Араб батыры және ақыны – Әнтара ибн Шаддад әл-Абси
Antarah ibn Shaddad
Араб ақыны, батыры Ұнтар ибн Шаддад (525-608 ж.) – исламға дейінгі дәуірде өмір сүрген, өлеңдері мен ерлігімен танымал тұлға. «Муаллакат» жинағындағы өлеңі бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Араб жауынгері және ақыны (525–608)
Arabian warrior and poet (525 608)
Антара ибн Шаддад әл-Абси (арабша: عنترة بن شداد العبسي), ʿАнтара ибн Шаддад әл-ʿАбси; 525–608 жылдары), сондай-ақ ʿАнтар деп те аталады, исламға дейінгі Африка арабтық рыцары және ақыны, ол өзінің поэзиясымен де, қаһармандық өмірімен де әйгілі. Оның ең басты өлеңі Муаллақат жинағының бір бөлігін құрайды, бұл жеті «ілдірілген өлеңдер» жинағы, аңыз бойынша Меккедегі Каабаға ілінген. Оның өмірінің баяны ұзақ және көркем романның негізін құрайды.
Antarah ibn Shaddad al Absi (Arabic: عنترة بن شداد العبسي), ʿAntarah ibn Shaddād al ʿAbsī; AD 525–608), also known as ʿAntar, was a pre Islamic African Arab knight and poet, famous for both his poetry and his adventurous life. His chief poem forms part of the Mu'allaqāt, the collection of seven "hanging odes" legendarily said to have been suspended in the Kaaba at Mecca. The account of his life forms the basis of a long and extravagant romance.
Өмір
ʿАнтарах Арабия түбегіндегі Найд қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Шаддад әл-ʿАбси, бас қолбасшысы Зухайрдың басшылығымен Бану Абс тайпасының құрметті жауынгері еді. Оның анасы Зәбиба есімді эфиопиялық әйел болған. "Араб қарғаларының" (Агриба әл-ʿАраб) бірі деп сипатталған, терісі қара сұрғылт арабтардың бірі ʿАнтарах та құл ретінде өскен. Ол өзінің туысқан қызы ʿАблаға ғашық болды, бірақ оның әлеуметтік жағдайына байланысты оған үйленуге үміттенбеді. Ол сондай-ақ әкесінің әйелі Сумайяның ашуына да ұшырады. Ол жеке қасиеттерімен және шайқастағы батылдығымен, сонымен қатар шебер ақын және күшті жауынгер ретінде танылды. Ол Бану ʿАбс тайпасының жеріне басқа тайпа шапқаннан кейін бостандыққа қол жеткізді. Әкесі оған: "ʿАнтарах, жауынгерлермен бірге соғыс", - деді, ол: "Құл шабуды немесе қорғануды білмейді, тек ешкі саууға және қожайындарына қызмет етуге ғана жарамды", - деп жауап берді. Сонда әкесі: "Антар, руыңды қорға, енді сен еркіңдесің!" - деді. Ол басқыншыларды жеңгеннен кейін, туысқан қызына үйленуге рұқсат алуға тырысты. ʿАнтарахқа үйлену үшін Солтүстік Арабтың Ләхмид мемлекетінен ерекше түйе алу сияқты сынақтардан өтуге тура келді, сол кезде ол әл-Нуʿман III ибн әл-Мундир билік етіп тұрды. ʿАнтарах ʿАбс және Дубян тайпалары арасындағы үлкен соғысқа қатысты, ол жылқы жарысынан басталды және олардың есімдерімен Дахис пен Габра соғысы деп аталды. Оның қалай және қай уақытта қайтыс болғаны туралы әлі де даулы мәселе. Ибн Дурайд оның Васр ибн Жәбирдің қолынан немесе Тайй тайпасына қарсы шайқаста қаза тапқанын айтады, ал Әбу Обейдә оның қарттық шағында табиғи өліммен қайтыс болғанын мәлімдейді. ʿАнтарахтың өлеңдері жақсы сақталған және көбінесе шайқастағы ерлік, батылдық және қаһармандық туралы, сондай-ақ ʿАблаға деген махаббаты туралы айтады. Оның өлеңдерінің бірі "Муаллақат" жинағына енгізілгенде мәңгілікке сақталды. Оның поэзиясының тарихи және мәдени маңызы оның заманындағы шайқастар, қару-жарақ, жылқы, шөл және басқа да тақырыптарды егжей-тегжейлі сипаттауынан туындайды.
