Кіріспе
АҚШ-тағы саяси принцип "Діниет пен мемлекеттің ажыратылуы" – Томас Джефферсонның "Дін мен мемлекеттің ажыратылуы" деген метафорасы. Бұл метафора АҚШ Конституциясының Бірінші түзетуінің – Дін құруға қатысты заң қабылдамау және дін бостандығын қамтамасыз ету ережелерін талқылау кезінде қолданылады.
"Separation of church and state" is a metaphor paraphrased from Thomas Jefferson and used by others in discussions regarding the Establishment Clause and Free Exercise Clause of the First Amendment to the United States Constitution which reads: "Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof "
The principle is paraphrased from Thomas Jefferson's "separation between Church & State." It has been used to express the understandings of the intent and function of this amendment, which allows freedom of religion. It is generally traced to a January 1, 1802, letter by Jefferson, addressed to the Danbury Baptist Association in Connecticut, and published in a Massachusetts newspaper. Jefferson wrote,
Believing with you that religion is a matter which lies solely between Man & his God, that he owes account to none other for his faith or his worship, that the legitimate powers of government reach actions only, & not opinions, I contemplate with sovereign reverence that act of the whole American people which declared that their legislature should "make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof," thus building a wall of separation between Church & State. Adhering to this expression of the supreme will of the nation in behalf of the rights of conscience, I shall see with sincere satisfaction the progress of those sentiments which tend to restore to man all his natural rights, convinced he has no natural right in opposition to his social duties." Jefferson reflects other thinkers, including Roger Williams, a Baptist Dissenter and founder of Providence, Rhode Island. He wrote:
When they [the Church] have opened a gap in the hedge or wall of separation between the garden of the church and the wilderness of the world, God hath ever broke down the wall itself, removed the Candlestick, etc., and made His Garden a wilderness as it is this day. And that therefore if He will ever please to restore His garden and paradise again, it must of necessity be walled in peculiarly unto Himself from the world, and all that be saved out of the world are to be transplanted out of the wilderness of the World. In keeping with the lack of an established state religion in the United States, unlike in many European nations at the time, Article Six of the United States Constitution specifies that "no religious Test shall ever be required as a Qualification to any Office or public Trust under the United States" meaning that there will be no official state religion lawfully established. Jefferson's metaphor of a wall of separation has been cited repeatedly by the U. S. Supreme Court. In Reynolds v. United States (1879) the Court wrote that Jefferson's comments "may be accepted almost as an authoritative declaration of the scope and effect of the [First] Amendment." In Everson v. Board of Education (1947), Justice Hugo Black wrote: "In the words of Thomas Jefferson, the clause against establishment of religion by law was intended to erect a wall of separation between church and state." In contrast to this emphasis on separation, the Supreme Court in Zorach v. Clauson (1952) upheld accommodationism, holding that the nation's "institutions presuppose a Supreme Being" and that government recognition of God does not constitute the establishment of a state church as the Constitution's authors intended to prohibit. The extent of separation between government and religion in the U. S. continues to be debated.
Принцип Джефферсонның 1802 жылғы 1 қаңтарда Коннектикут штатындағы Данбери баптист қауымдастығына жолдаған және Массачусетс штатының газетінде жарияланған хатынан алынған: «Мен сізбен келісемін, дін – бұл адам мен оның Құдайы арасындағы мәселе, ол өзінің сенімі мен құлшылығы үшін ешкімге есеп беруге міндетті емес. Үкіметтің заңды билігі тек іс-әрекеттерге ғана, пікірлерге емес, қатысты. Сондықтан, мен бүкіл американ халқының осы актісіне құрметпен қараймын, олардың заң шығарушы органы "дін құруға қатысты ешқандай заң қабылдамауы керек, немесе оны еркін жүзеге асыруға тыйым салмайды" деп жариялады, осылайша дін мен мемлекеттің арасына ажырым қабырғасын тұрғызды. Ұлттың ар-ождан құқықтарын қорғау ниетіне сәйкес келіп, мен адамның барлық табиғи құқықтарын қалпына келтіруге бағытталған осы сезімдердің дамуын шын қуанышпен қарсы аламын, өйткені оның әлеуметтік міндеттеріне қарсы табиғи құқығы жоқ деп сенемін». Джефферсон Роджер Уильямс сияқты басқа да ойшылдардың идеяларын да қолдады, ол баптист диссиденті және Род-Айленд штатындағы Провиденс қаласын құрған адам. Ол былай деп жазды:
"Separation of church and state" is a metaphor paraphrased from Thomas Jefferson and used by others in discussions regarding the Establishment Clause and Free Exercise Clause of the First Amendment to the United States Constitution which reads: "Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof "
The principle is paraphrased from Thomas Jefferson's "separation between Church & State." It has been used to express the understandings of the intent and function of this amendment, which allows freedom of religion. It is generally traced to a January 1, 1802, letter by Jefferson, addressed to the Danbury Baptist Association in Connecticut, and published in a Massachusetts newspaper. Jefferson wrote,
Believing with you that religion is a matter which lies solely between Man & his God, that he owes account to none other for his faith or his worship, that the legitimate powers of government reach actions only, & not opinions, I contemplate with sovereign reverence that act of the whole American people which declared that their legislature should "make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof," thus building a wall of separation between Church & State. Adhering to this expression of the supreme will of the nation in behalf of the rights of conscience, I shall see with sincere satisfaction the progress of those sentiments which tend to restore to man all his natural rights, convinced he has no natural right in opposition to his social duties." Jefferson reflects other thinkers, including Roger Williams, a Baptist Dissenter and founder of Providence, Rhode Island. He wrote:
When they [the Church] have opened a gap in the hedge or wall of separation between the garden of the church and the wilderness of the world, God hath ever broke down the wall itself, removed the Candlestick, etc., and made His Garden a wilderness as it is this day. And that therefore if He will ever please to restore His garden and paradise again, it must of necessity be walled in peculiarly unto Himself from the world, and all that be saved out of the world are to be transplanted out of the wilderness of the World. In keeping with the lack of an established state religion in the United States, unlike in many European nations at the time, Article Six of the United States Constitution specifies that "no religious Test shall ever be required as a Qualification to any Office or public Trust under the United States" meaning that there will be no official state religion lawfully established. Jefferson's metaphor of a wall of separation has been cited repeatedly by the U. S. Supreme Court. In Reynolds v. United States (1879) the Court wrote that Jefferson's comments "may be accepted almost as an authoritative declaration of the scope and effect of the [First] Amendment." In Everson v. Board of Education (1947), Justice Hugo Black wrote: "In the words of Thomas Jefferson, the clause against establishment of religion by law was intended to erect a wall of separation between church and state." In contrast to this emphasis on separation, the Supreme Court in Zorach v. Clauson (1952) upheld accommodationism, holding that the nation's "institutions presuppose a Supreme Being" and that government recognition of God does not constitute the establishment of a state church as the Constitution's authors intended to prohibit. The extent of separation between government and religion in the U. S. continues to be debated.
«Олар [шіркеу] шіркеу бағын әлемнің шөл даласынан бөліп тұрған қоршау немесе қабырғаға саңылау ашқанда, Құдай әрқашан қабырғаның өзін бұзып, шам қойғышты алып тастады және т.б., соның салдарынан оның бағы шөлге айналды, бүгінгідей. Сондықтан, егер Ол өзінің бағын және жұмағын қайта қалпына келтіргісі келсе, онда ол әлемнен өзіне ерекше қоршалуы керек, және әлемнен құтқарылғандардың бәрі әлемнің шөл даласынан көшірілуі керек». Америка Құрама Штаттарында, сол кездегі көптеген еуропалық елдерден айырмашылығы, мемлекеттік дін болмағандықтан, АҚШ Конституциясының Алтыншы бабында «Кез келген лауазымға немесе АҚШ-тың қоғамдық сеніміне кіру үшін діни талаптар ешқашан қабылданбауы керек» делінген, яғни ресми мемлекеттік дін заңды түрде құрылмайды. Джефферсонның ажырым қабырғасы туралы метафорасын АҚШ Жоғарғы Соты көп рет сілтеме ретінде келтірген. Рейнольдс АҚШ-қа қарсы (1879) ісінде Сот Джефферсонның пікірлерін «Бірінші түзетудің ауқымы мен әсерін анықтайтын ресми мәлімдеме ретінде қарастыруға болады» деп жазды. Эверсон мен білім беру кеңесінің арасындағы дау (1947) ісінде судья Хьюго Блэк былай деп жазды: «Томас Джефферсонның сөздері бойынша, заң арқылы дін құруға тыйым салатын ереже дін мен мемлекеттің арасына қабырға тұрғызуға бағытталған». Алайда, Zorach v. Clauson (1952) ісінде Жоғарғы Сот аккомодационизмді қолдады, яғни елдің «институттары Жоғарғы Күшті болжайды» және үкіметтің Құдайды мойындауы Конституция авторлары тыйым салуды көздеген мемлекеттік шіркеуді құруды білдірмейді. АҚШ-та үкімет пен діннің аражігін ажырату мәселесі күні бүгінге дейін талқыланып келеді.
