Ерлердің бір-бірімен жыныстық қатынасы: терминология және зерттеулер

Кіріспе

Мінез-құлық санаты

Ерлермен жыныстық қатынаста болатын ерлер (ЕРК) – жыныстық бағдарына немесе жыныстық сәйкестігіне қарамастан, басқа ерлермен жыныстық белсенділікке түсетін барлық еркектерді білдіреді. Бұл термин 1990 жылдары эпидемиологтар тарапынан, әсіресе ВИЧ/ЖИТС сияқты жыныстық жолмен берілетін инфекциялардың таралуын зерттеу және осы туралы хабарлау үшін жасалған. Бұл термин гей, бисексуал, пансексуал немесе басқа да жыныстық бағдарлары бар ерлерге ғана емес, барлық жыныстық белсенді ерлерге қатысты. Бұл мінез-құлық тұжырымдамасы екі түрлі академиялық көзқарас негізінде пайда болды. Біріншіден, эпидемиологтар ауру қаупін зерттеу үшін, «гей», «бисексуал» немесе «гетеросексуал» сияқты сәйкестікке негізделген санатарға қарағанда, жақсы талдауға мүмкіндік беретін мінез-құлық санатын іздеді. Себебі, өзін гей немесе бисексуал деп санаған ер адам міндетті түрде басқа ерлермен жыныстық қатынаста болуы керек емес, ал өзін гетеросексуал деп санаған адам да басқа ерлермен жыныстық қатынаста болуы мүмкін. Екіншіден, бұл терминнің қолданылуы әлеуметтік құрылым әдебиетінде кең таралған жыныстық сәйкестік терминдеріне сын ретінде қарастырылды, себебі ол мәдени және тарихи контексттерде сәйкестікке негізделген ұғымдарды қолданудан бас тартады. The Huffington Post басылымы MSM терминін Клео Манаго жасады деп болжайды, ол сонымен қатар бір жынысты сүйетін (SGL) терминін де ойлап тапқан адам. ЕРК тек шағын, өзін-өзі анықтаған және көрінетін топтармен ғана шектелмейді. ЕРК және гей – екі түрлі нәрсе: мінез-құлық және әлеуметтік сәйкестік. ЕРК ерлер арасындағы жыныстық белсенділікті білдіреді, олар өзін қалай анықтаса да, ал гей осы белсенділікті қамтуы мүмкін, бірақ көбінесе мәдени сәйкестік ретінде қарастырылады. Гомосексуализм – бір жынысты адамдардың арасындағы жыныстық/романтикалық тартылыс, ол романтикалық қарым-қатынастарды қамтуы немесе қамтамауы мүмкін. Гей – әлеуметтік сәйкестік және әдетте қолданылатын әлеуметтік термин, ал гомосексуал – ресми жағдайларда қолданылады, бірақ бұл екі термин толыққанды алмастырылмайды. Гетеросексуал емес немесе өзін анықтауға күмәнданып жүрген ерлер өзінің сәйкестігін толыққанды, жартылай немесе жаңа терминмен (мысалы, би-жағынан қызығушылық танытушы) білдіруі мүмкін. Азиядағы ЕРК-нің жыныстық желілері мен мінез-құлқы туралы білімді бағалау барысында Даусет, Гриерсон және МакНалли ЕРК санаты олар зерттеген елдердің ешқайсысында бір әлеуметтік сәйкестікке сәйкес келмейді деген қорытындыға келді. Зерттелген ЕРК-нің барлық топтарындағы ортақ белгілер – олардың еркек болуы және басқа ерлермен жыныстық қатынаста болуы болды. Кейбір елдерде гомосексуалистік қатынастар заңсыз немесе қоғамда жағымсыз көрінуі мүмкін, бұл ЕРК-ны анықтауды қиындатады. Бұл терминнің нақты қолданылуы және анықтамасы трансгендер және интерсекс адамдарға қатысты әртүрлі болуы мүмкін, себебі оларды бинарлық жыныстық санатарға енгізу қиын.

