Палладио архитектурасының еуропалық стилі

Кіріспе

Венециялық архитектор Андреа Палладиодан туындаған сәулет стилі. Палладио сәулеті – венециялық архитектор Андреа Палладионың (1508–1580) еңбектерінен дамыған еуропалық сәулет стилі. Бүгінде Палладио сәулеті деп танылатын стиль, оның симметрия, перспектива және ежелгі грек және рим дәстүрлерінің формалды классикалық сәулет принциптерінен қалыптасқан. 17 және 18 ғасырларда Палладионың классикалық сәулетке берген түсіндірмесі Палладиандық деп аталатын стильге айналды. Палладиандық стиль 17 ғасырдың басында Англияда Иниго Джонс бастауымен пайда болды, оның Гринвичтегі Королева үйі алғашқы ағылшын Палладиандық ғимараты деп есептеледі. Оның дамуы Англия азамат соғысының басталған кезінде тоқтап қалды. Стюарттардың қайта орналасуынан кейін сәулет ландшафтында ағылшын бароккосының әсемдігі басым болды. Палладиандық стиль 18 ғасырдың басында бароккоға қарсы реакциядан кейін қайтадан сәнге енді, бұл бірнеше сәулет кітаптарының жарық көруімен байланысты болды, соның ішінде Палладионың өзінің «Сәулеттің төрт кітабы» (I quattro libri dell'architettura) және Колен Кэмпбеллдің «Британдық Витрувий» (Vitruvius Britannicus) еңбектері. Кэмпбеллдің кітабында Лондонның шетінде орналасқан және алғашқы нео-Палладиандық үйлердің ішіндегі ең ірісі және ықпалдысы болып саналатын Уонстед үйінің суреттері берілген. Қозғалыстың қайта жандануына Ричард Бойл, 3-ші Берлингтон графы демеушілік етті, оның өзі үшін салынған Чизуик үйі мен Берлингтон үйі атақты болды. Берлингтон суретші, архитектор және ландшафт дизайнері Уильям Кенттің мансабын қолдады, ал олардың бірлескен туындысы, Норфолк графтығындағы Холкэм Холл, «Англиядағы ең сәнді Палладиан үйі» деп сипатталды. Ғасырдың ортасына қарай Палладиандық стиль ұлттық сәулет стиліне айналды, оны ел астанасының орталығында орналасқан Кенттің атты күзетшілері көрнекті бейнеледі. Палладиан стилі бүкіл Еуропа бойынша кеңінен қолданылды, көбінесе ағылшын ықпалына жауап ретінде. Пруссияда сыншы және сарай кеңесшісі Франческо Алгаротти Берлингтонмен стильдің артықшылықтарына Ұлы Фридрихті көндіруге жасаған әрекеттері туралы хат алмасты, ал 1741 жылы салынған Берлиндегі Нобелсдорфтың опера үйі Кэмпбеллдің Уонстед үйінің үлгісінде салынды. Ғасырдың соңында, стиль Еуропада танымалдылығын жоғалтқан кезде, Палладиандық стиль Солтүстік Америкадағы британдық колонияларда қайтадан танымал болды. Томас Джефферсон Америка Республикасы үшін жаңа сәулет стилін әзірлеу үшін Рим Республикасы дәуіріндегі ғимараттарға сүйене отырып, Палладиандық үлгілерді іздеді. Мысалдарға Мэриленд штатындағы Хаммонд-Харвуд үйі және Вирджиниядағы Джефферсонның Монтичелло үйі жатады. Палладиан стилі басқа британдық колонияларда да, соның ішінде Үндістан субконтинентінде де қолданылды. 19 ғасырда Палладиандық стиль Еуропа мен Солтүстік Америкада неоклассикалық сәулеттен басымдыққа ие болды. Сол ғасырдың ортасына қарай екеуі де сынға ұшырады, содан кейін ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде готикалық стильдің қайта жандануымен ығыстырылды, оның Август Пугин сияқты жақтастары Палладиандықтың ежелгі храмдардағы бастауын еске түсіріп, оны нағыз христиандық құлшылыққа жат дін деп санады. 20 және 21 ғасырларда Палладиандық стиль сәулет стилі ретінде дамуын жалғастырды; оның фронтондары, симметриясы және пропорциялары көптеген заманауи ғимараттардың дизайнында көрінеді, ал оның шабыттандырушысы әлемдегі ең ықпалды архитекторлардың бірі деп жиі айтылады.

