Кіріспе

Байрон шығанағы (Minjungbal: Cavvanbah) – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының соңғы солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан жағажайлы қала. Сиднейдің солтүстігінде және Брисбеннің оңтүстігінде жатыр. Байрон мүйісі – Австралия материгінің ең шығыс нүктесі. 2021 жылғы халық санауы бойынша қалада 6 330 тұрғын тұрады. Аймақтың дәстүрлі иелері жер мен халқы Нгутунгулли жасаған деп санайды, ол қазір Джулиан тастарында демалады. Қалалық ауданның дәстүрлі атауы Cavvanbah, яғни «жиын орыны» деген мағынаны білдіреді. Бұл аймақтың маңызды тотемдері – Ваджунг және Кабул. 1770 жылы лейтенант Джеймс Кук қауіпсіз тіреу тауып, мүйісті әріптес теңізші вице-адмирал «Жаман ауа-райы Джек» Джон Байронның есімімен атады, ол әлемді айналып келген және ақын лорд Байронның атасы болған. Аймақта еуропалықтардың қоныстануы 1830 жылдары басталды. 1850 жылдары Суффок паркінің оңтүстігінде, қазіргі карьер орнында қырғын болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ағаш өңдеу маңызын жоғалтты. Соның салдарынан көптеген ағаш өңдеушілер фермерлерге айналды. Алдағы кезде жағалауда алтын өндіру өндірісі пайда болды. Байрон шығанағында 1870 жылы алтын табылды. 1870 жылдары Тало Бичте қара құмнан алтын алу үшін 20-ға жуық кен желісі құрылды. Байрон шығанағының алғашқы өнеркәсіптік өндіріс тарихы (1963 жылға дейін сүт зауыты, мал сою орындары, балық аулау және кит аулау) бар, сонымен қатар қауіпті теңіз порты болды. 1876 жылы жазған өлеңінде Брэнтон Стивенс Байрон мүйісінің «жасыл жазықтарында» мал жайылып жүргенін айтқан. 1886 жылы алғашқы кемежай салынды, 1894 жылы теміржол тартылды, ал Кавванбах 1894 жылы Байрон шығанағына айналды. Паспалум шөбінің енгізілуі өндірісті жақсартты, Байрон-Бей Мурвиллумба мен Лизмордегі қоймаларынан майды әлемге экспорттады. Кейп Байрон маяғы 1901 жылы Австралия материгінің ең шығыс нүктесінде салынды. Ет және сүт зауыттарынан шыққан жағымсыз иіс қорқынышты болды, ал 1950-1960 жылдары жыл сайын көшіп-қонушы киттерді сою жағдайды нашарлатты. Екінші дүниежүзілік соғыс арасында моназитті (циркон, уран және торий) алу үшін құм өндіру қоршаған ортаға одан да зиян келтірді. Кен өндіру 1968 жылы, ал өңдеу 1972 жылы тоқтатылды. Лонгборд серфингшілері 1960 жылдары келді және The Pass, Watego's және Cosy Corner табиғи үзілістерін пайдаланды. Бұл Байрон шығанағының саяхатшылар үшін танымал орынға айналуының бастамасы болды, ал 1973 жылы жақын маңдағы Нимбинде Аквариус фестивалі өткізілген кезде, туристік нысандар аз болғанмен, оның хиппи, бақытты, баламалы қала ретінде беделі қалыптасты. 1980 жылдардан бастап туризм қарқынды дамуын басталды, ақшасы аз серфингшілер мен хиппилерге ақшасы көп бай тұтынушылар қосылды, олар өз кезегінде сауда аудандарының дамуын ынталандырды және олардың қажеттіліктеріне көбірек сай келетін жатақ үйлерді дамытты. 1994 жылы Араквал ақсақалдары Лорна Келли, Линда Видлер және Ивонн Грэм жергілікті құқықтарды талап етті. Жеті жылдық келіссөздерден кейін 2001 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатымен жерді пайдалану туралы келісім жасалды, бұл Австралиядағы алғашқы және кейінгі келісімдерге үлгі болды. Бұдан кейін тағы екі жергілікті келісім жасалды. Бүгінде Байрон-Бей Австралияның шығыс жағалауындағы ең жоғары бағалы тұрғын үй аймақтарының бірі болып табылады. Көп миллиондық долларлық сарайлардың өсуі 2017 жылы үй сатудың орташа құнын 1,5 миллион австралиялық доллардан асырып, 2013 жылдан бері 100%-ға арттырды, realestate.com.au сайтының 2018 жылғы мәліметтеріне сәйкес. Сонымен қатар, қала серфингшілер, рюкзакшылар және аймақтың табиғи көрікті жерлеріне қызығушылық танытқан туристердің әртүрлі тобына тартымдылығын жоғалтқан жоқ, сонымен қатар өнерпаздар, қолөнершілер мен музыканттар сияқты шығармашылық тұлғаларды қолдады. Ал оның жақындағы хиппи / жаңа дәуірдің өткені «жаңа дәуір» дүкендерінің, медитация мен йога сабақтары сияқты «рухани» қызметтердің таралуымен белгілі бір дәрежеде көрініс тапқан. 2018 жылы қалада шамамен 5000 тұрақты тұрғыны бар, ал жылына 2 миллион турист келеді. Бұл шығанақтың және оның маңындағы аймақтардың қатарында кеме апаттары көп. Барлығы 16 түрі белгілі, олардың ішіндегі ең танымал - «Воллонгбар», ол нашар жағдайларға байланысты Белонгил жағалауының шығыс шетінде батып кеткен, қазір жағалаудан жақын жерде орналасқан және судың төмендеу кезінде су үстінен көрінеді.

