Төмендегі мақаладан 155-160 таңбалық мета-сипаттаманы қазақ тілінде жазыңыз.
- Негізгі тақырыпты + негізгі мәселелерді қорытындылаңыз.
- SEO үшін сөздерді оңтайландырыңыз.
Тек сипаттаманы қайтарыңыз—қосымша мәтін немесе форматтау жоқ:
Мақала мазмұны:
Кесіртке түрі
Шөл түнгі кесірткесі (Xantusia vigilis) Оңтүстік Калифорнияның Шығыс Сьерра және Сан-Габриэль тауларынан бастап Бажа Калифорния, Оңтүстік Невада, Оңтүстік-Батыс Юта және Аризонаның батыс аймақтарында таралған түнгі кесіртке. Шөл түнгі кесірткесінің мұрын-дене ұзындығы (SVL) шамамен бірдей ұзындықтағы құйрығымен бірге өлшенді. Кесірткенің түсі әдетте сұр, сарғыш қоңыр немесе зәйтүн түсті болады. Атауына қарамастан, түнгі кесірткелер күндіз белсенді болады. Олар түсін оңай өзгерте алады, әдетте кешке ақ зәйтүн түсінен күндіз қара қоңырға дейін.
Шөл түнгі кесірткесі: сипаттамасы, ареалы, түсі және мінез-құлқы. Калифорния, Невада, Юта, Аризонада кездеседі. Күндізгі белсенділік, түс өзгерту қабілеті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кескелдер түрі
Species of lizard
Шөл түнгі кескелі (Xantusia vigilis) – Оңтүстік Калифорнияның Шығыс Сиера және Сан-Габриэль тауларынан бастап Бая-Калифорния, оңтүстік Невада, оңтүстік-батыс Юта және Аризонаның ең батыс аймақтарында табиғи ортасы бар түнгі кескел.
The desert night lizard (Xantusia vigilis) is a night lizard native to the Southern California Eastern Sierra and the San Gabriel Mountains into Baja California, southern Nevada, southwestern Utah and extreme western areas of Arizona.
Сипаттама
Шөл түнгі кесірткесінің тұмсығынан құйрыққа дейінгі ұзындығы (SVL) және құйрығы шамамен бірдей болады. Кесірткенің түсі көбінесе сұр, сары қоңыр немесе зәйтүн түсті келеді. Атауына қарамастан, түнгі кесірткелер күндіз белсенді болады. Олар түсін оңай өзгерте алады, әдетте кешкі уақытта ашық зәйтүн, ал күндіз қара қоңыр түске дейін өзгертеді. Бұл кесіртке жақсы өрмелеуге қабілетті және көбінесе термиттер, кішкентай жәндіктер, өрмекшілер және басқа да бунақденелілермен қоректенеді. Шөл түнгі кесірткесі жорғалаушылар үшін кішкентай, ересек аналықтарының орташа ұзындығы 80 мм, салмағы 1,3 г. Ересек еркек Xantusia vigilis-тің жалпы ұзындығы 65 мм, салмағы 1,1 г. Еркек шөл түнгі кесірткелерін аналықтарынан жеңілдігімен және ұзындығының қысқалығымен ажыратуға болады. Олардың құйрығы да қалыңдау және кеңірек, сондай-ақ жамбас тесіктері үлкейген. Көптеген шөл түнгі кесірткелерінде 12 тікбұрышты қарындық қабыршақ қатары және олардың орталық бөлігінде 30-50 дөңгелек арқалық қабыршақтары болады. Әр көздің үстінде орбитальді қабыршақтар орналасқан (бір қабыршақ мұрын сүйегінің айналасында, екі қабыршақ маңдай сүйегінде және екі қабыршақ төбе сүйегінде). Денесінің түсі әдетте ашық сұрдан қоңырға дейін өзгереді. Олар көбінесе біркелкі түсті болады, бірақ кейбір түрлерінде қара дақтар кездеседі.