Style of architecture derived from the Venetian Andrea Palladio

Palladian architecture is a European architectural style derived from the work of the Venetian architect Andrea Palladio (1508–1580). What is today recognised as Palladian architecture evolved from his concepts of symmetry, perspective and the principles of formal classical architecture from ancient Greek and Roman traditions. In the 17th and 18th centuries, Palladio's interpretation of this classical architecture developed into the style known as Palladianism. Palladianism emerged in England in the early 17th century, led by Inigo Jones, whose Queen's House at Greenwich has been described as the first English Palladian building. Its development faltered at the onset of the English Civil War. After the Stuart Restoration, the architectural landscape was dominated by the more flamboyant English Baroque. Palladianism returned to fashion after a reaction against the Baroque in the early 18th century, fuelled by the publication of a number of architectural books, including Palladio's own I quattro libri dell'architettura (The Four Books of Architecture) and Colen Campbell's Vitruvius Britannicus. Campbell's book included illustrations of Wanstead House, a building he designed on the outskirts of London and one of the largest and most influential of the early neo Palladian houses. The movement's resurgence was championed by Richard Boyle, 3rd Earl of Burlington, whose buildings for himself, such as Chiswick House and Burlington House, became celebrated. Burlington sponsored the career of the artist, architect and landscaper William Kent, and their joint creation, Holkham Hall in Norfolk, has been described as "the most splendid Palladian house in England". By the middle of the century Palladianism had become almost the national architectural style, epitomised by Kent's Horse Guards at the centre of the nation's capital. The Palladian style was also widely used throughout Europe, often in response to English influences. In Prussia the critic and courtier Francesco Algarotti corresponded with Burlington about his efforts to persuade Frederick the Great of the merits of the style, while Knobelsdorff's opera house in Berlin on the Unter den Linden, begun in 1741, was based on Campbell's Wanstead House. Later in the century, when the style was losing favour in Europe, Palladianism had a surge in popularity throughout the British colonies in North America. Thomas Jefferson sought out Palladian examples, which themselves drew on buildings from the time of the Roman Republic, to develop a new architectural style for the American Republic. Examples include the Hammond–Harwood House in Maryland and Jefferson's own house, Monticello, in Virginia. The Palladian style was also adopted in other British colonies, including those in the Indian subcontinent. In the 19th century, Palladianism was overtaken in popularity by Neoclassical architecture in both Europe and in North America. By the middle of that century, both were challenged and then superseded by the Gothic Revival in the English speaking world, whose champions such as Augustus Pugin, remembering the origins of Palladianism in ancient temples, deemed the style too pagan for true Christian worship. In the 20th and 21st centuries, Palladianism has continued to evolve as an architectural style; its pediments, symmetry and proportions are evident in the design of many modern buildings, while its inspirer is regularly cited as having been among the world's most influential architects.

Палладионың сәулеті

Андреа Палладио 1508 жылы Падуада тас қалаушының ұлы ретінде дүниеге келді. Ол римдік ғимараттардан, Витрувийдің (б.з.д. 80 ж.) және оның тікелей ізбасарлары Донато Браманте мен Рафаэльдің еңбектерінен шабыттанды. Палладио классикалық ғимараттардың сұлулығын бейнелейтін симметрия мен пропорцияға негізделген сәулет стиліне ұмтылды. Оның сақталған ғимараттары Венецияда, Венето аймағында және Виченцада орналасқан, олар виллалар мен шіркеулерді қамтиды, мысалы, Венециядағы Базилика дель Реденторе. Палладионың сәулеттік трактаттары Витрувий мен оның 15 ғасырдағы шәкірті Леон Баттиста Альберти ұстанған тәсілді жалғастырады, олар математикалық пропорцияларға негізделген классикалық рим сәулетінің қағидаларын ұстанды, Ренессанстың әшекейлі стиліне емес. Палладио 1570 жылы төрт томдық суреттермен толыққан зерттеуінде, «I quattro libri dell'architettura» («Сәулеттің төрт кітабы») атты еңбегінде өз жұмысын жазды және жариялады. Палладионың виллалары айналалық ортаға үйлесімді етіп жобаланған. Мысалы, Вилла Альмерико Капра Вальмарана (Вилла Капра немесе Ла Ротонда) сияқты төбеде орналасқан болса, фасадтардың барлық жағынан бірдей әдемі көрініс ашылатындықтан, тұрғындар барлық бағыттағы пейзаждарды тамашалай алатын. Күннен қорғанып, айналаның сұлулығын тамашалау үшін барлық жағына портиктер салынды. Палладио кейде портиктерге балама ретінде лоджияларды қолданды. Лоджия – бұл ойыс портик немесе ашық қабырғалары бар, элементтерге ашық бір қабатты бөлме. Кейде лоджия екінші қабатта орналасқан, төмендегі лоджияның үстінде, оны қос лоджия деп атады. Лоджияларға қасбетте маңыздылық беру үшін фронтон орнатылатын. Вилла Годиде негізгі элемент лоджия болды, ал емес портик, және негізгі ғимараттың екі шетінде лоджиялар орналасқан. Палладио виллаларының фасадын римдік храмдардың фасадымен үлгілендірді. Храмдардың ықпалы, көбінесе крест тәрізді жобада, кейіннен оның туындыларының айрықша белгісіне айналды. Палладиан виллалары әдетте үш қабаттан тұрады: қызметтік және қосалқы бөлмелер орналасқан жертөле немесе бірінші қабат; одан жоғары, сыртқы баспақыштармен қол жетімді «piano nobile» (асыл қабат), онда негізгі қабылдау және жатын бөлмелері орналасқан; және соңында, қосалқы жатын бөлмелері мен тұруға арналған төменгі мезаннин. Вилланың әр бөлмесінің пропорциялары (биіктігі мен ені сияқты) 3:4 және 4:5 сияқты қарапайым математикалық қатынастар бойынша есептелді. Үйдің ішіндегі бөлмелердің орналасуы және сыртқы қасбеттер де осыған ұқсас ережелермен анықталды. Бұрынғы сәулетшілер осы формулаларды бір симметриялық қасбетті теңгерту үшін қолданған, бірақ Палладионың жобалары бүкіл құрылымға қатысты. Палладио «I quattro libri dell'architettura» еңбегінде өз ойларын былай түсіндірді: «Сұлулық – бүтіннің бөліктерімен, бөліктердің бір-бірімен және олардың қайтадан бүтінмен сәйкестігінен туындайды; құрылыс толық және біртұтас дене болып көрінуі керек, онда әр мүшесі бірімен үйлесімді және барлығы жоспарланған форманы құруға қажет». Палладио виллаларының екі мақсатын – шаруашылық орталық және демалыс орны ретінде қарастырды. Храм сияқты симметриялық үйлердің қасында, көбінесе симметриялық, бірақ төмен қанаттары немесе барчессалары болады, олар жылқы, мал және шаруашылық құралдарын орналастыру үшін созылып жатады. Қанаттар кейде вилладан бөлек орналасып, колоннадалармен байланыстырылған, олар функционалдық болу үшін ғана емес, сонымен қатар вилланы толықтыру және оның сұлулығын күшейту үшін жобаланған. Палладио оларды негізгі үйдің бөлігі ретінде қарастырмаған, бірақ 18 ғасырда Палладионың ізбасарлары жасаған қанаттардың негізгі ғимараттың ажырамас бөлігіне айналуы Палладиандық стильдің ерекше белгісіне айналды.

