Маусымдық жыл, табиғаттағы өзгерістер мен егіншілер күнтізбесін қалыптастырудағы ролі. Климат өзгерісінің маусымға әсері, астрономиялық жылдардың маңыздылығы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Маусымдық жыл – өзеннің су тасуы, құс түрінің көшіп-қонуы немесе өсімдік түрінің гүлдеуі сияқты маусымдық құбылыстардың тікелей қайталануы арасындағы уақыт. Шаруалардың маусымдық құбылыстарды болжау қажеттілігі күнтізбелерді жасауға алып келді. Дегенмен, маусымдық құбылыстардың жылдан жылға өзгеруі (климаттың өзгеруіне немесе жай ғана кездейсоқ ауытқуларға байланысты) маусымдық жылды өлшеуді өте қиын жасайды. Осы себепті күнтізбелер маусымдық жылдың орнына астрономиялық жылдарға негізделген (олар өлшеуге оңай болатындай тұрақты). Мысалы, ежелгі египеттіктер Нил өзенінің су тасқынын болжау үшін Сириус жұлдызының гелиақты көтерілуін пайдаланған. Соңғы 300 жылдағы температура жазбаларын зерттеу көрсеткендей, маусымдық жыл тропикалық жылға қарағанда аномалистік жылмен реттеледі. Бұл ұсыныс таңқаларлық, себебі жыл мезгілдері Жер осінің еңісімен анықталады деп есептелген (күн бұрышының климатқа тигізетін әсеріне қараңыз). Екі жыл түрінің арасындағы айырма 300 жыл ішінде небәрі 4 күнді құрайды, сондықтан Томпсонның нәтижесі маңызды болмауы мүмкін. Алайда, бұл нәтижеге күмәндануға негіз жоқ. Маусымдарды екі түрлі жиілікпен қозғалатын тербелістік жүйе деп қарастыруға болады: күннен келетін энергияның жалпы көлемі аномалистік жылмен өзгереді, ал энергияның екі жарты шар арасындағы таралуы тропикалық жылмен өзгереді. Басқа физикалық жағдайларда, екі ұқсас жиілікпен қозғалатын тербелістік жүйелер кез келген біреуіне бекініп қалуы мүмкін. Бір ескеретін мәселе – осінің еңісінен туындайтын тербеліс, күннің қашықтығынан туындайтын тербеліске қарағанда әлдеқайда күшті.
The seasonal year is the time between successive recurrences of a seasonal event such as the flooding of a river, the migration of a species of bird, or the flowering of a species of plant. The need for farmers to predict seasonal events led to the development of calendars. However, the variability from year to year of seasonal events (due to climate change or just random variation) makes the seasonal year very hard to measure. This means that calendars are based on astronomical years (which are regular enough to be easily measured) as surrogates for the seasonal year. For example, the ancient Egyptians used the heliacal rising of Sirius to predict the flooding of the Nile. A study of temperature records over the past 300 years suggests that the seasonal year is governed by the anomalistic year rather than the tropical year. This suggestion is surprising because the seasons have been thought to be governed by the tilt of the Earth's axis (see Effect of sun angle on climate). The two types of years differ by a mere 4 days over 300 years, so Thompson's result may not be significant. However, the result is not unreasonable. The seasons can be considered to be an oscillating system driven by two inputs with slightly different frequencies: the total input of energy from the sun varies with the anomalistic year, while the distribution of this energy between the hemispheres varies with the tropical year. In other physical situations, oscillating systems driven by two similar frequencies can latch onto either one. One point that must be considered is that the oscillation arising from the tilt of the axis is much greater than that arising from the distance of the sun.