Men who have sex with men (MSM) refers to all men who engage in sexual activity with other men, regardless of their sexual orientation or sexual identity. The term was created by epidemiologists in the 1990s, to better study and communicate the spread of sexually transmitted infections such as HIV/AIDS between all sexually active males, not strictly those identifying as gay, bisexual, pansexual or various other sexualities, This behavioral concept comes from two distinct academic perspectives. First, it was pursued by epidemiologists seeking behavioral categories that would offer better analytical concepts for the study of disease risk than identity based categories (such as "gay", "bisexual", or "straight"), because a man who self identifies as gay or bisexual is not necessarily sexually active with men, and someone who identifies as straight might be sexually active with men. Second, its usage is tied to criticism of sexual identity terms prevalent in social construction literature which typically rejected the use of identity based concepts across cultural and historical contexts. The Huffington Post postulates that the term MSM was created by Cleo Manago, the man who is also credited for coining the term same gender loving (SGL). MSM are not limited to small, self identified, and visible sub populations. MSM and gay refer to different things: behaviors and social identities. MSM refers to sexual activities between men, regardless of how they identify, whereas gay can include those activities but is more broadly seen as a cultural identity. Homosexuality refers to sexual/romantic attraction between members of the same sex and may or may not include romantic relationships. Gay is a social identity and is generally the preferred social term, whereas homosexual is used in formal contexts, though the terms are not entirely interchangeable. Men who are non heterosexual or questioning may identify with all, none, a combination of these, or one of the newer terms indicating a similar sexual, romantic, and cultural identity like bi curious. In their assessment of the knowledge about the sexual networks and behaviors of MSM in Asia, Dowsett, Grierson and McNally concluded that the category of MSM does not correspond to a single social identity in any of the countries they studied. There were no similar traits in all of the MSM population studied, other than them being males and engaging in sex with other men. In some countries, homosexual relationships may be illegal or taboo, making MSM difficult to reach. The term's precise use and definition has varied with regard to transgender and intersex people, who do not fall neatly into binary sex categories.

Ауру таралуы

Басқа еркекпен жыныстық қатынаста болған еркектердің санын анықтау қиын. Әлем бойынша кем дегенде 3% еркектердің өмірінде кем дегенде бір рет еркекпен жыныстық қатынасы болған. АҚШ-та 15-тен 44 жасқа дейінгі еркектердің шамамен 6%-ы өмірінде бір рет басқа еркекпен ауыз немесе жол бойы жыныстық қатынас жасаған, ал шамамен 2,9%-ы соңғы 12 айда кем дегенде бір еркек жыныстық серіктесіне ие болған.

Жыныстық қатынас

Тарихи тұрғыдан алғанда, анальдық жыныстық қатынас ерлердің гомосексуализмімен және МЖӘ (ерлермен жыныстық қатынас жасайтын еркектер)мен көп байланыстырылып келген. Дегенмен, көптеген МЖӘ анальдық жыныстық қатынасқа түспейді, оның орнына ауыз жыныстық қатынас, еріну немесе өзара мастурбацияға түсуі мүмкін. Басқа еркектермен анальдық жыныстық қатынас жасайтын еркектер арасында ендіретін серіктес "жоғарғы", енгізілетін серіктес "төменгі" деп аталуы мүмкін, ал екі рөлдің де қызығушылығын білдіретіндер "әмбебап" деп аталады, ал анальдық жыныстық қатынасты қаламаған немесе жасамағандар "жақтан" деп аталады.

Жыныстық серіктестер саны

2007 жылы жүргізілген зерттеуде екі ірі халық арасындағы сауалнамалар "көптеген геи еркектер жыл сайын қорғанышсыз жыныстық қатынас жасайтын серіктерінің саны гетеросексуал еркектер мен әйелдерге ұқсас" екенін көрсетті. 2013 жылғы NATSAL (Ұлыбританиядағы халықтың өкілдік зерттеуі) мәліметтері бойынша, гомосексуал еркектердің өмір бойындағы жыныстық серіктерінің саны орташа есеппен 17 болды, бұл орал және анальдық секс қоса алғанда, барлық түрдегі жыныстық қатынасты қамтиды. The BMJ журналындағы эпидемиологиялық мақалада NATSAL сияқты ұлттық сауалнамалар гомосексуал еркектердің халық арасындағы жағдайын жақсы көрсетеді, бірақ гомосексуал еркектердің шағын үлгілерімен шектеледі деп айтылған. Ыңғайлы үлгілерді пайдаланатын сауалнамалар гомосексуал еркектердің үлкен үлгілерін қамтиды, бірақ көбінесе өзін геи деп жариялаған және тәуекелді жыныстық мінез-құлықтарын көрсететін гомосексуал еркектерді артық көрсетеді.

