бағдарламаларынан айырмашылығын көрсетеді, себебі бәсекелестік шамалы тең болды, ал компьютерлік бәсекеде АҚШ Кеңес Одағынан айтарлықтай алда еді. АҚШ компьютерді дамытуда Кеңес Одағынан басымдықтарға ие болды. Компьютерлерді әскери сала ғана емес, азаматтар да белсенді пайдалана бастады. АҚШ-тағы компьютерлердің 66%-ы әскери мақсаттарда, ал 30%-ы азаматтық мақсаттарда қолданылды. Компьютерлер Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін әскери саланың маңызды бөлігіне айналды, сонымен қатар азаматтарға қол жетімді болды. АҚШ 1950 және 1960 жылдар аралығында осы өзгерісті техникалық әлемге енгізді.

The Soviet Union faced a dilemma in that Western science was what Soviet scientific progress had been measured against. The dilemma for the Soviets was that while they wanted to surpass and overtake Western science, they had to borrow it in order to further their scientific progress. The results were that many Soviets were denouncing Western science but would turn around and describe a national need for the same theory they just denounced. The Soviet Union first began getting reports about electronically stored digital programs designed and built in Britain and the United States in the 1940s which got great attention from Soviet mathematicians and physicists working on defense projects that needed large amounts of computation. Soviet scientists got information about these computers from publications and survey articles. But they may have also got some of this information through their intelligence channels. One former intelligence officer attached to the Soviet consulate in New York has recently revealed that in 1942 1946 he obtained over 20,000 pages of classified documents from seven agents working at the plants and laboratories of RCA, Western Electric, Westinghouse, General Electric, and two aircraft companies that held military contracts which these documents contained scientific and technical information on radar, sonar, computers, and other electrical equipment. It had already been used in the Korean War to track enemy shells back to their source which was then destroyed. The U. S. Navy then deployed its Naval Ordnance Research Calculator (NORC) as a means of accurately firing a naval gun at a target, taking into account the multiple variables of ship speed, wind velocity, direction and roll and pitch of the vessel. As the United States knew how computers would impact military programs, they began collecting what information they could on how the Soviet Union was coming on with their own computer program. The information the United States got was that the Soviet Union was not really able to keep up with the U. S. because they had insufficient and poor standards of equipment needed for making computers. A U. S. report of 1959 demonstrated that whereas the Soviets had 400 general purpose digital computers of all types, the U. S. had produced more than 4000, and while the Soviet computer production in 1958 was at most worth $55 million, that for the U. S. was $1 billion. This would show that unlike the nuclear programs of each country which was a pretty even race, the United States had a pretty sizable lead in the computer competition with the Soviet Union. The U. S. had a good lead in computer development against the Soviet Union. Not only were the military branches using computers avidly but the civilian population also got to be able to use computers. 66% of computers in the United States were used for military purposes while 30% were used for civilian uses. Computers became a very big role in the military after World War II while also being available to civilians and the U. S. led this change into the technical world through the 1950s and 1960s.