Халық саны

2021 жылғы санақ бойынша Байрон шығанағында 10 914 адам тұрды. Аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының халықтары жалпы санының 1,8%-ын құрады. Халықтың 63,6%-ы Австралияда туған. Ең көп кездесетін туған елдердің арасында Англия – 5,6% және Жаңа Зеландия – 2,6% болды. Адамдардың 77,6%-ы үйде тек ағылшын тілінде сөйлейді. Дін туралы сұраққа ең көп жауап – 58,6% пайызбен дінсіздер деп жауап берді.

Геология және география

Байрон шығанағы 23 миллион жыл бұрын жарылған Твид вулканының ежелгі қалқан тәрізді жанартауының эрозиялық кальдерасының бір бөлігі. Бұл жанартау Шығыс Австралия ыстық нүктесінің үстінен Индо-Австралиялық плитаның жылжуы нәтижесінде қалыптасқан. Оны жаңадан ашқанда шығанақ деп атағанмен, геологиялық тұрғыдан алғанда ол "Байт" болып есептеледі, себебі Байрон мүйісінен Гастингс нүктесіне дейінгі қисықтық бұрышы 25 градустан кем.

Климат

Байрон шығанағында ылғалды субтропикалық климат (Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Cfa) басым, жылы жаздары және жұмсақ қыстары бар. Қыста күндізгі ең жоғары температура көбінесе 19,4 °C-қа жетеді, ал ең төменгі температура 12 °C шамасында болады. Жаз ыстыққа толы, күндізгі орташа температура 27 °C құрайды. Жазғы кештер ылғалды болып, ауаны салқындатады. Океанға қарайтын мүйісте орналасқандықтан, ол ылғалды шығыс ағындарына көбірек бейім, сондықтан жылдық жауын-шашын мөлшері 1500 мм-ден асып түседі, бұл Брисбен мен Алтын жағалаудан жоғары. Байрон шығанағы су температурасыАйқаңтарнаурызсәуірмамырмаусымшілдетамызқыркүйекқарашажелтоқсанЖылдыңорташатеңізтемпературасы°C (°F)27.1(79.9)28.1(81.8)27.8(80.8)26.5(78.8)25.7(77.0)24.1(74.2)22.8(72.1)22.6(71.8)22.9(72.4)25.2(75.3)26.0(77.5)22.9(79.0)24.1(74.2)Дереккөз #2: Меток (теңіз температурасы)