Andrea Palladio was born in Padua in 1508, the son of a stonemason. He was inspired by Roman buildings, the writings of Vitruvius (80 BC), and his immediate predecessors Donato Bramante and Raphael. Palladio aspired to an architectural style that used symmetry and proportion to emulate the grandeur of classical buildings. His surviving buildings are in Venice, the Veneto region, and Vicenza, and include villas and churches such as the Basilica del Redentore in Venice. Palladio's architectural treatises follow the approach defined by Vitruvius and his 15th century disciple Leon Battista Alberti, who adhered to principles of classical Roman architecture based on mathematical proportions rather than the ornamental style of the Renaissance. Palladio recorded and publicised his work in the 1570 four volume illustrated study, I quattro libri dell'architettura (The Four Books of Architecture). Palladio's villas are designed to fit with their setting. If on a hill, such as Villa Almerico Capra Valmarana (Villa Capra, or La Rotonda), façades were of equal value so that occupants could enjoy views in all directions. Porticos were built on all sides to enable the residents to appreciate the countryside while remaining protected from the sun. Palladio sometimes used a loggia as an alternative to the portico. This is most simply described as a recessed portico, or an internal single storey room with pierced walls that are open to the elements. Occasionally a loggia would be placed at second floor level over the top of another loggia, creating what was known as a double loggia. Loggias were sometimes given significance in a façade by being surmounted by a pediment. Villa Godi's focal point is a loggia rather than a portico, with loggias terminating each end of the main building. Palladio would often model his villa elevations on Roman temple façades. The temple influence, often in a cruciform design, later became a trademark of his work. Palladian villas are usually built with three floors: a rusticated basement or ground floor, containing the service and minor rooms; above this, the piano nobile (noble level), accessed through a portico reached by a flight of external steps, containing the principal reception and bedrooms; and lastly a low mezzanine floor with secondary bedrooms and accommodation. The proportions of each room (for example, height and width) within the villa were calculated on simple mathematical ratios like 3:4 and 4:5. The arrangement of the different rooms within the house, and the external façades, were similarly determined. Earlier architects had used these formulas for balancing a single symmetrical façade; however, Palladio's designs related to the entire structure. Palladio set out his views in I quattro libri dell'architettura: "beauty will result from the form and correspondence of the whole, with respect to the several parts, of the parts with regard to each other, and of these again to the whole; that the structure may appear an entire and complete body, wherein each member agrees with the other, and all necessary to compose what you intend to form." Palladio considered the dual purpose of his villas as the centres of farming estates and weekend retreats. These symmetrical temple like houses often have equally symmetrical, but low, wings, or barchessas, sweeping away from them to accommodate horses, farm animals, and agricultural stores. The wings, sometimes detached and connected to the villa by colonnades, were designed not only to be functional but also to complement and accentuate the villa. Palladio did not intend them to be part of the main house, but the development of the wings to become integral parts of the main building – undertaken by Palladio's followers in the 18th century – became one of the defining characteristics of Palladianism.

