Кіріспе

Капиталдық шығыстарға немесе ұзақ мерзімді қарыздарға кіріс жинақтау

Төлемдік қор – бұл экономикалық ұйымның болашақтағы капиталдық шығыстарды немесе ұзақ мерзімді қарызды өтеуді қаржыландыру үшін белгілі бір кезеңде кірістен жинақтап отыратын қор. Солтүстік Америкада және басқа да елдерде, үкіметтік және жеке компаниялар облигациялар шығару арқылы қаржы жинағанда, бұл термин көбінесе осы мағынада қолданылады. Дегенмен, Ұлыбританияда және облигациялар (мемлекеттік облигациялардан басқа) шығару сирек кездесетін, ал ұзақ мерзімді жалға алу кең таралған аймақтарда, бұл термин әдетте капиталдық активтерді, әсіресе ғимараттардың ортақ бөліктерін ауыстыру немесе жаңартумен байланысты қолданылады.

Тарихи контекст

Суға бату қоры алғаш рет 18 ғасырда Ұлыбританияда мемлекеттік қарызды азайту үшін пайдаланылды. Роберт Уолполл 1716 жылы, ал 1720 және 1730 жылдардың басында тиімді қолданғанмен, оның бастауы 14 ғасырдағы Италия түбегіндегі коммерциялық салық синдикаттарында жатыр. Олардың міндеті сол қалалардың қайта өтелетін мемлекеттік қарызын жабу болды. Қор жыл сайынғы ұлттық бюджеттен түскен артық қаражатты алды. Бірақ мәселе сол еді, қорға үкімет стратегиясында көбінесе басымдық берілмейтін. Осының салдарынан, қазынашылыққа қаржы қажет болғанда, қордан жиі қаражат алынып отырылды. 1772 жылы конформист емес министр Ричард Прайс мемлекеттік қарызды азайту жолдары туралы памфлет жариялады. Бұл памфлет Уильям Питт кішісінің қызығушылығын тудырды, ол 1786 жылы суға бату қорын реформалау жөніндегі ұсынысты дайындады. Лорд Норт «Қаржыны біртіндеп азайту үшін тиісті бағытпен иеленуге және үнемі қолдануға арналған қор құруды» ұсынды. Питт «тиісті бағытты» қамтамасыз ету үшін дағдарыс кезінде министрлердің қорға қол сұғуына тыйым салатын заңнама енгізді. Ол сондай-ақ мемлекеттік қарызды азайту үшін 1 миллион фунт стерлингтік артық қаражатты пайдалануға жететіндей салықтарды көтерді. Заңнамада қордың басқару құқығы «Мемлекеттік қарызды азайту комиссарларына» берілді. Бұл схема 1786 мен 1793 жылдар аралығында жақсы жұмыс істеді, комиссарлар 8 миллион фунт стерлинг алды және оны қайта инвестициялап, қарызды 10 миллион фунт стерлингтен астамға азайтты. Алайда, 1793 жылы Франциямен соғыс басталғанда «суға бату қорының мағынасы жойылды» (Эрик Эванс). Лорд Ливерпуль үкіметі бұл қорды тек 1820 жылдары тоқтатты. Суға бату қорлары 19 ғасырда АҚШ-та, әсіресе теміржол сияқты жоғары инвестицияланған нарықтарда инвестициялау кезінде жиі кездесті. Мысалы, Central Pacific Railroad Company компаниясы 1878 жылы In re Sinking Funds Cases ісінде компаниялар үшін міндетті суға бату қорларының конституциялықлығына күдік келтірді.

Қазіргі заманғы жағдай облигацияларды өтеу

Қазіргі заманғы қаржыда, батып кету қоры – әдетте, ұйымның қарызын өтеу үшін белгілі бір уақыт аралығында ақша жинақтау әдісі. Нақтырақ айтқанда, бұл ақша салынған қор, осылайша уақыт өте келе артықшылықты акциялар, облигациялар немесе акцияларды өтеуге болады. Қараңыз, "Мүліктік қарыз (қаржы)" бөліміндегі "Батып кету қоры шарттары". АҚШ-тың кейбір штаттарында, мысалы Мичиган штатында, мектеп округтері сайлаушылардан батып кету қорын құру мақсатында салық салуға рұқсат беруді сұрауы мүмкін. Штаттың Қаржы департаменті қор қаражатын жұмсау бойынша қатаң ережелерді сақтайды, ал осы қаражатты теріс пайдаланған жағдайда салық салуды мәңгілікке қайтадан сұрау құқығынан айырылады.

Қазіргі заманғы жағдай күрделі шығындар

Суға бату қорлары күрделі құралдарды ескірген кезде ауыстыруға, немесе негізгі активтерді, әдетте ғимаратты, күрделі жөндеуге немесе жаңартуға ақша жинау үшін де қолданылуы мүмкін. Тарихи тұрғыдан алғанда, "суға бату қоры" термині активті ауыстыру мақсатында ғана қолданылса, "резервтік қор" термині күрделі жөндеу немесе жаңарту үшін пайдаланылған. Алайда, 2010 жылдың ортасынан бастап Ұлыбританияда бұл терминдердің екеуі де бір-бірінің орнына қолданыла бастады.