Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Атауы
Ново-Место 1365 жылы тарихи дереккөздерде Růdolfswerde (және 1392 жылы Рудольфсверд, 1419 жылы Ноуа Места) деп тіркелген. Неміс тіліндегі атауы (қазіргі заманда Рудольфсверт деп жазылады) – Рудольф есімі мен «арал, мүйіс, судан жоғары жатқан жер» мағынасын білдіретін «верт» сөздерінің қосындысы. Немец тілінде Neustadtl деген атау да қолданылған (1365 жылы Ньюстадт деп тіркелген, және бұл словен тіліндегі атаудың аудармасы болуы мүмкін). 1365 жылға дейін елді мекеннің қандай атаумен белгілі болғаны белгісіз. Словен тіліндегі «Ново место» сөзінің мағынасы – «жаңа қала». Мұндай атаулар Еуропада жиі кездеседі және көбінесе ескі қоныс өртеніп немесе басқа жолмен қиратылған жерге салынған елді мекендерге беріледі. 1865 жылдан 1918 жылға дейін қала словен тілінде неміс атауынан шыққан Рудольфово деп ресми түрде аталды. Крка өзенінде орналасқан және Грэбен фон Штайн әулетінің ата-бабаларының резиденциясы болған Грэбен қамалы алғаш рет 1170 жылғы құжатта еске алынған. Қаланың өзін Габсбург әулетінен шыққан Австрияның эрцгерцогы Рудольф IV 1365 жылдың 7 сәуірінде Рудольфсверт деп құрды. Австриялық Габсбургтар 1335 жылы IV Людовик, Киелі Рим императоры, Италия королі және Бавария герцогынан Карниола маркасын алды, ал 1364 жылы Рудольф «Негізін қалаушы» өзін Карниола герцогы деп жариялады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала 1943 жылы Муссолини құлағанға дейін Фашистік Италияның бақылауында болды, Любляна провинциясының бір бөлігі ретінде. Содан кейін қала соғыс аяқталғанға дейін нацистік Германияның оккупациясында болды. 1958 жылы Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының билігі Ново-Место арқылы Словенияның астанасы Любляна мен Хорватияның Загреб қалаларын байланыстыратын тас жолды салдырды. А2 тас жолы бүгінде Еуропалық E70 бағытының бөлігі болып табылады. Оның салынуы Ново-Местоның Словенияның және Югославияның басқа аймақтарымен байланысын жақсартты және қала маңызды өңірлік орталық ретінде өсуді бастады.
Novo Mesto was attested in historical sources in 1365 as Růdolfswerde (and as Rudolfswerd in 1392 and Noua Mesta in 1419). The German name (spelled Rudolfswerth in the modern era) is a compound of the personal name Rudolf and wert 'island, peninsula, land above the water', The parallel German name Neustadtl was also in use (attested as Newestat in 1365, and probably a translation of the Slovene name). The name used for the settlement before 1365 is unknown. The Slovene name Novo mesto literally means 'new town'; names like this are common in Europe and generally refer to settlements built at a site where an older one was burned or otherwise destroyed. From 1865 to 1918, the town was officially named Rudolfovo in Slovene, based on the German name. Graben Castle on the Krka River, ancestral seat of the noble House of Graben von Stein, was first mentioned in an 1170 deed. The town itself was founded by the Habsburg archduke Rudolf IV of Austria on 7 April 1365 as Rudolfswerth. The Austrian Habsburgs received the Carniolan March from the hands of Louis IV, the Holy Roman Emperor, King of Italy and Duke of Bavaria, in 1335 and in 1364 Rudolf "the Founder" proclaimed himself a Duke of Carniola. During World War II, the city was controlled by Fascist Italy as part of the Province of Ljubljana until Mussolini's downfall in 1943. It was then occupied by Nazi Germany until the end of the war. In 1958, the authorities of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia had a motorway built connecting the Slovenian capital Ljubljana and Zagreb in Croatia, which passed through Novo Mesto. The A2 motorway is today part of the European route E70. With its construction, Novo Mesto became much better connected to the rest of Slovenia and the rest of Yugoslavia, and began to grow as an important regional center.