Венеция мен Палладиан терезелері

Палладионың ерте шығармашылығының белгісі – палладиандық, серлиандық немесе венециандық терезелер. Мотивтің екі түрлі нұсқасы бар: қарапайымдысы венециандық терезе деп аталады, ал күрделірек – палладиандық терезе немесе «палладиандық мотив», дегенмен бұл айырмашылық әрдайым байқалмайды. Венециандық терезе үш бөліктен тұрады: орталық жоғары дөңгелек доғалы ашылу және екі жағында екі кішкентай төртбұрышты ашылу. Бүйір терезелердің үстіне перделер орнатылған, оларды бағаналар көтеріп тұр. Бұл көне римдік триумф аркасынан алынған және алғаш рет Венециядан тыс жерде Донато Браманте қолданған, кейіннен Себастьяно Серлио (1475–1554) өзінің жеті томдық архитектуралық кітабында «Тутте л'опере д'архитектура эт проспетива» (Архитектура мен перспективаның барлық жұмыстары) Витрувий мен римдік архитектура идеалдарын түсіндіреді. Ол серияда қолданылуы мүмкін, бірақ көбінесе фасадта бір рет ғана қолданылады, мысалы, Нью-Вардур сарайында немесе Бёрлингтон үйінің ішкі фасадындағыдай (нағыз палладиандық терезелер) әр шетінде бір рет. Палладионың бұл нұсқасы, әдетте, серияда қолданылады, әр терезе арасында үлкен немесе алып тәртіп орналастырады және бүйірлік перделерді қолдап тұрған кішкентай бағаналарды екі есе көбейтіп, екінші бағананы біріншісінен гөрі артқа орналастырады. Бұл әдісті Венециядағы Biblioteca Marciana-да Жакопо Сансовино (1537) енгізді, ал Виченцадағы Палладиана базиликасында Палладио қатты қабылдады, онда ол екі қабатта да қолданылады; бұл ерекшелік сирек көшірілді. Бұл өрнектегі тесіктер терезе емес, өйткені олар лоджияны қоршап тұрады. Басқа жағдайларда сияқты пиластерлер бағаналарды алмастыруы мүмкін. Сэр Джон Саммерсон екі еселенген бағаналарды алып тастауға рұқсат етуге болады деп болжайды, бірақ «палладиандық мотиві» термині үлкен тәртіп бар жағдайларда ғана қолданылуы керек. Палладио бұл элементтерді кеңінен қолданды, мысалы, Вилла Форни Сератоға кіреберісінде өте қарапайым түрде. Мүмкін, бұл мотивтің Венетода кеңінен қолданылуы терезеге венециандық терезесінің баламалы атауын берген. Атауы не қайдан шыққанына қарамастан, терезе формасы Палладионың жұмысының ең тұрақты ерекшеліктерінің біріне айналды. Джеймс Лис Милннің айтуынша, оның алғашқы көрінісі Ұлыбританияда Лондонның Бёрлингтон үйінің қайта жаңғыртылған қанаттарында болды, мұндағы тікелей көздер Палладионың өзінен емес, ағылшын сарай архитекторы Иниго Джонстың Уайтхолл сарайының жобаларында болды. Лис Милн Бёрлингтон терезесін «Англиядағы қайта жаңғыртылған венециандық терезелердің ең алғашқы үлгісі» деп сипаттады. Мотивті біріктіретін соқыр доғаның ішінде орналасқан мотивтің нұсқасы палладиандық емес, бірақ Ричард Бойль оны жай қабырғадағы үш осындай ерекшелікті көрсететін суретті пайдаланып, солай деп болжаған сияқты. Қазіргі зерттеушілер бұл суретті Винченцо Скамоцциге жатқызады. Бёрлингтон 1721 жылы өзінің інісі лорд Брюс үшін Савернек орнындағы Тоттенхэм паркін көтеру үшін (қазір қайта өңделген) осы мотивті қолданды. Уильям Кент оны Парламент палатасының жобаларында қолданды, ал ол Холкэм залының солтүстік бетіндегі жобаларында пайда болды. Тағы бір мысал – Бэкингемширдегі Клейдон үйі; қалған фрагмент – бұл үлкен палладиандық үйінің екі қанатының бірі болуы тиіс қанаттың бірі. Схема ешқашан аяқталмаған және содан бері салынған бөліктердің бір бөлігі қиратылған. 17 ғасырда Италияда оқыған көптеген сәулетшілер Палладионың жұмысынан хабардар болды, ал үйге оралғаннан кейін оның стилін қабылдады, бұл оны Еуропа мен Солтүстік Америкада кеңінен қолдануға әкелді. Осылайша бүкіл әлемде палладиандықтың оқшауланған түрлері пайда болды, бірақ стиль өзінің танымалдылығының шыңына 18-ғасырда ғана жетті. Венециядағы барокколық сәулет өнерінің шектен шығуына ертедегі реакция палладиандық қағидаларға оралу ретінде көрінді. Алғашқы нео-палладиандар дәл қазіргі замандастары Доменико Росси (1657–1737) және Андреа Тирали (1657–1737) болды. Олардың өмірбаянын жазған Томасо Теманза қозғалыстың ең қабілетті жақтаушысы болып шықты; оның жазбаларында Палладионың визуалды мұрасы барған сайын кодталып, неоклассицизмге қарай жылжыды. Палладионың ең ықпалды ізбасары Иниго Джонс болды, ол 1613–1614 жылдары өнер жинаушы Арундел графымен бірге Италияны аралап, Палладионың трактатының көшірмесін түсіндірді. Джонс пен оның замандастары мен кейінгі ізбасарларының «палладиандық» стилі негізінен қасбеттер стилі болды, математикалық формулалар орналасуды қатаң түрде қолданылмады. 1640 және 1680 жылдар арасында Англияда салынған бірнеше шағын үйлер осы стильде. Бұл Джонстың Гринвичтегі патшайым үйі үшін жасаған палладиандық жобаларының сәттілігінен кейін болды, бұл Англиядағы алғашқы палладиандық үй және Уайтхоллдегі банкеттік үй, Чарльз I-нің Лондонның аяқталмаған патшалық сарайы.