The desert night lizard attains a snout to vent length (SVL) of with a tail roughly the same length. The lizard's coloring is usually grey, yellow brownish, or olive. Despite their name, night lizards are active during the day. They are known to easily change their color, from light olive (usually during the evening) to dark brown during the day. It is a good climber and usually eats termites, small insects, spiders and other arthropods. The desert night lizard is small for a reptile, with the average adult female at 80 mm in total length and 1.3 g in weight. The average adult male Xantusia vigilis is 65mm in total length and 1.1 g in weight. Male desert night lizards are distinguishable from females as they are lighter and shorter in length. They also have a stouter and wider tail, as well as enlarged femoral pores. Most desert night lizards have 12 longitudinal rows of rectangular ventral scales with 30 50 granular dorsal scales around their mid region. Above each eye, they have supraorbital scales (one around the nasal bone, two frontal ones, and two parietal scales). Typically, the color along their body ranges from light gray to brown. They can often be a single, uniform color, but some species have been found to have dark spots.
Тіршілік ету ортасы және таралуы
Бұл кекірек құрғақ және жартылай құрғақ аймақтарда тіршілік етеді. Күндіз ол көбінесе тас жарықтарында немесе құлаған өсімдік қалдықтарының астында кездеседі. Ол әдетте Джошуа ағашы, испан қанжары және испандық байонет сияқты юка түрлерімен байланысты. X. vigilis Америка Құрама Штаттарының оңтүстік-батыс жағалауында және Мексиканың солтүстік аймақтарында табылмайды. X. vigilis Мохаве және Сонора шөлдерінде, Оңтүстік Калифорния мен Баха Калифорнияда кеңінен таралған. X. vigilis-тің шағын популяциялары Аризонаның батысында, Орталық Калифорниядағы кейбір жағалау аймақтарында, Колорадода, Сьерра-Невадада және Ютада кездеседі. X. vigilis өзінің "юка түнгі кекірегі" деген кең таралған атауын юка туысына жататын өсімдіктер, мысалы Джошуа ағаштары маңында жиі кездесуіне байланысты алған. X. vigilis – осы типтегі өсімдікке негізделген мекенділікке ие болған сирек кескілердің немесе омыртқалы жануарлардың бірі. Бұл кекірек АҚШ және Мексиканың әртүрлі аймақтарында кеңінен таралған болса да, оның жергілікті экологиялық ортасы мекен ету аумағында біркелкі болып көрінеді. Шөл түнгі кекірегі көбінесе құлаған өлі ағаштардың астында, құлаған экологиялық қалдықтарда (өсімдік бұтақтары, испан қанжары, Кихот өсімдіктері) және Джошуа ағаштарының тікенді жапырақтары арасында кездеседі. Шөл түнгі кекірегі көзге түспеуге тырысады және жыртқыштардан қорғану және жасырыну үшін мекен ету ортасын таңдайды. Бұл кекірек юка өсімдіктері бар жерлерге ғана шектеліп қоймайды, бірақ жоғары халық тығыздығы көбінесе юка өсімдіктерінің болуымен байланысты.
The lizard lives in arid and semi arid locales. During the day, it frequently may be found in rock crevices or under fallen plant debris. It is usually associated with varieties of yucca such as the Joshua Tree, Spanish Dagger, and Spanish Bayonet. X. vigilis can be found along the Southwestern coast of the United States and northern regions of Mexico. There is great prevalence of X. vigilis in the Mohave and Sonoran Deserts, throughout southern California and Baja California. Smaller populations of X. vigilis have been found in western Arizona, some coastal ranges within Central California, Colorado, the Sierra Nevada, and Utah. X. vigilis received its more common name 'yucca night lizard,' because of its frequent prevalence around plants of the Yucca genus, such as Joshua Trees. X. vigilis is one of the few species of lizard or vertebrates that have this type of plant based habitat occupation. While this lizard is widespread across various regions in the United States and Mexico, its local environmental settings seem standardized across its habitat range. The desert night lizard is most commonly found underneath fallen dead trees, fallen ecological debris (plant limbs, Spanish dagger, Quixote Plants), and amongst the spiny leaves of Joshua Trees. The desert night lizard avoids visibility and may select its habitat as an added layer of protection and obscurity from predatory species. This lizard is not isolated to areas with Yucca plants, but higher population density is usually associated with the presence of Yucca plants.