"Separation of church and state" is a metaphor paraphrased from Thomas Jefferson and used by others in discussions regarding the Establishment Clause and Free Exercise Clause of the First Amendment to the United States Constitution which reads: "Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof "
The principle is paraphrased from Thomas Jefferson's "separation between Church & State." It has been used to express the understandings of the intent and function of this amendment, which allows freedom of religion. It is generally traced to a January 1, 1802, letter by Jefferson, addressed to the Danbury Baptist Association in Connecticut, and published in a Massachusetts newspaper. Jefferson wrote,
Believing with you that religion is a matter which lies solely between Man & his God, that he owes account to none other for his faith or his worship, that the legitimate powers of government reach actions only, & not opinions, I contemplate with sovereign reverence that act of the whole American people which declared that their legislature should "make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof," thus building a wall of separation between Church & State. Adhering to this expression of the supreme will of the nation in behalf of the rights of conscience, I shall see with sincere satisfaction the progress of those sentiments which tend to restore to man all his natural rights, convinced he has no natural right in opposition to his social duties." Jefferson reflects other thinkers, including Roger Williams, a Baptist Dissenter and founder of Providence, Rhode Island. He wrote:
When they [the Church] have opened a gap in the hedge or wall of separation between the garden of the church and the wilderness of the world, God hath ever broke down the wall itself, removed the Candlestick, etc., and made His Garden a wilderness as it is this day. And that therefore if He will ever please to restore His garden and paradise again, it must of necessity be walled in peculiarly unto Himself from the world, and all that be saved out of the world are to be transplanted out of the wilderness of the World. In keeping with the lack of an established state religion in the United States, unlike in many European nations at the time, Article Six of the United States Constitution specifies that "no religious Test shall ever be required as a Qualification to any Office or public Trust under the United States" meaning that there will be no official state religion lawfully established. Jefferson's metaphor of a wall of separation has been cited repeatedly by the U. S. Supreme Court. In Reynolds v. United States (1879) the Court wrote that Jefferson's comments "may be accepted almost as an authoritative declaration of the scope and effect of the [First] Amendment." In Everson v. Board of Education (1947), Justice Hugo Black wrote: "In the words of Thomas Jefferson, the clause against establishment of religion by law was intended to erect a wall of separation between church and state." In contrast to this emphasis on separation, the Supreme Court in Zorach v. Clauson (1952) upheld accommodationism, holding that the nation's "institutions presuppose a Supreme Being" and that government recognition of God does not constitute the establishment of a state church as the Constitution's authors intended to prohibit. The extent of separation between government and religion in the U. S. continues to be debated.
Ерте тарих
Көптеген ерте иммигранттар өздерінің туған елдеріндегі діни қуғын-сүргіннен қашу үшін Солтүстік Америкаға сапар шекті, бұл қуғын-сүргін әртүрлі дінге, конфессияға немесе сектаға негізделген болатын. Кейбір иммигранттар Англиядан Англия азамат соғысынан кейін және Англиядағы протестанттық диссиденттік секталардың пайда болуынан соң келді. Басқалары Франция мен Германиядағы протестанттық-католиктік діни қақтығыстардан қашып келді. Иммигранттардың арасында Англияның англикан королінен діни қуғын-сүргіннен қашқан протестант христиандары, пуритандар және кейінірек баптистер сияқты диссиденттер болды. Бұл топтар діни төзімділікке қатысты әртүрлі көзқарастарға ие болды; мысалы, пуритандар бастапқыда толығымен пуритандық қоғам құруды қалаған. Род-Айлендтегі Роджер Уильямс және Пенсильваниядағы квакер Уильям Пенн сияқты кейбір көшбасшылар өз колонияларында діни азшылықтарды қорғауды қамтамасыз еткенімен, Жаңа Англиядағы Плимут колониясы мен Массачусетс шығанағы колониясы бастапқыда пуритандық шіркеулер құрды. Голландияның Жаңа Нидерланд колониясы мемлекеттік голланд реформаторлық шіркеуін құрды және барлық басқа да құлшылық түрлерін тыйым салды, бірақ негізінен сауда және коммерциялық колония болғандықтан, заңды күш қолдану шектеулі болды. Кейбір жағдайларда, юрисдикциялар қаржылық себептермен діни біртүзілділікті қалады: орнатылған шіркеу кедейлерге көмек көрсетуге жауапты болды, бұл диссиденттік шіркеулерді маңызды кемшілікке ұшыратты.