Palladian, Serlian, or Venetian windows are a trademark of Palladio's early career. There are two different versions of the motif: the simpler one is called a Venetian window, and the more elaborate a Palladian window or "Palladian motif", although this distinction is not always observed. The Venetian window has three parts: a central high round arched opening, and two smaller rectangular openings to the sides. The side windows are topped by lintels and supported by columns. This is derived from the ancient Roman triumphal arch, and was first used outside Venice by Donato Bramante and later mentioned by Sebastiano Serlio (1475–1554) in his seven volume architectural book Tutte l'opere d'architettura et prospetiva (All the Works of Architecture and Perspective) expounding the ideals of Vitruvius and Roman architecture. It can be used in series, but is often only used once in a façade, as at New Wardour Castle, or once at each end, as on the inner façade of Burlington House (true Palladian windows). Palladio's elaboration of this, normally used in a series, places a larger or giant order in between each window, and doubles the small columns supporting the side lintels, placing the second column behind rather than beside the first. This was introduced in the Biblioteca Marciana in Venice by Jacopo Sansovino (1537), and heavily adopted by Palladio in the Basilica Palladiana in Vicenza, where it is used on both storeys; this feature was less often copied. The openings in this elaboration are not strictly windows, as they enclose a loggia. Pilasters might replace columns, as in other contexts. Sir John Summerson suggests that the omission of the doubled columns may be allowed, but the term "Palladian motif" should be confined to cases where the larger order is present. Palladio used these elements extensively, for example in very simple form in his entrance to Villa Forni Cerato. It is perhaps this extensive use of the motif in the Veneto that has given the window its alternative name of the Venetian window. Whatever the name or the origin, this form of window has become one of the most enduring features of Palladio's work seen in the later architectural styles evolved from Palladianism. According to James Lees Milne, its first appearance in Britain was in the remodelled wings of Burlington House, London, where the immediate source was in the English court architect Inigo Jones's designs for Whitehall Palace rather than drawn from Palladio himself. Lees Milne describes the Burlington window as "the earliest example of the revived Venetian window in England". A variant, in which the motif is enclosed within a relieving blind arch that unifies the motif, is not Palladian, though Richard Boyle seems to have assumed it was so, in using a drawing in his possession showing three such features in a plain wall. Modern scholarship attributes the drawing to Vincenzo Scamozzi. Burlington employed the motif in 1721 for an elevation of Tottenham Park in Savernake Forest for his brother in law Lord Bruce (since remodelled). William Kent used it in his designs for the Houses of Parliament, and it appears in his executed designs for the north front of Holkham Hall. Another example is Claydon House, in Buckinghamshire; the remaining fragment is one wing of what was intended to be one of two flanking wings to a vast Palladian house. The scheme was never completed and parts of what was built have since been demolished.|alt=See caption]]
During the 17th century, many architects studying in Italy learned of Palladio's work, and on returning home adopted his style, leading to its widespread use across Europe and North America. Isolated forms of Palladianism throughout the world were brought about in this way, although the style did not reach the zenith of its popularity until the 18th century. An early reaction to the excesses of Baroque architecture in Venice manifested itself as a return to Palladian principles. The earliest neo Palladians there were the exact contemporaries Domenico Rossi (1657–1737) and Andrea Tirali (1657–1737). Their biographer, Tommaso Temanza, proved to be the movement's most able proponent; in his writings, Palladio's visual inheritance became increasingly codified and moved towards neoclassicism. The most influential follower of Palladio was Inigo Jones, who travelled throughout Italy with the art collector Earl of Arundel in 1613–1614, annotating his copy of Palladio's treatise. The "Palladianism" of Jones and his contemporaries and later followers was a style largely of façades, with the mathematical formulae dictating layout not strictly applied. A handful of country houses in England built between 1640 and 1680 are in this style. These follow the success of Jones's Palladian designs for the Queen's House at Greenwich, the first English Palladian house, and the Banqueting House at Whitehall, the uncompleted royal palace in London of Charles I.

