Немец әйелдерінің тәжі және генералы Вильгельм: Өмір және тағдыры
Wilhelm, German Crown Prince
Немец әйгілі саяжайы Вильгельм: Пруссия тағының мұрагері, I дүниежүзілік соғыстағы әскери қолбасшы, кайзер Вильгельм II-нің ұлы. Тарихы мен өмірі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс мұрагері және генерал (1882–1951)
German crown prince and general (1882–1951)
Вильгельм, неміс мұрагері, Пруссия мұрагері (Фридрих Вильгельм Виктор Август Эрнст; 6 мамыр 1882 – 20 шілде 1951) – соңғы кайзер, неміс императоры Вильгельм II және оның жұбайы Шлезвиг-Гольштейннің Аугуста Викториясының үлкен баласы, сондықтан патшайым Викторияның шөбересі және Ұлыбританияның көптеген патшаларының, мысалы, Елизавета II-нің алыс туысы. Император Вильгельмнің мұрагері ретінде ол монархия жойылғанға дейін Германия империясының және Пруссия корольдігінің соңғы мұрагері болды. Вильгельм 1888 жылы алты жасында, оның әкесі Фридрих III қайтыс болып, император болған кезде мұрагер ханзада атанды. Ол империяның 1918 жылғы 9 қарашада құлауына дейін 30 жыл бойы мұрагерлік таққа талапкер болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1914–1916 жылдары 5-ші армияға қолбасшылық етті және соғыс аяқталғанға дейін Германия мұрагер ханзадасы армиясының командирі болды. 1923 жылы Германияға оралғаннан кейін Ваймар Республикасымен күресті және Германияда монархияны қайта орнату үшін үгіт жүргізді. Әкесі оның президент болу жоспарын қабылдамағаннан кейін Вильгельм Адольф Гитлердің билікке келуін қолдады, бірақ Гитлердің монархияны қалпына келтіру ниеті жоқ екенін түсінгенде, олардың қарым-қатынасы суытылды. Вильгельм 1941 жылғы 4 маусымда әкесі қайтыс болғаннан кейін Хогенцоллерндер әулетінің басшысы болды және 1951 жылғы 20 шілдеде қайтыс болғанға дейін осы лауазымды сақтап қалды.
Wilhelm, German Crown Prince, Crown Prince of Prussia (Friedrich Wilhelm Victor August Ernst; 6 May 1882 – 20 July 1951) was the eldest child of the last Kaiser, Wilhelm II, German Emperor, and his consort Augusta Victoria of Schleswig Holstein, and thus a great grandson of Queen Victoria, and distant cousin to many British royals, such as Queen Elizabeth II. As Emperor Wilhelm's heir, he was the last Crown Prince of the German Empire and the Kingdom of Prussia, until the abolition of the monarchy. Wilhelm became crown prince at the age of six in 1888, when his grandfather Frederick III died and his father became emperor. He was crown prince for 30 years until the fall of the empire on 9 November 1918. During World War I, he commanded the 5th Army from 1914 to 1916 and was commander of the Army Group German Crown Prince for the remainder of the war. After his return to Germany in 1923, he fought the Weimar Republic and campaigned for the reintroduction of the monarchy in Germany. After his plans to become president had been blocked by his father, Wilhelm supported Adolf Hitler's rise to power, but when Wilhelm realised that Hitler had no intention of restoring the monarchy, their relationship cooled. Wilhelm became head of the House of Hohenzollern on 4 June 1941 following the death of his father and held the position until his own death on 20 July 1951.
