Кіріспе

Гибралтарлық саясаткер, бұрынғы бас министр (1988–1996), экономика министрі Сэр Джозеф Джон Боссано (10 маусым 1939 жылы туған) – Гибралтарлық саясаткер, 1988 жылдан 1996 жылға дейін Гибралтардың бас министрі және 1978 жылдан 2011 жылға дейін Гибралтар Социалистік Еңбек партиясының басшысы болды. 1984–1988 және 1996–2011 жылдары оппозиция көшбасшысы болды. 1972 жылы алғаш рет Гибралтар Ассамблеясының Палатасына сайланды және Гибралтардағы ең ұзақ қызмет еткен парламентарий болғандықтан, оны жиі Палатаның Әкесі деп атайды. Лондон экономика мектебінің және Бирмингем университетінің итальян тіліндегі білімі бар. 1960 жылдары Ұлыбританияда теңізші болып жұмыс істеген кезде кәсіподақ қозғалысына қосылды, бұл Гибралтарды гибралтарлықтардың тікелей қалаусыз Испанияға өтуінен сақтайды. Ол Транспорт және жалпы жұмысшылар одағының бөлімше басшысы болды (Гибралтардағы мемлекеттік сектор үшін жауапты және Гибралтар тұрғындары үшін Ұлыбританиямен жалақы теңдігін қамтамасыз етудегі маңызды күш болды). 1975 жылы ол IWBP-ден шығып, Гибралтар демократиялық қозғалысын құрды, ол 1976 жылғы сайлауда Ассамблеяда төрт орын жеңіп алды және екі жылдан кейін Гибралтар социалистік еңбек партиясы болып қайта құрылды. Ол Гибралтарлықтардың келісімінсіз Испаниямен кез келген егемендік келісіміне қарсы тұрақты ұстаным сақтады. 1980 жылы ол Лиссабон келісімі бойынша Испания мен Ұлыбритания арасындағы келіссөздердің басталуына қарсы 2000-ға жуық гибралтарлықтың демонстрациясын ұйымдастырды. 1987 жылы ол Гибралтар әуежайын бірлесіп пайдалану туралы Испания мен Ұлыбритания арасындағы кез келген келісімге қарсы Гибралтар үкіметінің және Ассамблеясының позициясын қолдады. 10 қарашада Боссано мен сол кездегі бас министр Джошуа Хассан 12 000-ға жуық гибралтарлықтың демонстрациясын басқарды, бұл аумақта өткен ең ірі демонстрациялардың бірі болды. 1988 жылдың ақпанында Боссано мен Азаматтық құқықтарды дамыту қауымдастығының басшысы Адольфо Канепа, егер Испания британдық егемендікті мойындамаса, Гибралтар Ассамблеясы Испания мен Ұлыбританияның 1987 жылғы желтоқсандағы әуежайды бірлесіп пайдалану туралы келісімін бекітпестейтінін мәлімдеді. 1988 жылғы маңызды сайлауда Боссано партиясы өзін-өзі билеуді талап етті, Испания мен Ұлыбритания арасындағы Гибралтардың егемендігі мен болашағы туралы келіссөздерге қарсылық білдірді және егемендікті Испанияға берудің кез келген түріне қарсы болды. Ол сондай-ақ Брюссель декларациясы бойынша келіссөздерді тоқтатуды және әуежай келісіміне қарсы шықты. GSLP 8 орын жеңіп алды және дауыс берушілердің 58,2% -ын алды. Боссано 8 1128 дауыс алып, өзінің қарсыласы Адольфо Канепадан 4000-қа жуық артық дауыс жинады. Осылайша Боссано жаңа бас министр болды. 1992 жылы 72% дауыспен қайта сайлануы ("Испанияға үміт бермеңіз" деген ұранымен) Лондон мен Мадрид үкіметтерімен 30 жылдық испандық Гибралтарға талап ету мәселесіне шешім табуға тырысуына себеп болды. Бас министр ретінде ол испандық саясаткерлермен муниципалды деңгейде жақсы қарым-қатынас жасады, бірақ олармен Гибралтардың егемендігін талқылауға отырмады. Басшылық еткен кезеңінде Боссано сонымен қатар Ұлыбритания Қорғаныс министрлігі сияқты дәстүрлі жұмыс орындарының төмендеуінен және оффшорлық қаржы мен туризмге негізделген жеке сектор экономикасының құрылуынан туындаған маңызды экономикалық өзгерістерді бақылады. Ол билікке келгенге дейін Гибралтардағы тұрғын үй мәселесін шешуге көмектесті, теңізден жерді қайтарып алды және өте қолжетімді бағамен ұсынылған жүздеген арзан пәтерлерді салды. Сол кезден бастап гибралтарлықтар дәстүрлі түрде үкіметтен жалға алудың орнына, алғаш рет үй иелері болды. Оның басты мақсаты – Гибралтарды деколонизациялау, мүмкіндігінше жоғары деңгейдегі өзін-өзі басқару арқылы, Гибралтарды Біріккен Ұлттар Ұйымының өзін-өзі басқаруға жатпайтын аумақтар тізімінен алып тастау болып табылады. GSLP және Оппозиция басшысы ретінде және партия басшысы лауазымынан кеткеннен кейін Боссано Гибралтар саясатындағы маңызды тұлға болып қала береді. Ол 2011 жылдың сәуірінде GSLP басшысы лауазымынан кетіп, оның орнына Фабиан Пикардо келді. Боссано саясатта белсенді болып қала береді және 2011 жылғы желтоқсанда Гибралтардағы жалпы сайлауда GSLP кандидат болды. GSLP либералдық партиясының жеңісінен кейін Боссано Гибралтар Парламентіне орын алды және бас министр Фабиан Пикардо оны Кәсіпкерлік, оқыту және жұмыспен қамту министрі етіп тағайындады. Фабиан Пикардо басшылығындағы GSLP либералдық үкіметі 2015 жылғы жалпы сайлауда екінші мерзімге жеңіске жетті және 2017 жылғы мәліметтер бойынша Боссано Экономикалық даму, телекоммуникация және Гибралтарлық үнемдеу банкі министрі лауазымын атқарып тұрды.