Джонс жақтаған палладиандық жобалар Чарльз I сарайымен тығыз байланысты болғандықтан Англия азаматтық соғысының қауіртпесінен аман қалмады. Стюарттарды қалпына келтіргеннен кейін Джонстың палладиандығы Уильям Талман, сэр Джон Ванбрух, Николас Хоксмур және Джонстың шәкірті Джон Вебб сияқты сәулетшілердің барокколық жобаларымен ығыстырылды.

Ирландиялық Палладиандық сәулет

Ирландияда палладиандық қайта жандану дәуірінде тіпті қарапайым үйлер де неопалладиандық үлгіде салынды. Ирландияның палладиандық сәулеті Англия стилінен айқын ерекшеленеді. Басқа елдердегідей Палладионың негізгі қағидаларын ұстанса да, көбінесе оларға адалрақ келеді. Ирландияда палладиандық стиль саяси мәнге ие болды; Дублиндегі ескі және қазіргі Ирландия парламенттерінің екеуі де палладиандық ғимараттарда орналасқан. Ирландиялық сәулетші сэр Эдвард Ловетт Пирс (1699–1733) оның белді жақтаушысы болды. Ол сэр Джон Ванбрудың туысы және бастапқыда оның шәкірті болған. Ол барокко стилін қабылдамады және Ирландияға оралғанға дейін үш жыл бойы Франция мен Италияда сәулет өнерін зерттеді. Оның ең маңызды палладиандық жұмысы – Дублиндегі бұрынғы Ирландия парламенті. Кристин Кейси өзінің 2005 жылғы «Дублин» кітабында (Pevsner Buildings of Ireland сериясы) бұл ғимаратты «[Британиядағы] палладиан стилінің ең табысты қоғамдық туындысы» деп есептейді. Пирс 1725 жылы Драмкондра үйінің оңтүстік фасадын және 1731 жылы Саммерхилл үйін жобалаған өнімді сәулетші болды, олар оның қайтысынан кейін Ричард Кассельс тарапынан аяқталды. Пирс сонымен қатар итальяндық сәулетші Алессандро Галилейдің (1691–1737) жобалаған Кастелтаун үйінің құрылысын қадағалады. Бұл, мүмкін, Палладионың математикалық пропорцияларымен салынған Ирландиядағы жалғыз палладиандық үй және Вашингтондағы Ақ үйдің дизайнына шабыттандырған ирландиялық сарайлардың бірі. Басқа мысалдарға Ричард Кассельс жобалаған Рассборо, Дублиндегі Палладиандық Ротунда ауруханасы және Ферманаг округіндегі Флоренс Корты жатады. Ирландиялық палладиандық шаруа үйлерінде көбінесе берік рококо гипстелген әрлеулер кездеседі – бұл ирландиялық ерекшелік, оны Лафранчини ағайындары жиі орындаған және Англиядағы замандастарының интерьерлерінен гөрі әлдеқайда әсем. 20 ғасырда, Ирландияның Тәуелсіздік соғысы мен одан кейінгі азаматтық соғыс кезеңінде, Вудсток үйі сияқты бірнеше палладиандық үйлер қирап немесе жойылды.

During the Palladian revival period in Ireland, even modest mansions were cast in a neo Palladian mould. Irish Palladian architecture subtly differs from the England style. While adhering as in other countries to the basic ideals of Palladio, it is often truer to them. In Ireland, Palladianism became political; both the original and the present Irish parliaments in Dublin occupy Palladian buildings. The Irish architect Sir Edward Lovett Pearce (1699–1733) became a leading advocate. He was a cousin of Sir John Vanbrugh, and originally one of his pupils. He rejected the Baroque style, and spent three years studying architecture in France and Italy before returning to Ireland. His most important Palladian work is the former Irish Houses of Parliament in Dublin. Christine Casey, in her 2005 volume Dublin, in the Pevsner Buildings of Ireland series, considers the building, "arguably the most accomplished public set piece of the Palladian style in [Britain]". Pearce was a prolific architect who went on to design the southern façade of Drumcondra House in 1725 and Summerhill House in 1731, which was completed after his death by Richard Cassels. Pearce also oversaw the building of Castletown House near Dublin, designed by the Italian architect Alessandro Galilei (1691–1737). It is perhaps the only Palladian house in Ireland built with Palladio's mathematical ratios, and one of a number of Irish mansions which inspired the design of the White House in Washington, D. C.

Other examples include Russborough, designed by Richard Cassels, who also designed the Palladian Rotunda Hospital in Dublin and Florence Court in County Fermanagh. Irish Palladian country houses often feature robust Rococo plasterwork – an Irish specialty which was frequently executed by the Lafranchini brothers and far more flamboyant than the interiors of their contemporaries in England. In the 20th century, during and following the Irish War of Independence and the subsequent civil war, large numbers of Irish country houses, including some fine Palladian examples such as Woodstock House, were abandoned to ruin or destroyed.