Ерте өмір
Вильгельм 1882 жылғы 6 мамырда Пруссияның сол кездегі ханзадасы Вильгельм мен оның бірінші әйелі Шлезвиг-Гольштейннің ханшайымы Августа Викторияның үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Бранденбург провинциясындағы Потсдам қаласындағы Марморпалейде дүниеге келді, онда оның ата-анасы әкесі таққа отырғанға дейін тұрды. Ол дүниеге келген кезде оның арғы атасы Вильгельм I Германия императоры, ал оның атасы – ханзада Фридрих мұрагер болып есептелді, бұл Вильгельмді таққа отыру тізбегінде үшінші орынға қойды. Оның тууы ата-анасы мен әжесі, ханшайым Виктория арасында пікір қақтығысына әкелді. Вильгельм туылмас бұрын, әжесі одан бала күтушіні табуға көмектесуін сұрауды күткен еді, бірақ оның ұлы оны қасақана елемеді, сондықтан болашақ Вильгельм II көмек үшін әпкесі Еленаға жүгінді. Оның анасы ренжіді, ал жас Вильгельмнің әжесі, королева Виктория, қатты ашуланды. Вильгельмтің бес інісі болды: принц Эйтель Фридрих, принц Адалберт, принц Август Вильгельм, принц Оскар және принц Иоахим, сондай-ақ бір қарындасы: принцесса Виктория Луиза. Ол балалық шағын бауырларымен бірге Марморпалейде, ал әкесі таққа отырғаннан кейін Потсдамдағы Жаңа сарайда өткізді. 1888 жылы, үш император жылы, оның арғы атасы мен атасы қаза тапқанда, оның әкесі Германия императоры болды, ал алты жасар Вильгельм Германия мен Пруссия тақтарының мұрагері атанды, «Кронпринц» атағын алды. Ол мектеп жылдарын ағаларымен бірге анасының туған жері Шлезвиг-Гольштейндегі Плон қаласындағы Принценхаус танымал пансионатында өткізді. Вильгельм футболға қолдау көрсетті, ол елде салыстырмалы түрде жаңа спорт түрі болатын, 1908 жылы Германия футбол қауымдастығына кубок сыйлады, осылайша неміс футболының ең көне кубогы – Кронпринценпокалды (қазіргі Лендерпокал) іске қосты. Немец клубы BFC Preussen де бастапқыда оның құрметіне BFC Friedrich Wilhelm деп аталды. 1914 жылы кайзер Потсдамда принц Вильгельм мен оның отбасысы үшін Сесильенхоф сарайының құрылысын тапсырды, бұл оны ашуға себеп болды. Сарай Англияның Биркенхед қаласындағы Бидстон Кортқа ұқсас, түдоров стилінде салынды. 1917 жылы құрылысы аяқталғаннан кейін ол мұрагер ханзаданың резиденциясы болды.
Wilhelm was born on 6 May 1882 as the eldest son of the then Prince Wilhelm of Prussia, and his first wife, Princess Augusta Victoria of Schleswig Holstein. He was born in the Marmorpalais of Potsdam in the Province of Brandenburg, where his parents resided until his father acceded to the throne. When he was born, his great grandfather Wilhelm I was the German Emperor and his grandfather Crown Prince Frederick was the heir apparent, making Wilhelm third in line to the throne. His birth sparked an argument between his parents and his grandmother Crown Princess Victoria. Before Wilhelm was born, his grandmother had expected to be asked to help find a nurse, but since her son did everything he could to snub her, the future Wilhelm II asked his aunt Princess Helena to help instead. His mother was hurt and his grandmother, Queen Victoria, who was the younger Wilhelm's great grandmother, was furious. Prince Wilhelm would have five younger brothers: Prince Eitel Friedrich, Prince Adalbert, Prince August Wilhelm, Prince Oskar and Prince Joachim and one younger sister: Princess Viktoria Luise. He spent his childhood with his siblings at Marmorpalais and after his father's accession to the throne at the New Palace, also in Potsdam. In 1888, the Year of the Three Emperors when his great grandfather and grandfather both died, his father became German Emperor, and six year old Wilhelm became the heir apparent to the German and Prussian thrones with the title of Kronprinz. He spent his school days with his brothers at the Prinzenhaus in Plön in his mother’s ancestral Schleswig Holstein. Wilhelm was a supporter of association football, then a relatively new sport in the country, donating a cup to the German Football Association in 1908 and thereby initiating the Kronprinzenpokal (now Länderpokal), the oldest cup competition in German football. The German club BFC Preussen was also originally named BFC Friedrich Wilhelm in his honour. In 1914, the kaiser ordered the construction of Schloss Cecilienhof in Potsdam for Prince Wilhelm and his family which angered him. The Schloss was loosely inspired by Bidston Court in Birkenhead, England, resembling a Tudor manor. Completed in 1917, it became the main residence for the Crown Prince for a time.