Нахман Крохмаль (1785-1840) – еврейский философ, теолог и историк из Галиции. Изучал Талмуд, занимался исследованиями и писал труды. Биография и вклад.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нахман Хакоен Крохмал (; 17 ақпан 1785 жылы Галисияның Броди қаласында туған; 31 шілде 1840 жылы Тернопильде қайтыс болған) – еврей философы, теолог және тарихшы.
Nachman HaKohen Krochmal (; born in Brody, Galicia, on 17 February 1785; died at Ternopil on 31 July 1840) was a Jewish Galician philosopher, theologian, and historian.
Өмірбаян
Нахман Хакоен Крохмал ерте жасынан бастап Талмудты оқып үйренуге кірісті. Ол сол кездегі әдет-ғұрып бойынша он төрт жасында үйленді. Оның әйелі бай саудагер Хаберманның қызы еді. Олар Лемберг қаласына жақын Жовква қаласында қарындасымен бірге тұрды. Крохмал неміс тілін үйреніп, неміс философтарын, әсіресе Иммануил Кантты оқуға көшті. Ол сондай-ақ латын, француз классикасын, араб және сирия тілдеріндегі кітаптарды оқыды. Денсаулығы нашарлағаннан кейін Лембергке емделуге барды. Сол жерде ол Сэмюэл Джуда Лёб Рапопортпен танысты. Ол Рапопорттың ұстазы болды, бұл ынтымақтастық ақыры "Иудей ғылымы" (Wissenschaft des Judentums) үшін жемісті нәтиже берді. Жовкваға оралғаннан кейін ол философияны оқуын жалғастырды. Ол Кант, Иоганн Готлиб Фихте, Фридрих Вильгельм Иосиф фон Шеллинг және Георг Вильгельм Фридрих Гегельдің еңбектерін зерттеді, олардың идеялары оған зор әсер етті. Рапопорттан басқа, ол Жовкваға жиі келіп тұратын, өзінің төңірегіне жас студенттер тобын жинады. 1814 жылы әйелінің ата-анасы қайтыс болғаннан кейін ол кәсіппен айналыса бастады. Он екі жыл өткен соң ол әйелінен айырылып, денсаулығы нашарлады. Өзінің бизнесінің жағдайы нашар болғанына қарамастан, Берлин раввинатының шақыруын қабылдамады. Оның орнына ол 1836-1838 жылдар аралығында Жовквада бухгалтер болып жұмыс істеді. Ауыр сырқатқа шалдыққан ол Тарнополь қаласына қызының қолына барып, екі жылдан кейін сол жерде дүние салды.
Nachman HaKohen Krochmal began studying Talmud at an early age. He married at fourteen as was customary at the time. The girl was the daughter of a wealthy merchant named Habermann. The couple lived with the father in law in Zhovkva, near Lemberg, where Krochmal devoted himself to full time study. He learned German and began to read the German philosophers, especially Immanuel Kant. He also read Latin and French classics, and Arabic and Syriac books. After suffering from health problems, he sought treatment in Lemberg. There he met Samuel Judah Löb Rapoport. He became Rapoport's teacher, a collaboration that was ultimately fruitful for "Jewish science" (Wissenschaft des Judentums). On his return to Żółkiew, he went back to studying philosophy. He delved into the work of Kant, Johann Gottlieb Fichte, Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling and Georg Wilhelm Friedrich Hegel, whose ideas influenced him greatly. Aside from Rapoport, who often visited him in Żółkiew, he gathered around him a group of young students. In 1814, after the death of his wife's parents, he went into business. Twelve years later he lost his wife and his health deteriorated. He refused an invitation to the rabbinate of Berlin despite the poor state of his business. Instead he began to work as a bookkeeper in Żółkiew, a position he held from 1836 to 1838. Now seriously ill, he went to stay with his daughter in Tarnopol and died there two years later.