Солтүстік Американың Палладиандық сәулеті

Палладионың Солтүстік Америкадағы ықпалы оның алғашқы сәулетшілер жобалаған ғимараттарынан бастап-ақ көрінеді. Американың алғашқы палладиандық жазушысы саналатын ирланд философы Джордж Беркли 1720-жылдардың соңында Род-Айленд штатының Миддлтаун қаласында үлкен ферма үйін сатып алып, 1727 жылғы Иниго Джонстың Кент жасаған дизайнынан алынған палладиандық есік оюын қосты, оны Лондоннан әкелген болуы мүмкін. Палладионың еңбектері Йель колледжі үшін жиналған мың томдық кітапханаға енгізілді. Питер Харрисонның 1749 жылғы Ньюпорттағы Редвуд кітапханасының дизайны Палладионың «I quattro libri dell'architettura» еңбегінен тікелей қарыз алса, он жылдан кейін жасалған Ньюпорт кірпіш базарының жоспары да палладиандық стильде жасалған. «I quattro libri dell'architettura» еңбегінен жасалған екі отаршылдық кезеңдегі үй – Мэриленд штатының Аннаполис қаласындағы Хаммонд Харвуд үйі (1774) және Томас Джефферсонның алғашқы Монтичеллосы (1770). Хаммонд Харвудты 1773-1774 жылдары Мэриленд штатының Энн Арундел округының бай шаруасы Маттиас Хаммонд үшін сәулетші Уильям Бакланд жобалаған. Дизайнның бастауы – Вилла Пизани, ал алғашқы Монтичелло үшін – Пиомбино Дезедегі Вилла Корнаро. Екеуі де «I quattro libri dell'architettura» еңбегінің ІІ кітабының XIV тарауынан алынған. Джефферсон кейін Монтичеллоға маңызды өзгерістер енгізіп, оны екінші Монтичелло (1802-1809) деп атады, соның арқасында Хаммонд Харвуд үйі Солтүстік Америкада палладиандық үлгідегі жалғыз үй болып сақталды. Джефферсон «I quattro libri dell'architettura» еңбегін өзінің қасиетті кітабы деп атаған. Ол мемлекеттік қайраткер болғанымен, сәулет өнеріне құштарлық танытып, Палладионың сәулеттік тұжырымдамаларын терең бағалаған. Оның Джеймс Барбор Барбурсуилл қонысы, Вирджиния штатының Капитолийі және Вирджиния университетінің кампусы үшін жасаған жобалары Палладионың кітабындағы суреттерге негізделген. Ежелгі Рим сәулетінің жаңадан құрылған Америка Республикасы үшін саяси маңызын түсінген Джефферсон өзінің азаматтық ғимараттарын, мысалы, Ротонданы палладиандық стильде жобалады, жаңа республикаға арналған ғимараттарында ескі үлгілерді қолданды. Вирджиния мен Каролинада палладиандық стиль көптеген плантация үйлерінде кездеседі, мысалы, Стратфорд Холл, Вестовер плантациясы және Дрейтон Холл. Вестовердің солтүстік және оңтүстік кіреберістері импортталған ағылшын Портленд тасынан жасалған және 1734 жылғы Уильям Салмонның «Palladio Londinensis» еңбегіндегі суреттерге сәйкес үлгіленген. Дрейтон Холлдың ерекшелігі – оның екі қабатты портигі, ол 1758-1762 жылдары салынған Вирджиния штатының Ричмонд округындағы Эри тауы сияқты Палладиодан алынған. Америкалық палладиандық архитектураның ерекшелігі – үлкен портиктің қайта пайда болуы, ол Италиядағыдай, күннен қорғау қажеттілігін қанағаттандырды. Әртүрлі формалар мен өлшемдегі портик Американың отаршылдық архитектурасының басым ерекшелігіне айналды. Солтүстік Еуропа елдерінде портик жай ғана символға айналды, көбінесе жабық немесе піластерлер дизайнында ғана көрсетілді, кейде ағылшын палладиандығының өте кеш үлгілерінде порт-кошёрге айналды. Америкада палладиандық портик толық даңқын қайтадан алды. Вашингтондағы Ақ үйдің дизайны ирландтық палладиандық архитектурадан шабыт алған. Ол Дублинде сәулет өнерін оқыды, онда 1747 жылы салынған Лейнстер үйі сол кездегі ең жақсы палладиандық ғимараттардың бірі болды. Тағы бір мысал – Ньюфаундлендтегі Сент-Джонс қаласындағы Үкімет үйі.

