Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мальтаның валютасы 1825 жылдан 2007 жылға дейін
Мальтаның Егеменді Әскери Орденінің ресми валютасы
Currency of Malta from 1825 to 2007
the official currency of the Sovereign Military Order of Malta
Лира (көпше түрі: liri, ISO 4217 коды: MTL) немесе фунт (шамамен 1986 жылға дейін ағылшын тілінде, коды) 1972 жылдан 2007 жылдың 31 желтоқсанына дейін Мальтаның валютасы болды. Бір лира 100 центке бөлінді, әр цент 10 милден тұрды. 1986 жылдан кейін лира Lm деп қысқартылды, бірақ бастапқы белгісі бұрынғысынша ресми емес қолданыста болды. Ағылшын тілінде валюта лира ресми атауына өзгергеннен кейін де жиі фунт деп аталды. 2008 жылдың 1 қаңтарында лира Мальтаның ресми валютасы ретінде евроға алмастырылды, 1 евро 0,4293 лираға немесе шамамен 2,33 евро 1 лираға тең болатын өзгермейтін айырбас бағамы қолданылды.
The lira (, plural: liri, ISO 4217 code: MTL) or pound (until ca. 1986 in English, code ) was the currency of Malta from 1972 until 31 December 2007. One lira was divided into 100 cents, each of 10 mils. After 1986 the lira was abbreviated as Lm, although the original sign continued to be used unofficially. In English the currency was still frequently called the pound even after its official English language name was changed to lira. The euro replaced the lira as the official currency of Malta on 1 January 2008 at the irrevocable fixed exchange rate of €1 per Lm 0.4293, or approximately €2.33 per Lm 1.
Фунт
1825 жылы императорлық жарлық бойынша Мальтада стерлинг монеталары енгізілді, бұл бұрын қолданыста болған, түрлі монеталар жүйесін, соның ішінде Мальтада Санкт-Жоан ордені шығарған монеталарды алмастырды. Фунт стерлинг жергілікті валютаның 12 скудиіне тең болды. Бұл айырбас бағамы бойынша Мальтаның ең кішкентай монетасы – грано, фартингтің үштен біріне бағаланды (1 скудо = 20 тари = 240 грано). Осының салдарынан, 1/3 фартинг (1/12 пенни) монеталары 1913 жылға дейін Мальтада қалыпты стерлинг монеталарымен бірге қолданысқа енгізілді. Стерлинг монетасын қолданған британдық колониялардың арасында Мальта 1/3 фартинг монетасын шығарғанымен ерекшеленді. 1914 және 1918 жылдар аралығында үкімет соғыс кезеңіндегі төтенше жағдайларға байланысты қағаз ақша шығарды. 1972 жылға дейін фунт стерлинг 20 шиллингке бөлінді, әр шиллингте 12 пенни және әр пенниде 4 фартинг болды; 1972 жылдың мамыр айынан бастап ол 100 центке, ал әр цент 10 милге бөлінді. Мальтада ондық жүйеге көшу Ұлыбританияда ондық жүйе енгізілгеннен кейін шамамен бір жылға дейін жалғасты, себебі Мальта 1972 жылға дейін ондық жүйеге көшпеді. Мальта фунты бастапқыда стерлинг фунтына тең болғанмен, стерлинг фунтының 1972 жылғы 22 маусымдағы еркін бағасына өтуінен кейін бұл теңдік ұзақ сақталмады.
In 1825, an imperial order in council introduced sterling coinage to Malta, replacing a system under which various coinages circulated, including that issued in Malta by the Knights of St John. The pound was valued at 12 scudi of the local currency. This exchange rate meant that the smallest Maltese coin, the grano, was worth one third of a farthing (1 scudo = 20 tari = 240 grani). Consequently, 1/3 farthing (1/12 penny) coins were issued for use in Malta until 1913, alongside the regular sterling coinage. Amongst the British colonies which used sterling coinage, Malta was unique in issuing a 1/3 farthing coin. Between 1914 and 1918, wartime emergency paper money issues were made by the government. Until 1972, the pound was divided into 20 shillings, each of 12 pence with 4 farthings to the penny; from May 1972 it was decimalised into 100 cents, and each cent into 10 mils. Pre decimal sterling coinage continued to circulate in Malta for nearly a year after it was withdrawn in the UK due to decimalisation as Malta did not decimalise until 1972. Although the Maltese pound was initially equal to its sterling counterpart, this parity did not survive long after the floating of sterling on 22 June 1972.
Еуроға ауысу
Мальта лирасы Мальтаның ресми валютасы ретінде 1 евроға 0,429300 лира тұрақты бағамымен евроға ауыстырылды. Алайда, Мальта лирасының банкноттары мен монеталары заңды төлем құралы мәртебесін сақтап, 2008 жылдың 31 қаңтарына дейін қолма-қол ақшамен төлемдерге қабылдана берді. Мальта лирасын 2008 жылдың 30 наурызына дейін Мальтаның барлық несие мекемелерінде тегін айырбастауға болады. Мальта монеталарын Мальта Орталық банкінде 2010 жылдың 1 ақпанына дейін, ал банкноттарды 2018 жылдың 31 қаңтарына дейін айырбастауға болады.