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Вильгельм Германияның экспансиясын белсенді түрде ілгерілетті және соғыс басталғанда жетекші рөлді іздеді. Ол отыз екі жаста болса да, полктан үлкен бірлікке ешқашан басшылық етпеген, бірақ Германияның мұрагер ханзадасы 1914 жылдың тамызында, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай 5-ші армияның қолбасшысы болып тағайындалды. Алайда, сол кездегі пруссиялық/неміс Бас штабының қалыптасқан үлгісі бойынша, ірі әскер құралымдарына қолбасшылық берген тәжірибесіз дворяндарға әрқашан тәжірибелі штаб басшылары ұсынылды (және олардың кеңесіне құлақ асуы күтілді). Император ретінде Вильгельмнің әкесі ханзадаға өзінің тәжірибелі бас штабының басшысы Константин Шмидт фон Нобельсдорфтың кеңесіне құлақ асуды бұйырды. 1914 жылдың қазан айында Вильгельм шетелдік тілшіге алғашқы сұхбатын берді және соғыс басталғаннан бері неміс дворянының баспасөзге жасаған алғашқы мәлімдемесі болды. Ол дипломатиялық мәселелерді әскери жолмен шешуді қолдады деген айыптауды жоққа шығарды және ағылшын тілінде былай деді:
Wilhelm had been active in pushing German expansion, and sought a leading role on the outbreak of war. Despite being only thirty two and having never commanded a unit larger than a regiment, the German crown prince was named commander of the 5th Army in August 1914, shortly after the outbreak of World War I. However, under the well established Prussian/German General Staff model then in use, inexperienced nobles who were afforded commands of large army formations were always provided with (and expected to defer to the advice of) experienced chiefs of staff to assist them in their duties. As emperor, Wilhelm's father instructed the crown prince to defer to the advice of his experienced chief of staff Konstantin Schmidt von Knobelsdorf. In October 1914 Wilhelm gave his first interview to a foreign correspondent and the first statement to the press made by a German noble since the outbreak of war. He denied promoting military solutions to diplomatic problems, and said this in English:
quote|Undoubtedly this is the most stupid, senseless and unnecessary war of modern times. It is a war not wanted by Germany, I can assure you, but it was forced on us, and the fact that we were so effectually prepared to defend ourselves is now being used as an argument to convince the world that we desired conflict.|Crown Prince Wilhelm|Wiegand Wilhelm relinquished command of the 5th Army in November of that year, but remained commander of the Army Group German Crown Prince for the rest of the war.
«Шүбәсіз, бұл қазіргі заманның ең ақымақ, мағынасыз және қажетсіз соғысы. Бұл Германия қалаған соғыс емес, сізге сендіре аламын, бірақ ол бізге таңылды, ал біз өзімізді қорғауға осылай дайын болғанымыз әлемді қақтығысқа ұмтылғанымызды көрсету үшін дәлел ретінде пайдаланылуда».
Wilhelm had been active in pushing German expansion, and sought a leading role on the outbreak of war. Despite being only thirty two and having never commanded a unit larger than a regiment, the German crown prince was named commander of the 5th Army in August 1914, shortly after the outbreak of World War I. However, under the well established Prussian/German General Staff model then in use, inexperienced nobles who were afforded commands of large army formations were always provided with (and expected to defer to the advice of) experienced chiefs of staff to assist them in their duties. As emperor, Wilhelm's father instructed the crown prince to defer to the advice of his experienced chief of staff Konstantin Schmidt von Knobelsdorf. In October 1914 Wilhelm gave his first interview to a foreign correspondent and the first statement to the press made by a German noble since the outbreak of war. He denied promoting military solutions to diplomatic problems, and said this in English:
quote|Undoubtedly this is the most stupid, senseless and unnecessary war of modern times. It is a war not wanted by Germany, I can assure you, but it was forced on us, and the fact that we were so effectually prepared to defend ourselves is now being used as an argument to convince the world that we desired conflict.|Crown Prince Wilhelm|Wiegand Wilhelm relinquished command of the 5th Army in November of that year, but remained commander of the Army Group German Crown Prince for the rest of the war.
Ханзада Вильгельм сол жылы қарашада 5-ші армия қолбасшылығынан бас тартты, бірақ соғыс аяқталғанға дейін Германия ханзадасы әскер тобының қолбасшысы болып қалды.
