Кіріспе

Оңтүстік Ци ((南)齊和帝) императоры (488 – 2 мамыр 502; билеген жылдары 14 сәуір 501 – 20 сәуір 502), жеке аты Сяо Баоронг (蕭寶融), әдепті аты Жижао (智昭), Қытайдың Оңтүстік Ци әулетінің соңғы императоры болды. 501 жылы генералдар Сяо Инчжоу (蕭穎冑) және Сяо Ян оны зорба және еріксіз ағасы Сяо Баожуанға (蕭寶卷) қарсы кандидат ретінде және таққа мұрагерлікке тағайындады. 502 жылы Сяо Баожуан жеңіліп, өлтірілгеннен кейін, ал Сяо Инчжоу қайтыс болғаннан соң, Сяо Ян император Хеден тақты тартып алып, өзі билікке келді, Оңтүстік Ци әулетінің соңына сызық тарды және Лян әулетін құрды. Жақын арада Сяо Ян 14 жастағы бұрынғы императорды өлімге кесті.

Өмірбаян

Сяо Баоронг 488 жылы туған, оның әкесі Сяо Луань Сичан маркизі және Сяо Луаньның туысы Император Вудың билігі кезінде жоғары лауазымды шенеунік болған. Оның анасы Сяо Луаньның әйелі, маркиза Лю Хуидуань (劉惠端) болды, ол келесі жылы (489) қайтыс болды. 494 жылы Сяо Луань Император Вудың немересі Сяо Жаоеден билікті тартып алып, төңкеріс жасап оны өлтіргеннен кейін, сол жылы Сяо Жаоедің ағасы Сяо Жаовентен Мин Императоры ретінде тақты алғаннан кейін, Сяо Баоронг жаңа императордың ұлы ретінде Суй қолбасшылығының ханзадасы (随郡王) атанды. 499 жылы (Мин Императоры 498 жылы қайтыс болғаннан кейін) таққа мұрагер болған Сяо Баоронгтың ағасы Сяо Баожуан өзінің атағын Нанкан ханзадасы деп өзгертті. (494 және 499 жылдар арасында Сяо Баоронг Оңтүстік Цидің алғашқы премьер-министрі Ван Цзяньнің немере қызы Ван Шуньхуаға үйленді.) Сондай-ақ 499 жылы Сяо Баожуан Сяо Баоронгты маңызды Цзин провинциясының (荊州, қазіргі орталық және батыс Хубэй) губернаторы етіп тағайындады, бірақ провинцияны басқарудың негізгі жауапкершілігі штаб қызметкерлерінде, әсіресе штаб бастығы Сяо Инчжоуда болды.

Сяо Баожуанға қарсы көтеріліс

Сяо Баоцзюань қасақана және қатыгез билеуші болды, ол билікке қауіп төндіреді деп санаған жоғары лауазымды адамдарды жиі өлімге кесті. 500 жылдың қысында ол өзінің премьер-министрі Сяо Иді (蕭懿) өлтірді, ал Сяо Идің ағасы Сяо Ян, Юн провинциясының (雍州, қазіргі Хубэйдің солтүстік-батысы) губернаторы, Юн провинциясының астанасы Сяняннан (襄陽, қазіргі Сянфан, Хубэй) көтеріліс жариялады. Жауап ретінде Сяо Баожуан генерал Лю Шанянды (劉山陽) Цзинь провинциясына жіберіп, оған Сяо Инчжоумен кездесуге және содан кейін Сянянға шабуыл жасауға бұйрық берді. Алайда Сяо Ян Сяо Инчжоуды Людің бұйрығы Цзинь және Ён провинцияларына шабуыл жасауға бағытталғанына сендірді. Сяо Инчжоу, Сяо Янның хабаршысы Ван Тяньхуді (王天虎) өлімге кесіп, Люді өзінің адал екеніне сендіргеннен кейін, Люді күтпеген жерден өлтіріп, оның әскерін басып алды. Содан кейін ол ашық түрде көтеріліс жариялады және Сяо Баоронгты номиналды көшбасшы ретінде қолдады. Сяо Инчжоу мен Сяо Баоронг Цзянлинда (江陵, қазіргі Цзинчжоу, Хубэй) қалды, ол Цзин провинциясының астанасы болды, содан кейін ол уақытша астанаға айналды, ал Сяо Ян Шығысқа қарай Сяо Баожуанның күштеріне қарсы жорыққа шықты. 501 жылдың көктемінде Сяо Баоронг император (Император Хэ) деп жарияланды, бірақ нақты билік Сяо Инчжоудың қолында болды. Шығысқа қарай Ксяо Янның жорығы бастапқыда Инченгте (郢城, қазіргі Ухань, Хубэй) тоқтап қалған болса, 501 жылдың күзінде ол Инченгті басып алып, шығысқа қарай ілгерілеуді жалғастырды. Ол тез арада бас қаласына, Цзянькангқа жетіп, оны қоршауға алды. (Цзянькангты қоршау кезінде Сяо Инчжоу, Сяо Баожуанның генералы Сяо Гуйдің (蕭璝) Цзянлинге жақындап келе жатқанынан және Сяо Янның Цзянькангқа оңай жетіп, халықтың қолдауын алғанынан қорқып қайтыс болды; сол кезден бастап Император Хэ Сяо Инчжоудың лейтенанты Сяо Ху Цзян (夏侯詳) және Сяо Янның ағасы Сяо Дан (蕭憺) бақылауында болды, екеуі де Сяо Янды қолдады.) Сяо Баожуанның генералдары Ван Чжэньо (王珍國) және Чжан Цзи (張稷) бастапқыда қорғанысты ұстап тұруға қабілетті болды. Алайда, Сяо Баожуанның жақтастары мен сенімді серіктері оған Цзяньканның қоршауда қалуының себебі Ван мен Чжанның бар күштерімен соғыспағанында деп айтты, бұл Ван мен Чжанды үрейлендірді, олар Сяо Баожуанды өлтіріп, қарсыласудан бас тартты.