The Maltese lira was replaced by the euro as the official currency of Malta at the irrevocable fixed exchange rate of Lm 0.429300 per €1. However, Maltese lira banknotes and coins continued to have legal tender status and were accepted for cash payments until 31 January 2008. Maltese lira were convertible free of charge at all Maltese credit institutions until 30 March 2008. Maltese coins were convertible at the Central Bank of Malta until 1 February 2010, and banknotes remained convertible until 31 January 2018.
Валюталық бағамы
Мальта валютасы 1971 жылдың 13 желтоқсанына дейін толыққанды дербес валюта емес, фунт стерлингтің жергілікті шығарылымы ретінде қарастырылғандықтан, екі валюта да бір-бірімен 1:1 теңдікте сақталды. Кейін Мальта валютасына резервтік валюталар тобына байланысты құнсыздануға рұқсат берілді. Лираның құны кейіннен шамамен 1,60 фунт стерлингке теңелді. Кувейт динарынан кейін ол әлемдегі екінші жоғары бағаланған валюта бірлігі болды және 2007 жылдың 28 сәуірінде 3,1596 АҚШ долларына бағаланды. 2006 жылдың ортасында доллардың басқа валюталарға шағын құнсыздануынан кейін, 2007 жылдың 16 желтоқсанында лираның құны 3,35289 АҚШ долларын құрады. Валюта 2005 жылдың 2 мамырында ERM II-ге қосылды, оның құны орталық паритет бағамынан – 1 евроға 0,429300 лира – 15% шеңберде сақталуы тиіс еді. Мальтаның Орталық банкі мен Мальта үкіметі ERM II кезеңі бойынақ нақты Lm/€ айырбас бағамын орталық паритет бағамына тең ұстауға (яғни 15% шеңберді жоюға) бір жақты шешім қабылдады. ЭКОФИН 2007 жылдың 10 шілдесінде 1 евроға 0,4293 лирадан тұратын қайтарылмайтын бекітілген айырбас бағамын белгіледі.
Since the Maltese currency was considered a local issue of sterling rather than an entirely separate currency until 13 December 1971, the two currencies maintained an exact 1:1 equivalence with each other. Afterwards, the Maltese currency was allowed to float, anchored to a basket of reserve currencies. The lira had subsequently been worth around GBP 1.60. After the Kuwaiti dinar, it was the second highest valued currency unit in the world, being worth US$3.1596 as of 28 April 2007. After the dollar weakened against other currencies in mid 2006, the lira was worth US$3.35289 as of 16 December 2007. The currency entered the ERM II on 2 May 2005, by which its value had to be maintained within a 15% band around the central parity rate of Lm 0.429300 per euro. The Central Bank of Malta and Maltese Government unilaterally decided to keep the actual Lm/€ exchange rate equal to the central parity rate (i. e., doing away with the 15% band) throughout the ERM II period. The irrevocable fixed conversion rate was established by the ECOFIN on 10 July 2007, at Lm 0.4293 to one euro.
Монеталар
Ондық монеталар 1972 жылы (Ұлыбританиядан бір жыл өткен соң) 1855 жылы сэр Уильям Браунның ұсынған "фунт және мил" жүйесіне негізделіп, 2, 3 және 5 мил, 1, 2, 5, 10 және 50 цент номиналдарында енгізілді. Бір милдік монета болмаған, бірақ ұсынылған монеталар (2м, 3м және 5м) тауарларға кез келген сандағы милмен баға қоюға (және қалдық беруге) мүмкіндік берді. 1975 жылы 25 цент монетасы енгізілді. 1986 жылы 1c, 2c, 5c, 10c, 25c және 50c және Lm 1 номиналдарындағы жаңа монеталар шығарылды. 1991 жылы Мальтаның елтаңбасының өзгеруіне байланысты үшінші серия енгізілді. Милдер 1994 жылы айналымнан алынды, бірақ біраз уақыт бойы тек 5 милдік монеталар ғана көрінді (содан кейін сирек кездесті).
Decimal coinage was introduced in 1972 (one year after the United Kingdom) based on the "pound and mil" system proposed in 1855 by Sir William Brown MP in denominations of 2, 3, and 5 mils, 1, 2, 5, 10, and 50 cents. There was no one mil coin, although, the coins that were provided (2m, 3m, and 5m) allowed goods to be priced (and change given) for any number of mils. In 1975, a 25c coin was introduced. A new coinage was issued in 1986 in denominations of 1c, 2c, 5c, 10c, 25c and 50c and Lm 1. A third series was introduced in 1991 due to the change in Malta's coat of arms. The mils were withdrawn in 1994, although for some time only the 5 mils had been seen (and then only rarely).