Wilhelm had been active in pushing German expansion, and sought a leading role on the outbreak of war. Despite being only thirty two and having never commanded a unit larger than a regiment, the German crown prince was named commander of the 5th Army in August 1914, shortly after the outbreak of World War I. However, under the well established Prussian/German General Staff model then in use, inexperienced nobles who were afforded commands of large army formations were always provided with (and expected to defer to the advice of) experienced chiefs of staff to assist them in their duties. As emperor, Wilhelm's father instructed the crown prince to defer to the advice of his experienced chief of staff Konstantin Schmidt von Knobelsdorf. In October 1914 Wilhelm gave his first interview to a foreign correspondent and the first statement to the press made by a German noble since the outbreak of war. He denied promoting military solutions to diplomatic problems, and said this in English:
quote|Undoubtedly this is the most stupid, senseless and unnecessary war of modern times. It is a war not wanted by Germany, I can assure you, but it was forced on us, and the fact that we were so effectually prepared to defend ourselves is now being used as an argument to convince the world that we desired conflict.|Crown Prince Wilhelm|Wiegand Wilhelm relinquished command of the 5th Army in November of that year, but remained commander of the Army Group German Crown Prince for the rest of the war.
191834
1918 жылы Германиядағы революция басталғаннан кейін император Вильгельм II және тәж мұрагері екеуі де тақтан бас тарту туралы құжатқа қол қойды. 13 қарашада бұрынғы тәж мұрагері Германиядан қашып, Оудвроенховен қаласы арқылы Нидерландыға өтті және кейін Ден-Хелдер маңындағы Виринген аралына (қазіргі құрлықтың бөлігі) қамауға алынды. 1921 жылдың күзінде Густав Стресеман Вильгельмді барып көрді, ал бұрынғы тәж мұрагері жеке азамат ретінде Германияға оралуға ниет білдірді. 1923 жылдың тамызында Стресеман канцлер болғаннан кейін, Вильгельм саясатқа араласпауға уәде берген соң оралуға рұқсат алды. Ол осы үшін 1923 жылдың 9 қарашасын таңдады, бұл оның ұлының жоспарларынан хабарсыз болған және осы тарихи күнді тиімсіз деп есептеген әкесін ашуландырды. 1926 жылдың маусымында Германияның бұрынғы билеуші князьдерінің мүлкін өтемақысыз иемдену жөніндегі референдум сәтсіз аяқталды, нәтижесінде Гогенцоллерн әулетінің қаржылық жағдайы едәуір жақсарды. Мемлекет пен әулет арасындағы келісім бойынша Сесилиенхоф мемлекеттік меншікке айналды, бірақ Вильгельм мен оның әйелі Сесилияға онда тұру құқығы берілді. Бұл құқық үш буынға дейін шектелді. Вильгельм мен оның әйелі Гогенцоллерн қамалында жерленген.
After the outbreak of the German Revolution in 1918, both Emperor Wilhelm II and the crown prince signed the document of abdication. On 13 November, the former crown prince fled Germany, crossed into the Netherlands at Oudvroenhoven and was later interned on the island of Wieringen (now part of the mainland), near Den Helder. In the autumn of 1921, Gustav Stresemann visited Wilhelm, and the former crown prince voiced an interest in returning to Germany, even as a private citizen. After Stresemann became chancellor in August 1923, Wilhelm was allowed to return after giving assurances that he would not engage in politics. He chose 9 November 1923 for this, which infuriated his father, who had not been informed about the plans of his son and who felt the historic date to be inappropriate. In June 1926, a referendum on expropriating the former ruling Princes of Germany without compensation failed and as a consequence, the financial situation of the Hohenzollern family improved considerably. A settlement between the state and the family made Cecilienhof property of the state but granted a right of residence to Wilhelm and his wife Cecilie. This was limited in duration to three generations. Wilhelm and his wife are buried at Hohenzollern Castle.
Әдебиет пен танымал мәдениетте
Вильгельмнің әскери қолбасшы ретіндегі беделі Нил Мунроның «Эрчи Макферсон» хикаясының «Жаман жаңалық» атты әңгімесінде пародияланды. Бұл әңгіме алғаш рет 1917 жылдың 8 қаңтарында «Глазго кешкі жаңалықтары» газетінде жарияланды.
Wilhelm's reputation as a military commander was satirised by Neil Munro in his Erchie MacPherson story, "Bad News", first published in the Glasgow Evening News on 8th January 1917.