Әдеби мансап
Крокмал өзінің жазбаларын жариялауға құлшынбады. Еврей тіліндегі бірнеше мақалаларынан басқа (Суламит, 1818; Ха Зефира, Золкиев, 1824; және Керем Хемд, том IV, V), ол бір ғана кітап жазды – «Moreh Nebuke ha Zeman» (Лемберг, 1851), оның соңғы өсиеті бойынша Леопольд Зунц өңдеді, ол оны зор ғалым ретінде құрметтеген, бірақ ешқашан жеке кездеспеген. Кітаптың басқа басылымдары 1863 жылы Лембергте және 1898 жылы Варшавада жарық көрді. Текстің соңғы, қазіргі стандартты нұсқасын 1924 жылы Саймон Равидович жасады. Кейінгі барлық басылымдар Равидович басылымының көшірмелері болып табылады.
Krochmal was reluctant to publish his writings. Apart from several Hebrew essays in periodicals (Sulamith, 1818; Ha Ẓefirah, Zolkiev, 1824; and Kerem Ḥemed, vols. iv., v.), he wrote only one book,, Moreh Nebuke ha Zeman (Lemberg, 1851), edited, according to the author's last will, by Leopold Zunz, whom he admired as a great scholar though they never met. Other editions appeared in Lemberg in 1863 and Warsaw in 1898. The final, now standard version of the text was established by Simon Rawidowicz in 1924. All later printings are facsimiles of the Rawidowicz edition.
Море Невукхе ха-Земан
Мұрах Невухе ха Земан (Уақыттың таңғаларлығы үшін нұсқау) он жеті тарауға бөлінген, оның алғашқы алты тарауы дін туралы жалпы мәліметтерге арналған. 7-тарауда Израиль халқының Құдайға деген құштарлығы және Оны іздеу қабілеті сипатталады. Келесі үш тарауда яһуди тарихының философиялық талдауы берілген, ол Израильдің Иемізге (Құдайға) деген адалдығына, яғни оның діни дамуына сәйкес үш кезеңге бөлінеді. Бұл кезеңдер: (1) Ғибадатхана қирағаннан кейін Гедалияның өлімімен; (2) Бар-Кохбаның өлімімен (шамамен 135 ж.); және (3) еврейлерді Испаниядан қуумен (1492 ж.) аяқталады. Автор өзі өмір сүрген заманды сипаттамайды. 11-15 тараулары сүргіннен кейінгі Киелі кітаптар мен апокрифтік әдебиеттерге, сондай-ақ түрлі діни қозғалыстарға арналған. Автор дәстүрдің қажеттілігін талқылап, Халаха мен Аггаданың дамуына қатысты сынды пікір білдіреді. 16-тарауда Гегельдің қағидаларына негізделген еврей діни философиясының болашақ дамуының қысқаша суреті берілген. Шығарма Ибн Езраның философиясын баяндаумен аяқталады. Кітаптағы тарихи ойысулар яһуди ғылымының ең терең мәселелерін қозғайды; және олардың яһуди тарихындағы сындық зерттеулерге жол ашқаны сөзсіз еңбегі болып табылады. Бұл еңбек автордың ниетіне сәйкес, 19 ғасырда яһуди ғылымын зерттеушілерге нағыз "бағыт" болды.
Moreh Nevukhe ha Zeman (Guide for the Perplexed of the Time) is divided into seventeen chapters, of which the first six deal with religion in general. Ch. vii describes Israel's spiritual gift as the desire for and faculty of seeking God. The next three chapters contain a philosophical analysis of Jewish history, which, corresponding to Israel's attachment to the Lord, that is, to its religious development, is divided into three epochs. These epochs terminate respectively: (1) with the death of Gedaliah after the destruction of the Temple; (2) with the death of Bar Kokba (ca. 135); and (3) with the expulsion of the Jews from Spain (1492). The author does not characterize the modern period in which he himself lived. Ch. xi xv deal with the post exilic Biblical and the Apocryphal literature and with the various religious movements. The author discusses also the necessity of tradition and gives a critical résumé of the development of the Halakhah and Aggadah. Ch. xvi gives a brief sketch of the future development of Jewish religious philosophy based on the principles of Hegel. The work finishes with an exposition of Ibn Ezra's philosophy. The historical digressions in the book touch the profoundest problems of Jewish science; and it remains their indisputable merit to have paved the way for critical studies in Jewish history. The work really became, as intended by the author, a "guide" to students of Jewish science in the nineteenth century.