Сяо Баоцзюан жеңілгеннен кейін

Сяо Ян Сяо Баожуанды жеңгеннен кейін бірнеше ай бойы Император Хе жоққа шығарғандай әрекет етті, оның орнына Сяо Чжаое анасы Императрица Ванг Баоминг Цзянькангта номиналды регент ретінде қызмет етіп, оның атынан билік жүргізді. Ол оған Лианг герцогы, содан кейін Лианг князі атақтарын қоса алғанда, одан да жоғары атақтар берді, сондай-ақ тоғыз сыйлықты тартты. Сяо Баоронның барлық бауырлары біртіндеп өлтірілді, тек Цзиньань князі Сяо Баойи (蕭寶義) мүгедек болды, Поян князі Сяо Баоин Солтүстік Вэйге қашып кетті, ал Люлинг князі Сяо Баоюань аурудан көз жұмды. 502 жылдың көктем соңында ғана Сяо Дань Император Хені шығысқа қарай астанаға сапарға жіберді, бірақ ол астанаға жетпей тұрып, Сяо Ян оған тақты Сяо Янға беру туралы жарлық шығартып, Оңтүстік Ци әулетін аяқтады және Лян әулетін құрды. Бұл жарлықты Император жесір Ванг бекітті. Сяо Ян (Лян императоры Уу ретінде) бастапқыда Сяо Баоронгты Балинг князі етіп тағайындады және Гушуда (姑孰, қазіргі Мааньшан, Аньхой) Сяо Баоронг үшін сарай салуға бұйрық берді. Бірақ бір күннен кейін, Сяо Баорон болашақта қауіп тудыратынына сенген Шэн Юе атты шенеунік кеңесімен, Сяо Ян елшілерді жіберіп, Сяо Баоронгты уланған шарап ішіп өзін-өзі өлтіруге мәжбүрледі. Сяо Баоронг өзін-өзі өлтіруден бас тартты, бірақ өлтіруге дайын екенін білдірді және мас болды. Сяо Янның елшісі Чжэн Бокин (鄭伯禽) оны өлтірді. Ол императорға лайық құрметпен жерленді.

Ян Цзяньюань

Ян Цзяньюань (顏見遠) (480-жылдар, 502 жылдың мамыр айының басында) Ланья әкімшілік аймағының (қазіргі Шандун провинциясы) Линьи қаласында туған. Ол Сяо Баоронның қызметінде болды және бірнеше күннен кейін аштықтан және ашудан қайтыс болды. Ян Цзяньюань Ланья Ян тайпасының (琅琊顏氏) мүшесі. Оның Ян Ся (颜协; 498–539) атты ұлы болды. Ян Сяның екі ұлы болды: Ян Чжии (颜之仪) және Ян Чжитуй (颜之推).