Кіріспе

Американдық автор (1761–1816) Соломон Спэлдинг (20 ақпан 1761 – 20 қазан 1816) – екі байланысты мәтін жазған американдық автор: «Коннеут-Крик» деп аталатын аяқталмаған қолжазба және Солтүстік Американың үйінді салушыларының жоғалған өркениеті туралы жарияланбаған тарихи роман. Бұл мәтіндердің бөлек екендігі даулы. Оның ешбір еңбегі жарияланбағандықтан, атаулары тек жұмыс атаулары болып саналады және сондай-ақ бекітілмеген. Спэлдингтің қайтысынан кейін, бірнеше адам оның еңбегін Джозеф Смит кішінің Мормон кітабын жазу үшін пайдаланғанын айтты, бұл кітап соңғы күнгі қасиеттілер қозғалысының қасиетті жазбасы болып табылады.

Өмірбаян

Сполдинг Коннектикут штатының Эшфорд қаласында Джозиа Сполдинг аға (1729–1809) және Присцилла Пейн Сполдинг (1734–1817) отбасында дүниеге келген. Ол Америка революциялық соғысы кезінде Континентальдық армияның мүшесі болды. 1782 жылы ол Нью-Гэмпшир штатының Ганновер қаласындағы Дартмут колледжіне түсіп, 1785 жылы бітірді. 1787 жылдың қазан айында ол Коннектикут штатының Уиндхэм қаласында конгрегационалистік пастор болып тағайындалды. 1795 жылы Сполдинг Матильда Д. Сабинге (1805–1891) үйленді және Нью-Йорк штатының Черри-Вэлли қаласында кіші інісі Жосия Сполдинг кіші (1765–1859)мен бірге дүкен ашты. 1799 жылы олар дүкенді Нью-Йорк штатының Ричфилд қаласына көшірді. Осы шамада Сполдинг жер учаскесін сатып алып, Огайо штатының Коннеаут қаласына көшіп барды. Коннеаутта Сполдинг "Қолжазба, табылды" атты еңбегін жаза бастады. 1812 жылы 1812 жылғы соғыстың салдарынан Сполдинг Пенсильвания штатының Питтсбург қаласына көшіп барды. 1814 жылы ол Пенсильвания штатының Амити қаласына көшіп барды, онда екі жылдан кейін қайтыс болды.

Оберлин қолжазбасы

1809-1812 жылдары Сполдинг Американы римдіктердің ашқандығы туралы тарихи көркем шығарма жазды. Осы еңбектің аяқталмаған қолжазбасы бар, ол "Оберлин қолжазбасы" немесе "Гонолулу қолжазбасы" деп аталады. Бұл – "латын тілінен аударылғандай" деп көрсетілген тарихи роман. Онда Американы ашқан римдік кеме туралы баяндалады. Оберлин қолжазбасының мәтіні 1885 жылы Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің қайта ұйымдастырылған бөлімі (RLDS Church) және 1886 және 1910 жылдары Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуі (LDS Church) "Табылған қолжазба" деген атпен жариялады. Эбер Д. Хоудың мормондарға қарсы "Мормонизм ашылды" кітабында отбасы мүшелері мен куәгерлер Оберлин қолжазбасының нақты атауы "Коннеут-Крик қолжазбасы" екенін, ал Сполдинг Оберлин қолжазбасына ешқандай ұқсамайтын "Табылған қолжазба" деген тағы бір қолжазба жазғанын мәлімдеді.

Басқа қолжазба

1812 жыл шамасында Сполдинг Оберлин қолжазбасынан өзгеше, "жерден қазылып алынған жазба" деп есептелетін тарихи романды аяқтаған деген қаңтар бар. Оберлин қолжазбасынан айырмашылығы, осы күнге дейін осы алғашқы қолжазбаның физикалық дәлелі табылмады, сондықтан осы екінші қолжазбаның мәліметтері бастапқыда жиырма жыл өткен соң жарияланған "Мормонизм ашылды" атты куәліктерге сүйенеді.

Мормон кітабындағы Сполдингтің еңбегінің теориялық қолданылуы

1832 жылы соңғы күндердің қасиеттілері миссионерлері Сэмюэл Х. Смит және Орсон Хайд Коннеут қаласына (Огайо штаты) сапар шегіп, «Мормон кітабынан» уағыз айтты. Коннеут қаласының тұрғыны Нехемия Кинг, ол Спэлдингті сол жерде тұрған кезінде таныған, «Мормон» мәтіні Спэлдингтің бірнеше жыл бұрын жазған әңгімесін еске салады деді. 1833 жылы Спэлдингтің інісі Джон және Коннеут қаласының тағы жеті тұрғыны Спэлдингтің «Мормон кітабына» ұқсас бөлімдері бар қолжазба жазғанын куәландырған ант беруге қол қойды. Бұл мәлімдемелер Е. Д. Хоудың 1834 жылы жарық көрген «Мормонизмнің ашылуы» атты кітабында жарияланды, онда «Мормон кітабының» осы қолжазбадан алынғаны туралы теория ұсынылды. Бірнеше жылдан кейін Спэлдингтің әйелі мен қызы, Коннеут қаласының басқа тұрғындары және Пенсильвания штатының Амити қаласының тұрғындары да Спэлдингтің «Мормон кітабына» ұқсас қолжазбаның авторы болғанын көрсететін мәлімдемелерге қол қойды. «Ол ескі стильде жазғанын жақсы есімде сақтаймын, және әр сөйлемді "және осылай болды" немесе "сонда осылай болды" деп бастады, дәл «Мормон кітабындағыдай». Менің есімде және сенімімде, ол менің ағам Сүлейменнің жазғанымен бірдей, тек діни мәселелерде ғана ерекшеленеді», деді ол. 1927 жылы Оберлин колледжі кітапханасын басқарған профессор Азария С. Рут Спэлдинг қолжазбасының шығу тегі және оның «Мормон кітабымен» қатысы туралы хат жазды. Онда ол өзінің қолындағы «Оберлин қолжазбасының» «Мормон кітабының негізгі қолжазбасы емес екені анық көрінеді» деді. Рут және басқа ешкімнің Спэлдингтің екінші қолжазбасына қол жеткізбегендіктен, ол «Оберлин қолжазбасының» «Мормон кітабының негізі ретінде екінші қолжазба қолданылғандығы туралы мәселеге көп нұр сырға қоймайтын сияқты» деп мәлімдеді.