Жыныстық жолмен берілетін инфекциялар

Басқа еркектермен анальдық жыныстық қатынас жасайтын еркектер арасында, қорғаныш құралын (презерватив) қолданбастан жасалған анальдық жыныстық қатынас, жұқпалы жыныстық аурулар (ЖЖА) жұқтыру қаупі жоғары деп есептеледі. Жыныс мүшесін инфекция жұққан серігіне ендіретін адам қауіпте болады, себебі жыныстық жолмен берілетін инфекциялар несеп жолы арқылы немесе жыныс мүшесіндегі кішкентай кесулер, сызаттар немесе жаралар арқылы бойға сіңуі мүмкін. Сонымен қатар, анальдық жыныстық қатынас кезінде презервативтер вагинальдық жыныстық қатынасқа қарағанда жиі жыртылады. Осылайша, тіпті презерватив қолданған жағдайда да, анальдық жыныстық қатынас қауіпті болуы мүмкін.

АИТВ/ЖИТС

Қабылданған иммуножеткіліксіздік синдромы (ҚИЖС) – адамның иммуножеткілік вирусы (АИВ) қоздыратын иммундық жүйенің ауруы. АИВ кез келген адамға жұғуы мүмкін, жынысы, ұлты немесе сексуалдық бағдарына қарамастан. Әлем бойынша АИВ жұқтығудың 5–10% еркектердің еркектермен жыныстық қатынасынан туындайды. Дегенмен, көптеген дамыған елдерде басқа жолдармен жұқтыруға қарағанда, еркектермен жыныстық қатынас арқылы жұқтыру көрсеткіші жоғары. 2007 жылы АҚШ-та ересектер мен жасөспірімдер арасындағы АИВ/ҚИЖС диагнозының ең үлкен үлесін еркектермен жыныстық қатынас жасайтын ерлер (ЭЖЭ) құрады. Бұл санат АҚШ халқының 2% ғана болса да, барлық диагноздардың 53% және ерлер арасындағы 71% құрады. 2010 жылғы федералдық зерттеуге сәйкес, ЭЖЭ-нің әрбір бесіншісі АИВ-қа шалдыққан, ал олардың шамамен жартысы осы фактіні білмейді. CDC жүргізген зерттеу көрсеткендей, АҚШ-тағы ЭЖЭ арасындағы АИВ таралуы этникалық топқа қарай өзгереді. "Қара нәсілді ЭЖЭ-нің 46% АИВ-қа шалдыққан", ал "ақ нәсілді ЭЖЭ-де бұл көрсеткіш 21%, ал испан тілді ЭЖЭ-де 17% шамасында" бағаланады. 2001–2005 жылдар аралығында АҚШ-тағы ең жоғары жұқтыру тәуекеліне ие мінез-құлық – еркектер арасындағы жыныстық қатынас (жаңа жағдайлардың 40–49%) және жоғары тәуекелді гетеросексуалдық жыныстық қатынас (жаңа жағдайлардың 32–35%) болды. 13–24 жас аралығындағы американдық ЭЖЭ арасында АИВ жұқтығу жылдық көрсеткіші 12% құрап өсуде. Сарапшылар бұл жағдайды 1980-ші және 1990-шы жылдардың басындағы эпидемияның ең ауыр кезеңін есінде ұстамайтын жастар арасындағы "ҚИЖС-тен шаршау" мен қауіпсіз жыныстық қатынас туралы үнемі ескертулерге көңілі тоюмен түсіндіреді. Бұл өсімнің себебі жаңа емдеу әдістері болуы мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей, Африка, Азия және Латын Америкасындағы ЭЖЭ-нің 5% азына АИВ-қа қатысты денсаулық сақтауға қол жеткізеді. 2018 жылға қарай, АҚШ, Оңтүстік Корея, Франция, Норвегия, Австралия, Израиль, Канада және Тайвань сияқты көптеген елдер АИВ/ҚИЖС-тің алдын алу үшін PrEP-ті пайдалануға рұқсат берді. Жаңа Зеландия 2018 жылдың наурызында АИВ-тің алдын алу үшін PrEP-ті мемлекеттік қаржыландыруды қолға алған әлемдегі алғашқы елдердің бірі болды.