Туризм

Бұл қала отандық және халықаралық туристерге, әсіресе саяхатшыларға танымал курорт. Мұнда серфингке қолайлы бірнеше жағажай бар, ал көркем ландшафты парашют спортына тартымды. Мұхит бойындағы жол келушілерге қала орталығынан Кейп Байрон маяғына дейін жаяу және велосипедпен саяхаттауға мүмкіндік береді. Аймақ жануарлар әлемімен әйгілі, киттерді қадағалау жергілікті экономикаға маңызды үлес қосады. Мұндағы қоңыржал және тропикалық сулар бірігіп, су астында жүзу және маскамен суға түсу үшін танымал орынға айналдырады. Су астында жүзу көбінесе қаладан 2,5 шақырым қашықтықта орналасқан Джулиан Рокс жартасында және Кейп Байрон теңіз паркінің құрамында жүзеге асырылады. Жақын маңда субтропикалық жаңбырлы ормандар бар, ал Nightcap ұлттық паркі және оның Minyon шарғылы қаладан қол жетімді жерде орналасқан. Байрон шығанағы қараша айының соңы мен желтоқсан айының басындағы "Schoolies" аптасы кезінде ерекше танымал орын.

Оқиғалар

Байрон шығанағында немесе оның маңында өтетін фестивальдарға Пасхада Тиагарахтағы Шығыс жағалауының блюз және тамыр музыка фестивалі, Жаңа жылдық Фоллс фестивалі және Splendour in the Grass, әр жылдың 29 сәуірінде Байрон шығанағының халықаралық сән фестивалі, Байрон шығанағының жазушылар фестивалі, Байрон шығанағының кинофестивалі, Байрон шығанағының серфинг фестивалі, Байрон рухы фестивалі және Байрон су асты фестивалі жатады. Байрон шығанағындағы триатлон жыл сайын мамыр айының екінші сенбісінде өтіледі; осы Олимпиадалық қашықтықтағы жарысқа көптеген елден 1300-ге жуық спортшы қатысады. Осы өркенді музыкалық қауымдастық Blue King Brown, Parkway Drive және 50 Lions сияқты әлемдік деңгейде танымал топтарды өндірді.

Нарықтар

Байрон шығанағында тұрақты түрде өтетін бірнеше базар бар, оның ішінде әр бейсенбіде Cavanbah орталығында 70-тен астам жергілікті фермерлер таза өнімдерін сататын апталық фермерлер базары бар. Сондай-ақ, әр айдың бірінші жексенбісінде сол жерде Байрон қауымдастығының базары және қазан айынан Пасхаға дейін Railway Park-та сенбі кештерінде қолөнершілер базары өтеді. Қаңтар, Пасха және қыркүйек айларында үш жылдық Beachside Markets өткізіледі.