Әлеуметтік мінез-құлық
Барлық түнгі кесірткелер сияқты, шөлдегі түнгі кесіртке де тірі туады және тамыздан желтоқсанға дейін 1-3 жас туғызады. Ерекшелігі, ол ата-аналық жұптан және олардың балаларынан тұратын отбасылық әлеуметтік топтар құрады, бұл олардың жылдар бойы таралуын кешіктіруі мүмкін. Жастар өздерін-өздерімен қоректенуге қабілетті, бірақ туыстарымен бірігіп жүреді. Олар ата-аналары мен үлкен туыстарынан тікелей күтім алмайды және отбасы мүшелерімен бірге болудың қандай пайдасы бар екені әлі белгісіз. Кішкентай кесірткелер жақсы жасырынып, тіс щеткасынан да кішкентай болады. Xantusia vigilis топтарындағы туыстық байланыс деңгейі жоғарырақ болғанда, жақын генетикалық байланысы жоқ X. vigilis топтарына қарағанда тұрақтырақ екені анықталды. Осы кесірткелерде туыстардың болуы филопатрияны (немесе жануардың туған жеріне қайта оралуға бейімділігін) және қысқы жиналуды ынталандырады деп саналады. X. vigilis аналықтарының көбеюге қабілеті, тірі топта туыстық байланыс байқалғанда артады. Қысқы топтар (суық қыста тірі қалу үшін құрылған топтар) жеке кесірткелер үшін де, топ үшін де ішкі жылуды сақтауға көмектеседі. Көптеген қысқы топтарда 20-ға жуық кесіртке болады. Дегенмен, қысқы топтар қыс айларынан кейін ыдырайды, әдетте маусым айында жұптасу кезінде. X. vigilis көбінесе жасырын және көзге түспейтін кесіртке түрі. X. vigilis топтың тұрақтылық гипотезасын ұстанады және отбасы ішінде тұрақтырақ болады.
Like all night lizards, the desert night lizard is viviparous, giving birth to live young and producing 1 to 3 young from August to December. Unusually for a lizard, it forms family social groups with a father mother pair and offspring, which may delay dispersing for years. The young are capable of feeding themselves but will huddle together with their relatives. They do not receive direct care from their parents and older siblings, and it is not yet known what the advantages of staying with their family members are. The baby lizards are well camouflaged and are not much bigger than a toothpick. Groups of Xantusia vigilis with higher levels of kin relatedness proved to be more stable than congregates of X. vigilis that lacked close genetic relationships. It is believed that kin presence for these lizard encourages philopatry (or the tendency for an animal to remain in the region of their birth as it proves advantageous to remain in a group) and winter aggregation. Reproductive success was heightened for female X. vigilis when kin presence and kin relatedness within a living group was observed. Winter groups (aggregates formed to survive through the cold winter) proved advantageous, allowing for greater internal heat retention for individual lizards and for the collective group as a whole. Most winter groups are as large as 20 lizards. However, winter groups do not last past the winter months, typically dissolving by the time copulation occurs in June. Socially, X. vigilis is a largely sedentary species of lizard that remains obscure and hidden from plain sight. X. vigilis follow the group stability hypothesis and are more stable within their families.