Католик колониялары
Мэриленд колониясы 1632 жылы Джордж Кальвертке, Карл I-нің мемлекеттік хатшысы, және оның ұлы Сесилге, екеуі де жақында ғана католиктік дінге кіргендерге, берілген жарғы арқылы құрылған. Олардың басшылығымен, осы діннің өкілдеріне табыну мүмкіндігін бергендіктен, көптеген ағылшын католик ақсүйек отбасылары Мэрилендке қоныстанды. Колониялық үкімет діни мәселелерде ресми түрде бейтарап болды, барлық христиан дін өкілдеріне төзімділік көрсетті және олардың бір-біріне қарсы әрекеттер жасауына жол бермеді. Бірнеше рет протестанттардың арасындағы "төменгі шіркеу" өкілдері көтеріліс ұйымдастырып, Кальверттің билігін уақытша құлатты. 1689 жылы Уильям мен Мэри Англия тағына отырғанда, олар протестанттардың бастапқы патша жарғысын жою туралы талаптарын қабылдады. 1701 жылы Англия шіркеуі Мэрилендте мемлекеттік шіркеу ретінде "орнатылды". XVIII ғасыр бойында протестанттар католиктерді колониядағы мемлекеттік қызметтен шеттетуге тырысты, содан кейін оларға дауыс беруге тыйым салып, сайлау құқығынан айырды. Католиктерге қарсы қабылданған барлық заңдар (әсіресе мүліктік құқықтарды шектеуге және балаларын шетелдік католик оқу орындарына оқуға жібергендерге жазалар салуға байланысты заңдар) толығымен орындалмады, және кейбір католиктер мемлекеттік қызметте қала берді. 1763 жылы Жеті жылдық соғыста Францияны жеңгеннен кейін Жаңа Франция Ұлыбританияға өткенде, колониядағы католик шіркеуіне төзімділік саясатын ұстанды. Квебек және Жаңа Францияның басқа да аймақтарындағы католиктерді Англикан шіркеуіне көшуге мәжбүрлемеді. Британдықтар колонияны бұрынғы француз отаршылдық билігі Францияда жүзеге асырған кемсітушіліктің жалғасы ретінде, қоныстануға тыйым салынған протестант гугеноттарына ашты. 1763 жылы испан Флоридасы басқа талаптардан бас тарту шартымен Ұлыбританияға берілді. Британдықтар Флориданы Шығыс және Батыс Флорида деп аталатын екі колонияға бөлді. Екі колонияда да католик тұрғындарына төзімділік саясаты қолданылды, себебі католицизм испан колонияларының ресми діні болған, бірақ Англия шіркеуі мемлекеттік шіркеу ретінде орнатылды.
Негізгі шіркеулері жоқ колониялар
Род-Айленд және Провиденс плантациялары колониясын баптист діни қарсыластары құрды, олар Массачусетс шығанағы колониясынан қашуға мәжбүр болды. Бұл колония барлық азаматтарына діни еркіндік берген алғашқы мемлекеттік бірлік ретінде кеңінен танылады, бірақ католиктерге уақыт-уақыт тыйым салынды. Баптистер, іздеушілер/квакерлер және яһудилер осы колонияны өз үйі етіп алды. 1663 жылғы король Чарльз жарғысы «діни мәселелерде толық еркіндікке» кепілдік берді. Пенсильвания провинциясын квакерлер құрды, бірақ колонияда ешқашан мемлекеттік шіркеу болған емес. Нью-Джерси провинциясында ресми дін болмады, квакерлердің ықпалы зор болды, бірақ барлық түрдегі кальвинистер де өкілдік етті. Сондай-ақ квакерлер құрған Батыс Джерсиде кез келген діни мекемеге тыйым салынды. Делавэр колониясында мемлекеттік шіркеу болған жоқ, бірақ католиктер мен квакерлер арасында талас болды.