Климат
Ново-Местоның ылғалды континенталды климаты бар, оған бірнеше фактор әсер етеді: Динар Альпі, Альп таулары, Адриатика теңізі және континенттік аймақ. Қала солтүстік ендік 46-шы параллеліне жақын орналасқандықтан, климаты Солтүстік Америка мен Шығыс Азиядағы ұқсас ендіктердегі жерлерге қарағанда әлдеқайда жылы. Батыстан соққан жел Атлантика және Жерорта теңізінен жылы әрі ылғалды ауа алып келеді. Жаңбыр көлеңкесінің ішінде орналасқандықтан, жауын-шашын батысқа қарай 20 км-ден әлдеқайда аз болады, ал Динар Альпінен оңтүстік-батыстан соққан фен желдері жылдың кез келген айында өте жылы ауа райын әкелуі мүмкін. Солтүстік-шығыстан қалаға Шығыс Еуропа мен Сібірден суық ауа массалары келіп, қыста өте суық, кейде қарлы ауа райын тудырады. Ең төменгі температура -25,6°C 1952 жылдың 17 ақпанында, ал ең жоғары температура 39,9°C 2013 жылдың 8 тамызында тіркелді. Жауын-шашын мөлшері көп, оның көп бөлігі мамыр мен қараша аралығында жаңбыр түрінде жауады. Мамыр мен қыркүйек аралығында бұрқасын мен қатты дауылдар жиі болады, ал желтоқсан мен ақпан аралығында қар жауады. Қараша мен наурыз айларында қар жаууы қалыпты жағдай, ал қазан мен сәуірде сирек кездеседі. Қар 1971 жылдың 21 қазанында және 1969 жылдың 20 мамырында жауған. Ең үлкен қар қалыңдығы 1969 жылдың 17 ақпанында 103 см деп тіркелді. Жауын-шашынның ең көп болған жылы 2014 жыл болды, оның мөлшері 1482 мм, ал ең құрғақ жылы 2000 жыл болды, 827 мм.
Novo Mesto has a humid continental climate, which is influenced by several factors: the Dinaric Alps, the Alps, the Adriatic Sea, and the continental background. Despite the fact that town is close to the 46th parallel north, the climate is much warmer than places at similar latitudes in North America and East Asia. Prevailing western winds bring warm and moist air from the Atlantic and Mediterranean. Lying in partial rain shadow, precipitation is much lower than just 20 km to the west, and foehn winds blowing from southwest over the Dinaric alps can bring very warm weather in any month of the year. From the northeast, the town is exposed to cold air originating in eastern Europe and Siberia, which in winter can bring very cold and sometimes snowy weather. The coldest temperature of −25.6 °C was recorded on 17 February 1952, and the highest, 39.9 °C, on 8 August 2013. Precipitation is abundant, most of it failing as rain in warmer months, between May and November. Hail and heavy thunderstorms are very common between May and September, and snow regularly occurs between December and February. Snow is not uncommon in November and March and rare in October and April. Snow fell as early as 21 October 1971 and as late as 20 May 1969. The greatest snow depth was recorded on 17 February 1969, measuring 103 cm. The wettest year on record was 2014, with 1,482 mm of precipitation, and the driest was 2000, with 827 mm.
Мәдениет
Ново-Место түрлі салалардағы көркемдік өркендеу ортасы болды: музыка, әдебиет және бейнелеу өнері. 1920 жылдың қыркүйегінде өткен «Ново-Место көктемі» атты көрме әртүрлі жанрдағы суретшілерді біріктіріп, Словениядағы авангард өнерінің бастауын қалады.
Novo Mesto has been a hub of artistic creation in various fields: music, literature, and visual arts. The turning point is the September 1920 exhibition named Novo Mesto Spring, which brought together artists of different genres and marks the beginning of avant garde art in Slovenia.
Музыка
Ново-Местодағы музыканың дамуы 16 ғасырға дейін жетеді, дін қызметкерлері, мысалы, Венаның алғашқы тұрақты епископы Георгий Слаткония вокалдық музыканың дамуын ынталандырды. 1498 жылы Слаткония кейін Вена ұлдарының хоры деп танылған хордың ән шебері (Singmeister) болып тағайындалды. 19 ғасырда 1846 жылы мыс оркестрінің құрылуы және 1884 жылы Төменгі Карниола әншілер қоғамының құрылуы арқасында даму қарқыны артты. Бұл қоғам Төменгі Карниола аймағында вокалдық музыканың негізін қалады. Қаланың музыкалық дамуына Ново-Место гимназиясының студенттері мен оқытушылары зор үлес қосты. Гимназияда С.Л. Алеш Оттокар және С.Л. басшылығымен сапалы хор, сондай-ақ С.Л. басшылығымен студенттер оркестрі болды. 1886 жылы қалада Католик шеберлердің көмекшілері қоғамының құрамында ерлер хоры құрылды. Ново-Местомен бірнеше классикалық композиторлар байланысты, олардың ең танымалдары Марян Козина, оның есімімен қаланың музыка мектебі аталған, және экспрессионист композитор Мариж Когой. 20 ғасырда, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, қалада көптеген беделді заманауи (джаз, рок және поп) музыкалық топтар пайда болып, шығармашылықпен айналысты, олардың ең танымалдары – «Рудольфово», «Дэн Д» және басқалар. 21 ғасырдың басында ең танымал поп-рок музыка тобы «Dan D» болды, ал классикалық музыка Джордж Слаткония вокалдық академиясының аясында екі маңызды туындыны алды: «Савицадағы крещение» камералық операсы және монументалды кантата «Te Deum».