Көбею және өмір сүру циклі
Xantusia vigilis әдетте бір тууға екіден артық ұрпақ туырмайды. X. vigilis-тің көбеюі бірнеше факторға байланысты, олардың көпшілігі климаттың өзгеруі, диета және тамақтанумен байланысты. Климаттың өзгеруі X. vigilis-тің гестация процесіне зор әсер етеді. Осы кесіртке түрі ылғалды климатта құрғақ жағдайлар үшін овуляцияны ертерек немесе кейінгіге жылдырады. Мысалы, өте ылғалды көктемде овуляция әдетте келесі жаздың ортасына дейін кейінге қалдырылады. Климатқа қарамастан, көбею көбінесе көктем және қыс айларында жүзеге асады. Диета да берілген көбейту маусымының репродуктивті сәттілігін анықтауда маңызды рөл атқарады. Дұрыс емес диета және нашар тамақтану әйел шөл түнгі кесірткелерінде жұмыртқалардың жетілмеуіне және сарыуыздан айырылуына жиі әкеледі. Өте құрғақ климат репродуктивтік органдардың жетілмеуімен және репродуктивтік процестердің төмендеуімен байланысты. Бір ерекшелік – құрғақ климат пен төмен ресурс жағдайларын бастан өткерген еркектерде мүшелердің жетілу деңгейі жоғары екені көрсетілген. X. vigilis үшін овуляция кезеңі оңтайлы температура диапазонында – 75–90 °F (24–32 °C) шамамен 2 аптаға созылады. Гестация әдетте 90 күнге созылады. Туу кезінде күндіз немесе түнде тууға қатысты ешқандай айырмашылық жоқ, өйткені босану шамамен 10 минутқа созылады. Шөл түнгі кесірткелері 8–10 жылға дейін өмір сүре алады. Түнгі кесірткелер арасында белгілі бір жылы тек белгілі бір пайыз ересек аналықтары ғана көбейеді. X. vigilis плацентасы ана мен ұрық арасында аминқышқылдарының алмасуын қамтамасыз ету үшін жақсы дамыған. Эмбрионның салмағының жартысы ұрықтың қысқа гестация кезеңінде, яғни жұмыртқа жолдарының қабырғасынан плацентаға дейін өседі деп болжануда. Туылған кезде жаңа туған кесірткелердің орташа ұзындығы 22–23 мм (SVL) және салмағы шамамен 0,23 г құрайды. X. vigilis аналары ұрықтың қабығын жейтіні хабарланған.
Xantusia vigilis typically give birth to no more than two offspring per birth. Reproduction within X. vigilis is dependent on a few factors, largely centering around climate variations, diet, and nutrition. Climatic changes heavily dictate the proceedings of gestation within X. vigilis. In damp climates this species of lizard will either prepone or postpone ovulation for drier conditions. For example, in a particularly damp spring, ovulation is typically postponed to occur in the middle of the following summer. Regardless of climate, breeding typically occurs during the spring and winter. Diet carries a similar importance on determining the reproductive success of a given breeding season. Improper diet and malnutrition often leads to underdeveloped ova and lacking yolk deposition within female desert night lizards. Overly dry climates are heavily associated with underdevelopment in reproductive organs and reduced reproductive processes. One notable exception is that males experiencing drier climates and low resource settings have been shown to reach a greater level of testicular maturation. The ovulation period for X. vigilis lasts approximately 2 weeks at an optimal temperature range of 75 90 °F (24 32 °C). Gestation typically lasts 90 days. No day versus night preference exists for birth itself, where the event of delivery lasts about 10 minutes. Desert night lizards may live for 8–10 years. Among night lizards, only a certain percentage of adult females will reproduce in a given year. The X. vigilis placenta is well developed to allow for exchange of amino acids between mother and fetus. Half of the embryo's weight gain is suspected to happen during the brief egg gestation period, from the oviduct wall to the placenta. At birth, neonates average 22–23 mm in length (SVL) and weigh approximately 0.23g. X. vigilis mothers are reported to eat their fetal membranes.