Кіріспе

Француз мемлекет қайраткері Николя Франсуа де Нойфшато (fʁɑ̃swa d(ə) nœfʃɑto, nøʃɑto; 17 сәуір 1750 – 10 қаңтар 1828) – француз мемлекет қайраткері, ақын және ауыл шаруашылығы ғалымы.

Алғашқы жылдар

Саффай, Мёрт және Мозельде мектеп мұғалімінің ұлы болып дүниеге келді. Вогездердегі Нойфшато колледжінде оқыды және он төрт жасында поэзия жинағын жариялады, ол Вольтердің қызығушылығын оятты. Он алты жасында Францияның негізгі академияларының біріне мүше болып сайланды. 1783 жылы Сен-Доминг кеңесінің бас прокуроры болып тағайындалды. Бұрын Ариостоның аудармасымен айналысқан, Францияға бес жылдан кейін оралғанға дейін оны аяқтады, бірақ ол үйіне қайтар жолында болған кеме апаты кезінде жойылды.

Революция

Француз төңкерісі кезінде Нойфшато Ұлттық Ассамблеяның қосымша депутаты болып сайланды, оған Воже департаментін ұйымдастыру міндеті жүктелді, кейіннен ол Заң шығарушы Ассамблеяға сайланды, онда алдымен хатшы, содан кейін президент болды. 1793 жылы ол болжамды саяси көзқарастары үшін түрмеге қамалды, олар оның «Памела немесе сыйланған адалдық» (Théâtre de la Nation, 1 тамыз 1793) драмасынан шығарылған еді, бірақ келесі жылы Термидориялық реакция басталғанда босатылды.

Каталог және Наполеон

1797 жылы ол ішкі істер министрі болды және ұқыпты басқаруымен көзге түсті. Неуфшато Франциядағы ішкі су жолдары жүйесін құрастыруды бастады. Ол Лувр мұражайын ашты және француз өнеркәсібі өнімдерінің алғашқы халықаралық көрмесін ұйымдастырушылардың бірі болды. Ол Лазар Карноны француз директориясының мүшесі ретінде алмастырды, бұл қызметті 1797 жылдың 9 қыркүйегінен 1798 жылдың 23 сәуіріне дейін атқарды. 1804 жылдан 1806 жылға дейін ол консерватор Сенатының президенті болды, бұл Бірінші империяның құрылуымен бірге болды. Оның лауазымы Наполеон Бонапартты император титулын қабылдауға шақыру оның міндеті екенін көрсетеді. 1803 жылы ол Француз академиясына қабылданды, ал 1808 жылы граф шеніне ие болды. 1814 жылы Бурбон монархиясы қайта орнатылғаннан кейін қоғамдық өмірден шеттеуімен, өліміне дейін ауыл шаруашылығын зерттеумен айналысты.

Шығармалары

Неуфшато көптеген жетістіктерге қол жеткізді және түрлі-түрлі салаға қызығушылық танытты, бірақ оның атағы Франция индустриясын дамыту мен ынталандыру жолындағы мемлекеттік қызметімен байланысты. Оның кейінгі поэзиялық туындылары жастық шағындағы шығармаларындай түпнұсқа емес деп есептеледі. Ол белгілі грамматик және әдеби сыншы болды, мұны оның Блез Паскальдің «Провинциалдық хаттар» және «Естеліктер» (1822 және 1826 жж.) мен Ален Рене Лезжаның «Гил Блас» (1820 жж.) басылымдары дәлелдейді. Сонымен қатар, ол ауыл шаруашылығы саласында көптеген еңбектердің авторы болды.