Көлік

Автобус алмасу орны ескі теміржол вокзалының батысында, Батлер көшесі бойында орналасқан және Сидней мен Брисбеннен Greyhound Australia, NSW TrainLink және Premier Motor Services автобустарымен қызмет көрсетеді. Жекеменшік Byron Bay Train, Байрон қалашығындағы Byron Bay станциясы мен Elements of Byron курортының жанындағы North Beach станциясы арасындағы пайдаланылмаған Murwillimbah желісінің 3 шақырымдық қалпына келтірілген бөлігінде шаттл қызметін жүргізеді. Қызмет 2017 жылдың желтоқсанында ашылды және пойыздың үстіндегі және станциялардағы панельдерді пайдалану арқылы күн энергиясында ғана жұмыс істеуге түрлендірілген бұрынғы NSWGR теміржол моторын пайдаланады. 2004 жылға дейін Байрон Бэй теміржол станциясы Казино-Мурвиллумба теміржол желісіндегі аялдама болды. Ол Сиднейден келетін пойыздармен және әртүрлі кезеңдерде Сидней мен Оңтүстік Брисбен арасында жүретін экспресс пойыздарымен байланысқан Казинодан басталатын қызметтермен де қызмет көрсетті. Байрон Бэй трамвай деп аталған ертедегі жергілікті пойыз қызметі 1928 жылдан шамамен 1954 жылға дейін теміржол станциясы мен «жаңа кемежай» арасында жолаушыларды тасымалдады, онда Солтүстік жағалаудың бу кемелерімен байланыс жасалды. Жетекші күш – Simplex бензин локомотиві, жергілікті тұрғындар оны «Жасыл бақа» деп атады, ал жолаушылар вагондары бұрынғы Ньюкасл B2 кластың бу трамвай вагоны 74B және бұрынғы Сидней C кластың электр трамвайы C37 болды. Трамвайлар тоқтағаннан кейін екі вагон да Паррамата паркіне жіберілді, онда 74B өртеніп кетті. Симплекс Англияның Бедфорд қаласында салынды және 1923 жылы пайдалануға берілді, ол қалашыққа жақын орналасқан «ескі» кемежайға және кейін 1928 жылы аяқталғаннан кейін солтүстікке қарай «жаңа» кемежайға жүк тасымалдады. Кейіннен ол кемежайдан киттерді, ет комбинатына мал, минералды құмдар мен ет вагондарын станцияға тасыды, сондай-ақ Норко және басқа да теміржол тупиктерін жүйелі түрде жылжытты және осы міндеттердің арасында жағалаудағы жолаушылар кеме қатынасы тоқтағанға дейін жолаушылар трамвайын іске қосты. Симплекс локомотиві 1984 жылы ет комбинаты жабылғанда қызметтен шығарылды және қазір Кендалл көшесінің теміржол өткеліне жақын жердегі сарайда еріктілер мен Байрон Бэй кеңесінің қамқорлығында сақтаулы тұр.

Білім

Байрон шығанағының мектептеріне Байрон шығанағының мемлекеттік мектебі, Байрон шығанағының жоғары мектебі, Сент-Финбарр бастауыш мектебі, Байрон шығанағының қоғамдық мектебі және Кейп Байрон Рудольф Штайнер мектебі кіреді. Бұл мектептердің ішінде Байрон Бей және Перивинкл балалар бағы сияқты бірнеше мектепке дейінгі білім беру орталықтары бар. Ересектер білімі саласында Lexis English Centres және Lexis Training (бұрын Global Village English Centres), тіркелген оқу ұйымы болып табылатын Байрон аймағының қоғамдық колледжі, сондай-ақ аудиоинженерия, цифрлық фильм жасау, мультимедиа және анимация салаларында мемлекеттік аккредиттеуден өткен, дипломдар беретін SAE институты Байрон шығанағы орналасқан.

Көркем шығармаларда

Джон Макгрегордың 1986 жылғы "Пропинкити" романының бір бөлігі Байрон шығанағы мен жақын орналасқан Муллумбимбиде өтеді. 2008/2009 жылдарғы ABC телеарнасының "East of Everything" атты драмалық сериалы, Деб Кокс пен Роджер Монк еңбегі, Байрон шығанағы мен оның төңірегінің сәл нашарлаған нұсқасына негіделген, ойдан шығарылған Броукен Бэй қаласындағы оқиғаларды көрсетеді. Сериалдың көп бөлігі Байрон шығанағында және оның айналасында түсірілді, соның ішінде маяқ және жергілікті жағажайлар сияқты жақсы танылатын орындар да бар. 2014 жылғы "The Inbetweeners 2" фильмінің кейбір сахналары Байрон шығанағында түсірілген. Бұл қала 2016 жылғы "Forza Horizon 3" ашық әлемдік жарыс ойынында да көрсетілген, сондай-ақ Horizon Byron Bay фестивалінің орны болып табылады. 2019 жылдың шілдесінде Байрон шығанағы "Neighbours" сериалында Ди Блисстің оралу сюжеті үшін пайдаланылды. "Fern Gully" (1992) фильміндегі Зактың жүргізуші куәлігі оның Байрон шығанағында тұратынын көрсетеді, бұл фильмнің оқиғасы Австралияда болғанын аңғартады.