ʿAntarah was born in Najd in the Arabian Peninsula. His father was Shaddād al ʿAbsī, a respected warrior of the Banu Abs under their chief Zuhayr. His mother was an Ethiopian woman named Zabībah. Described as one of three "Arab crows" (Aghribah al 'Arab) famous Arabs with a darker complexion,ʿAntarah grew up a slave as well. He fell in love with his cousin ʿAblah, but could not hope to marry her owing to his position. He also gained the enmity of his father's wife Sumayya. He gained attention and respect for himself by his personal qualities and courage in battle, excelling as an accomplished poet and a mighty warrior. He earned his freedom after another tribe invaded the lands of the Banu ʿAbs. When his father said to him, "ʿAntarah, fight with the warriors", he replied that "the slave doesn't know how to invade or how to defend, but is only good for milking goats and serving his masters". His father answered him: "Defend your tribe, O ʿAntar, and you are free". After defeating the invaders, he sought to gain permission to marry his cousin. To secure allowance to marry, Antarah had to face challenges including getting a special kind of camel from the Northern Arab Lakhmid Kingdom, then under al Nu'man III ibn al Mundhir. ʿAntarah took part in the great war between the related tribes of ʿAbs and Dhubyān, which began over a contest of horses, and was named after them the war of Dāhis and Ghabrā. The time and manner of his death are a matter of dispute. Ibn Duraid has him slain by Wasr ibn Jabir or in battle against the Tayy, while according to Abu Obeida he died a natural death in old age. ʿAntarah's poetry is well preserved and often talks of chivalrous values, courage, and heroism in battle as well as his love for ʿAbla. It was immortalized when one of his poems was included in the Mu'allaqat, the collection of poems legendarily said to have been suspended in the Kaaba. His poetry's historical and cultural importance stems from its detailed descriptions of battles, armour, weapons, horses, desert, and other themes from his time.
Шығармалары
Антараның өлеңдері Вильгельм Ахлвардттың «Алты ежелгі араб ақынының дивандары» (Лондон, 1870) жинағында жарияланды; сондай-ақ, олар Бейрутте (1888) жеке басылым түрінде шықты. Олардың нақтылығы туралы мәліметтер үшін, В. Альвардттың «Ескі араб поэзиясының нақтылығы туралы ескертулер» (Greifswald, 1872), 50-беттен бастап қараңыз. «Антар романсы» (Сірат Антар ибн Шаддад) – ұзақ жылдар бойы тек ауызша беріліп келген туынды. Ол зор көлемге жетіп, 32 томдық түрінде Каирде (1889) және 10 томдық түрінде Бейрутте, 1871 жылы жарық көрді. Террик Гамильтон оны «Антар, бедуин романсы» (4 том, Лондон, 1820) деген атпен жартылай аударған. Бұған қоса, «Сірат Антар» 1477 жылы Фатих Сұлтан Мехмедтің бұйрығымен түрік тіліне аударылды. Түрік тіліндегі үш томдық аударманың авторы белгісіз. «Qıssa i 'Antar» деп аталатын түрік аудармасының қолжазбалары Топкапы сарайы мұражайы кітапханасында сақтаулы.
Antara's poems are published in Wilhelm Ahlwardt's The Divans of the six ancient Arabic poets (London, 1870); they have also been published separately at Beirût (1888). As regards their genuineness, cf. W. Ahlwardt's Bemerkungen über die Aechtheit der alten arabischen Gedichte (Greifswald, 1872), pp. 50ff. The Romance of 'Antar (Sīrat 'Antar ibn Shaddād) is a work which was long handed down by oral tradition only; it has grown to immense proportions and has been published in 32 vols. at Cairo (1889), and in 10 vols. at Beirût, 1871. It was partly translated by Terrick Hamilton under the title 'Antar, a Bedoueen Romance (4 vols, London, 1820). In addition, Sīrat 'Antar was translated into Turkish by the order of Fatih Sultan Mehmed in 1477 AD. The translator of the Turkish translation in three volumes is unknown. The manuscript copies of the Turkish translation known as "Qıssa i 'Antar" are available in the Topkapı Palace Museum Library.