The development of music in Novo Mesto may be traced to the 16th century, with the clergy, e. g. the provost George Slatkonia, the first residential Bishop of Vienna, promulgating the development of vocal music. In 1498 Slatkonia was appointed the singing master (Singmeister) of the choir later known as the Vienna Boys' Choir. Accelerated development took place in the 19th century with the establishment of a brass band in 1846, and the establishment of the Lower Carniola Singing Society in 1884. The society laid the foundations of the vocal music in the wider Lower Carniola area. A significant part in the musical development of the town was contributed by students and the teaching staff of the Novo Mesto Grammar School. The school had a quality singing choir led by sl, Aleš Ottokar and sl as well as a student orchestra led by sl. In 1886, a male choir was established in the town in the frame of the Catholic Craftsman Assistants Society. Several classical composers were connected to Novo Mesto, the best known of them being Marjan Kozina, after whom the music school of the town is named, and the expressionist composer Marij Kogoj. In the 20th century, particularly after World War II, a number of influential contemporary (jazz, rock, and pop) music groups appeared and created in the town, the most notable of them being lt=Rudolfovo, Dan D and others. In the early 21st century, the most popular pop rock music group was Dan D, whereas classical music gained two important pieces of work in the frame of the George Slatkonia Vocal Academy, a chamber opera (The Baptism on the Savica) and Te Deum, a monumental cantata work.
Бейнелеу және кино өнері
Ново-Место – суретші және график Божидар Якачтың (1899–1989) туған жері. Ол Словениядағы бейнелеу өнерінің ең кең ауқымды туындыларын жасаған және елдегі бейнелеу өнері білімі мен шараларын ұйымдастыруда маңызды рөл атқарған. Оның көптеген жұмыстары, сондай-ақ басқа белгілі словен суретшілерінің туындылары қаладағы Якач үйінде сақталады. Ново-Местоның танымал бейнелеушілерінің арасында суретші және сәулетші бар. Божидар Якачтан басқа, Ново-Местодан кинорежиссер Юрий Мошкон, сондай-ақ заманауи кинорежиссерлер Неж Газвода және басқалары да шыққан.
Novo Mesto is the birthplace of the painter and graphic artist Božidar Jakac (1899–1989), who produced one of the most extensive oeuvres of visual arts in Slovenia and was a key organiser of visual arts education and visual arts events in the country. Many of his works as well as of other well known Slovenian artists are kept at the Jakac House in the town. Other known Novo Mesto visual artists were the painter sl and the architect sl. Several notable film artists originate from Novo Mesto, besides Jakac also the film editor Jurij Moškon, and the contemporary film directors sl, sl, Nejc Gazvoda, and sl.
Дін
2006 жылдың 7 сәуірінде Ново-Место Ново-Место Рим католик діоцезінің орталығы болды, ол Любляна архиепископтығының суфраган епархиясы болып табылады.
On 7 April 2006, Novo Mesto became the seat of the Roman Catholic Diocese of Novo Mesto, which is a suffragan of the Archdiocese of Ljubljana.
Собор
Ново-Место соборы қаланың үстіндегі Капитель төбесінде орналасқан. Ол Әулие Николайға арналған және бастапқыда готикалық стильде салынған, бірақ 17 ғасырда барокко стилінде қайта жаңартылған. Шіркеуде Тинтореттоның негізгі алтарьдағы майлы суреті мен Францияның 18 ғасыр суретшісі Валентин Метцингердің бүйір алтарьдағы суреттері қойылған. Метцингер – Словениядағы барокко стилінің жетекші суретшісі.
Novo Mesto Cathedral, standing on Kapitelj Hill above the town, is dedicated to Saint Nicholas and is an originally Gothic building that was rebuilt in the Baroque style in the 17th century. The main altar oil painting by Tintoretto, and the side altar paintings by the French 18th century painter Valentin Metzinger, the leading Baroque painter in Slovenia, are on display in the church.