Acquired immune deficiency syndrome (AIDS) is a disease of the human immune system caused by the human immunodeficiency virus (HIV). HIV can infect anybody, regardless of sex, ethnicity, or sexual orientation. Worldwide, an estimated 5–10% of HIV infections are the result of men having sex with men. However, in many developed countries, more HIV infections are transmitted by men having sex with men than by any other transmission route. In 2007, the largest estimated proportion of HIV/AIDS diagnoses among adults and adolescents in the U. S. were men who have sex with men (MSM). While this category is only 2% of the U. S. population they accounted for 53% of the overall diagnoses and 71% among men. According to a 2010 federal study, one in five men who have sex with men are HIV positive and nearly half do not realize it. According to a CDC study, HIV prevalence in the MSM population of the U. S. varies widely by ethnicity. "As many as 46% of black MSM have HIV" while "the HIV rate is estimated at 21% for white MSM and 17% for Hispanic MSM." In the United States from 2001 to 2005, the highest transmission risk behaviors were sex between men (40–49% of new cases) and high risk heterosexual sex (32–35% of new cases). HIV infection is increasing at a rate of 12% annually among 13–24 year old American men who have sex with men. Experts attribute this to "AIDS fatigue" among younger people who have no memory of the worst phase of the epidemic in the 1980s and early 1990s, as well as "condom fatigue" among those who have grown tired of and disillusioned with the unrelenting safer sex message. The increase may also be because of new treatments. Studies have found that less than 5% of MSM in Africa, Asia, and Latin America have access to HIV related health care. as of 2018, numerous countries have approved the use of PrEP for HIV/AIDS prevention, including the United States, South Korea, France, Norway, Australia, Israel, Canada, and Taiwan. New Zealand was one of the first countries in the world to publicly fund PrEP for the prevention of HIV in March 2018.

Жыныстық жолмен берілетін басқа инфекциялар

Еркектермен жыныстық қатынаста болып жүрген еркектерде қорғанышсыз жыныстық қатынас арқылы В және А гепатиттеріне шағу қаупі жоғары. АҚШ-тың CDC және ACIP еркектермен жыныстық қатынаста болып жүрген еркектерге А және В гепатиттеріне қарсы вакцина салуды ұсынады. Әлемдегі халықтың үштен бірі, яғни 2 миллиардтан астам адам гепатит В вирусына (ГВВ) шалдыққан. В гепатиті – ГВВ вирусының бауырды жұқтырып, гепатит деп аталатын қабынуды тудыруынан пайда болатын ауру. Сифилис (Treponema pallidum инфекциясынан туындайды) сифилис жарасымен тікелей байланыс арқылы адамнан адамға таралады; бұл жаралар көбінесе сыртқы жыныс мүшелерінде, кіндік безінде, қуық немесе тік ішекте пайда болады. Бұл, басқа дамыған елдерде еркектермен жыныстық қатынаста болып жүргендер арасында сифилис ауруының көбеюімен сәйкес келеді, австралиялық және британдық авторлар мұны осы топ арасында қорғанышсыз жыныстық қатынастың артуымен байланыстырады. Адам папиллома вирусы (АПВ) – АҚШ-та жыныстық белсенді адамдардың көпшілігі өмірінде бір рет жұқтыратын кең таралған вирус. Сондай-ақ, ВИЧ жұқтырған еркектерде емдеуге қиын жыныстық кеспелердің ауыр түріне шалдығу ықтималдығы жоғары. Гиардиаз, әдетте жұқпалы жыныс жолымен берілетін ауру ретінде жіктелмесе де, гомосексуалды еркектер арасында таралуы мүмкін, және ол нашарлаған иммундық жүйесі бар, әсіресе ВИЧ жұқтырған адамдарда ауыр салмақ жоғалтуға және өлімге әкелуі мүмкін.

Психикалық денсаулық

АҚШ-тың Ауруларды бақылау орталықтарының мәліметінше, гейлер мен бисексуалдардың көпшілігі жақсы психикалық денсаулықты сақтайды, бірақ зерттеулер олардың психикалық денсаулық проблемаларына бейім екенін көрсетіп отыр. Стигма және гомофобия денсаулыққа теріс әсер етеді. Басқа еркектермен салыстырғанда, гейлер мен бисексуалдар депрессия мен қылықсыздық (жайылған алаңдаушылық) ауруларына шалдығу ықтималдығы жоғары.

Мпокс

Mpox ерлермен жыныстық қатынаста болысатын ерлерге бөгде жағдайларда көбірек әсер ететіні анықталды.

ҰШМ қан мен тін донорлары туралы дау

Көптеген елдер еркектермен жыныстық қатынаста болған немесе болған еркектерге, сондай-ақ олардың әйел жыныстық серіктестеріне қан беруге шектеулер қояды. Көптеген елдердегі ұқсас шектеулер еркектермен жыныстық қатынаста болып жүрген еркектердің, мысалы, мүйіз қабығы сияқты тіндерін беруіне де тыйым салады, көбінесе қан доноры ретіндегі шектеу мерзімінен әлдеқайда ұзақ болады. Көптеген ұлттық стандарттар донордың жыныстық тарихы туралы тікелей сұрақтар қоюды талап етеді, бірақ кейінге қалдыру мерзімі әртүрлі болады.