Palladio's influence in North America is evident almost from its first architect designed buildings. The Irish philosopher George Berkeley, who may be America's first recorded Palladian, bought a large farmhouse in Middletown, Rhode Island, in the late 1720s, and added a Palladian doorcase derived from Kent's Designs of Inigo Jones (1727), which he may have brought with him from London. Palladio's work was included in the library of a thousand volumes amassed for Yale College. Peter Harrison's 1749 designs for the Redwood Library in Newport, Rhode Island, borrow directly from Palladio's I quattro libri dell'architettura, while his plan for the Newport Brick Market, conceived a decade later, is also Palladian. Two colonial period houses that can be definitively attributed to designs from I quattro libri dell'architettura are the Hammond Harwood House (1774) in Annapolis, Maryland, and Thomas Jefferson's first Monticello (1770). Hammond Harwood was designed by the architect William Buckland in 1773–1774 for the wealthy farmer Matthias Hammond of Anne Arundel County, Maryland. The design source is the Villa Pisani, and that for the first Monticello, the Villa Cornaro at Piombino Dese. Both are taken from Book II, Chapter XIV of I quattro libri dell'architettura. Jefferson later made substantial alterations to Monticello, known as the second Monticello (1802–1809), making the Hammond Harwood House the only remaining house in North America modelled directly on a Palladian design. Jefferson referred to I quattro libri dell'architettura as his bible. Although a statesman, his passion was architecture, and he developed an intense appreciation of Palladio's architectural concepts; his designs for the James Barbour Barboursville estate, the Virginia State Capitol, and the University of Virginia campus were all based on illustrations from Palladio's book. Realising the political significance of ancient Roman architecture to the fledgling American Republic, Jefferson designed his civic buildings, such as The Rotunda, in the Palladian style, echoing in his buildings for the new republic examples from the old. In Virginia and Carolina, the Palladian style is found in numerous plantation houses, such as Stratford Hall, Westover Plantation and Drayton Hall. Westover's north and south entrances, made of imported English Portland stone, were patterned after a plate in William Salmon's Palladio Londinensis (1734). The distinctive feature of Drayton Hall, its two storey portico, was derived from Palladio, as was Mount Airy, in Richmond County, Virginia, built in 1758–1762. A particular feature of American Palladianism was the re emergence of the great portico which, as in Italy, fulfilled the need of protection from the sun; the portico in various forms and size became a dominant feature of American colonial architecture. In the north European countries the portico had become a mere symbol, often closed, or merely hinted at in the design by pilasters, and sometimes in very late examples of English Palladianism adapted to become a porte cochère; in America, the Palladian portico regained its full glory. The White House in Washington, D. C., was inspired by Irish Palladianism. He studied architecture in Dublin, where Leinster House (built c. 1747) was one of the finest Palladian buildings of the time. Another example is Government House in St. John's, Newfoundland.

Басқа жерлердегі палладиандық

Англияда неопалладиандық стилдің дамуы Пруссияда оның қабылдануына әсер етті. Граф Франческо Алгаротти Лорд Берлингтонға, Берлингтон Англияға енгізген сәулет стилін Ұлы Фридрихке өз елінде қолдануды ұсынғанын хабарлап жазды. 1741 жылға қарай Георг Венцеслаус фон Кнобельсдорф Кемпбеллдің Ванстед үйі үлгісінде Берлин опера театрының құрылысын бастады. Палладиандық стиль ерекше британдық колониялық үстемдік аймақтарында кеңінен қабылдауға ие болды. Мысалдар Үндістан субконтинентінде кездеседі; Колкатадағы Радж Бхаван (бұрынғы Үкімет үйі) Кедлстон залының үлгісімен салынды, ал сәулет тарихшысы Пилар Мария Геррири Лутиенстің Делидегі архитектурасындағы оның ықпалын анықтайды. Оңтүстік Африкада Федерико Фреши Герберт Бейкердің Юнион ғимараттарындағы «тускандық колоннадалары мен палладиандық терезелерін» атап көрсетті.

Мұра

[[Файл:HenburyHall2015 2. JPG|thumb|left|Хенбери Холл, Чешир (1986) – 20 ғасырлық палладиандық стиль, Вилла Капра үлгісінде салынған. Солтүстік Америкада палладиандық стиль біршама ұзақ сақталды; Томас Джефферсонның қабат жоспарлары мен фасады Palladio-ның «I quattro libri dell'architettura» еңбегіне көп қарыз. «Палладиан» термині қазіргі кезде жиі дұрыс қолданылмайды және кез келген классикалық ерекшеліктері бар ғимараттарды сипаттау үшін қолданылады. 20 ғасырда палладиандық стильге қайта оралу болды, сол кезде ықпалды сәулет теоретик Колин Роу өзінің «Идеал вилланың математикасы» (1947) атты эссесін жариялады, онда ол Палладио виллаларындағы композициялық «ережелер» мен Ле Корбюзьенің Пуасси және Гарш виллалары арасындағы байланысты көрсетті. Сюзанна Уолтерстің «Модернизмнің екі жағы» атты мақаласы Палладио идеяларының 20 ғасырдың сәулетшілеріне әсерінің жалғасқанын көрсетеді. 21 ғасырда Палладионың есімі әлемдегі ең ықпалды сәулетшілердің қатарында жиі кездеседі. Англияда Реймонд Эрит (1904–1973) палладиандық шабыттан пайдаланды, одан кейін оның шәкірті, кейін серіктесі Куинлан Терри оның ізін жалғады. Олардың және басқалардың жұмысы|group=n