Дау

1992-1993 жылдары бас министр қызметін атқарып жүргенде, ол жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарына халықаралық заң бойынша марокколық ер адамның "4 әйелі мен 10 баласымен" Гибралтарға оңай кіруі керек болса, өзінің және отбасының келмейтінін айтты. Кейін БҰҰ-да ол иммиграция саласындағы халықаралық заңдарды бұзуға дайын екенін мәлімдеді. Бұл пікірлер жергілікті марокколық қауымды қынжырға келтірді, олар Гибралтарда осындай үлкен отбасысы бар ешкімді танымайтындарын айтты. Марокколықтар біраз уақыт бойы Гибралтар үшін өте маңызды болды, себебі олар 1969 жылы шекара жабылғанда жоғалған испан жұмысшыларының орнын толтырды, және олардың көп бөлігі 30 жыл өткен соң да жағдайсыз, адамдық емес жағдайда өмір сүріп, жұмыс істеді. Бұл нәтижесінде, расизмге қарсы қоғамдық наразылық туды. Бұл оқиғалар кейіннен 2023 жылғы жалпы сайлауда (Сэр Джо экономикалық министр лауазымына қайта сайлануға үміткер болғанда) әлеуметтік желілерде тағы да қозғалды. 2023 жылдың 31 шілдесінде GBC радиосының "Бүгінгі Гибралтар" бөліміндегі сұхбатта ол мүгедектерді жұмыспен қамтуды қолдау туралы сөз қозғалғанда, бұл процесті "қорғалған" жұмыспен қамту деп сипаттап, мүгедек қызметкерлердің жұмыс орнында невротипік адамдардай белсенді және өнімді болмауы мүмкін екенін, сондай-ақ оларға басқаларға қарағанда көбірек ауру демалысы қажет болуы мүмкін екенін айтты. Бұл Ақаулар қоғамы мен SNAG (Арнайы қажеттіліктері бар адамдарды қолдау тобы) тарапынан қарсы реакция тудырды, олар бұл пікірлерді "құлыққа жақын" және "аблеизмді қолдау" деп бағалады. Келесі күні сол бөлімде ол өзінің сөздерімен ренжіткен адамдардан кешірім сұрайтыны туралы сұраққа, ол өз пікірінде тұратынын және кешірім сұрамайтынын жауап берді.