Кіріспе

Мормон кітабында аталған жануарлар

Курелом (/k/ʊəˈr/iː/l/ə/m/) және кумом (/k/uː/m/ə/m/) Мормон кітабында есімдері жиі кездесетін "қолданысқа жарамды" жануарлар. Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің мүшелері бұл жануарлардың Солтүстік немесе Оңтүстік Америкада болған болуы мүмкін деп санайды. Ал кітабқа сенбеушілер үшін бұл жануарлар Мормон кітабында ғана кездесетін туындылар. Бұл жануарлардың нақты қай жануарлар екені белгісіз. Мормон кітабын аударған деп саналатын Джозеф Смит бұл жануарлар туралы қосымша мәлімет бермеген.

Мормон кітабындағы сілтеме

Курелом мен кумом Мормон кітабында бір рет ғана еске алынады. Бұл сілтеме Етер кітабында кездеседі, ол Бабыл мұнарасынан шығып, баржамен Батыс жарты шарға сапар шеккен ерте американдық Яредтілердің тарихы деп саналады. Кітапқа сәйкес, олар көптеген жануарларды пайдаланған, бірақ оларды баржаларымен әкелгені белгісіз. Оқиға былай баяндалады:

«Олар сондай-ақ, барлық түріндегі мал мен адам тамағына пайдалы болған көптеген басқа да жануарларды алып келді. Оларда жылқылар мен есектер, сондай-ақ, адам баласына пайдалы пилдер, куреломдар мен кумомдар болды, әсіресе пилдер, куреломдар мен кумомдар.»

Апелогетикалық түсіндіру

Соңғы күнгі қасиеттілердің ілімі бойынша, Джозеф Смит Мормон кітабын ежелгі тілден аударған. Осы ойлау желісінде curelom және cumom сөздері аударылудың орнына транслитерацияланған, яғни ежелгі сөз шамамен берілсе де, нақты қай жануарды білдіретіні белгісіз. Мүмкін, бұл ауыр жүк таситын жануарлар туралы айтылған. Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің кейбір мүшелері осы терминдердің неге қатысты екені жөнінде болжамдар жасады, оның ішінде:

Әлі табылмаған, мүмкін жойылған түрлер. Смит таныс емес болған Солтүстік/Оңтүстік Америка жануарларының түрлері, мысалы лама, тапир, гуанако, сондай-ақ альпака, викунья, ягуар немесе маймыл сияқты пайдалы болуы мүмкін жаратылыстар. Мастодонттар, мамонттар немесе гомфотерлер. Соңғы күнгі қасиеттілердің ертедегі апостолы Орсон Пратт curelom-ды мамонттармен теңестірген болуы мүмкін, бірақ ол curelom мен мамонттар туралы айтып отыр ма, әлде curelom-ды мамонттардың бір түрі ретінде қарастырып отыр ма, бұл контекстен анық емес. Егер ол curelom мен мамонттарды бөлек атаса, онда ол мамонттардың сол кезде Америка құрлығында болғанын нақты айтпайды, себебі барлық жануарлар Яредтердің кемелерімен әкелген гипотетикалық мысалдар ретінде қарастырылады. "Соларды осы жағдайларға дайындау үшін, және олар өздерімен бірге пилдер, curelom-дар немесе мамонттар және басқа да көптеген жануарларды, сондай-ақ олардың ішіндегі адамдарды таза ауамен қамтамасыз ету үшін, Раб оларға ауа кіретіндей етіп құрылымын салу жолын айтты. Олар судың үстінде қай жаққа бұрылса да, кемелерінің орны маңызды емес; олар төменгі жағынан да қауіпсіз жүзе алатын және жоғарыдағы ауа тесіктерін аша алатын етіп жасалды" (Орсон Пратт, Дискурстар журналы 12:340).

Мамонт теориясының сын көзқарасы

Негізгі палеонтологтар мастодонттар мен мамонттардың б.з.д. 4000 жылға дейін жойылып кеткенін айтады. Бұл Мормон кітабы дәуіріндегі жүк көтергіш жануардың мамонт болмағанын көрсетеді, бірақ көптеген Әйелдердің соңғы күндер қасиеттілері әдебиет пен БАҚ-та мамонт ретінде куреломдарды көрсетуді жалғастыруда. Жақындағы зерттеулер мамонттардың шағын популяциясы шамамен б.з.д. 1650 жылға дейін сақталғанын көрсетті. Бұл тірі қалғандар Арктика мұхитындағы Урангел аралындағы оқшауланған арктикалық топ болды. Бұл Яредтілердің өмір сүрген кезеңімен сәйкес келеді, бірақ географиясы мен климаты Мормон кітабының ғалымдары мен жақтастары ұсынған жерлерге мүлдем ұқсамайды.

Куреломдар мен кумондар соңғы күндердің қасиеттілері әдебиетінде

Мормон әдебиеттерінде "курелом" және "кумом" атаулары кездеседі. Мысалы, танымал LDS романының авторы Крис Хаймердингер өзінің уақыт саяхаты туралы "Tennis Shoes and the Feathered Serpent" повесінде куреломды мамонт ретінде бейнелеген. Сол сияқты, Том Дункан жазған тәуелсіз романның кейіпкері, Индиана Джонс сияқты, мамонт деп сипатталған куреломнан қашып құтылады. "Мормон кітабының" үшінші бетінде "С" әрпі "куреломды" білдіреді және оның суреті мамонттың суретімен берілген. Орсон Скотт Кардтың "Жердің естелігі" романында әртүрлі жүк көтеруші жануарлар тізімделеді: "аттар, есектер, қашырлар және куреломи". Осы ерекше жазылу түрі және курелом сөзінің басқаша жазылу варианттары Мормон кітабының кейбір ағылшыл тілінен басқа аудармаларында, мысалы, словен тілінде кездеседі.