Джефферсон, Мэдисон және "бөлу қабырғасы"
"Бақша мен шөл арасындағы қоршау" деген сөз тіркесін алғаш рет баптист теологы Роджер Уильямс, Род-Айленд колониясын құрған, 1644 жылы жазған "Қанды қуғын" атты кітабында қолданған. Кейін Томас Джефферсон осы сөз тіркесін 1802 жылы Данбери баптистеріне (Коннектикуттағы конгрегационалистік шіркеудің үстемдігіне алаңдаған діни азшылық) жазған хатында, Бірінші түзетуді және федералды үкіметтің заң шығару тармағына қойған шектеуді сипаттау үшін пайдаланған: "Дін – адам мен Құдай арасындағы мәселе, ол сенімі мен құлшылығы үшін ешкімге есеп беруге міндетті емес. Үкіметтің заңды билігі тек іс-әрекеттерге ғана қол жеткізеді, пікірлерге емес. Мен бүкіл американ халқының "заң шығарушы органы" "дін орнатуға қатысты заң қабылдамауы керек, немесе оның еркін танылуын тиыстырмауы керек" деп жариялағандығына, осылайша шіркеу мен мемлекет арасына қабырға тұрғызғандығына құрметпен қараймын. Осы ұлттың саналы еркінің ар-ождан құқықтары үшін жасалған осы білдірісіне қосылып, адамның барлық табиғи құқықтарын қайтаруға бағытталған сезімдердің дамуын шын қуанышпен қарсы аламын, себебі ол әлеуметтік міндеттеріне қайшы келетін табиғи құқыққа ие емес деп сендіреді. Джефферсонның хаты Данбери баптист қауымдастығының 1801 жылғы 7 қазандағы хатына жауап ретінде жазылған. 1808 жылы Вирджиния баптистеріне жазған хатында Джефферсон осы тақырыпты қайта көтерді: "Біз әділ тәжірибе арқылы дін бостандығы мен үкіметтегі тәртіп пен заңдарға бағынудың үйлесімділігі туралы маңызды мәселені шештік. Әркімнің өз ақылының жетелеуімен және ой-толғанысының нәтижесімен діни қағидаларын ашық білдіруіне мүмкіндік беруден туындайтын тыныштық пен сенімділікке қол жеткіздік." Джефферсон мен Джеймс Мэдисонның ажырату туралы түсініктері көптеген пікірталастарға себеп болды. Джефферсон президенттігі кезінде Конгресс жіберген Алғыс айту күні туралы жарияламаны қабылдаудан бас тартты, бірақ Вирджинияның губернаторы ретінде Алғыс айту және дұға жариялады. Мэдисон президент кезінде төрт діни жарлық шығарды, бірақ Бірінші түзетуді бұзу себептерін көрсете келіп, екі заң жобасына вето қойды. Алайда, Джефферсон мен Мэдисон екеуі де Капитолийдегі діни қызметтерге қатысты. Конституцияны бекітуден бұрын Мэдисон: "Дін жалпы қоғамның билігінен босатылса, заң шығарушы органның билігіне одан да аз бағынады" деді. Президенттік лауазымнан кеткеннен кейін Мэдисон "шіркеу мен мемлекеттің толық ажыратылуы" туралы жазды. Джефферсонның қарсыластары оның ұстанымын христиан дінін жою және үкімет тарапынан қабылдамау деп сипаттады, бірақ бұл – әңгімеге құрылған қателік. Вирджиния университетін құрғанда Джефферсон барлық діни секталарды өздерінің уағыздаушыларын ұстауға шақырды, бірақ оның Вирджиниядағы діни бостандық туралы заңына сәйкес, мемлекеттің діни факультетті қаржыландыруына конституциялық тыйым салынды. Кейбіреулер бұл шараның "Джефферсонның шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуы туралы көзқарасымен толық үйлесетінін" айтты, бірақ басқалары Джефферсонның университет студенттерінің әр таңертең діни құлшылыққа қатысуына қолдау көрсеткенін, оның көзқарасының қатаң ажыратуға сәйкес келмейтінін атап көрсетті. Марк Дэвид Холл сияқты кейбір ғалымдар американдық құқықта осы бір Джефферсонның хатына тым көп назар аударылып, басқа да маңызды тарихи фактілер ескерілмейтінін айта отырып, мәселенің өзіне араласпауға тырысады. Джефферсонның хаты 1878 жылғы Мормон полигамиясы ісі Рейнольдс vs. АҚШ ісінде американдық құқық жүйесіне енді, онда Стивен Джонсон Филд Джефферсонның "Данбери баптистеріне хатынан" цитата келтіріп: "Конгресс тек пікірге қатысты заң шығару билігінен айырылды, бірақ әлеуметтік міндеттерге қайшы келетін немесе қоғамдық тәртіпті бұзатын іс-әрекеттерге қол жеткізуге еркін қалды" деді. Мэдисон Мартин Лютердің екі патшалық туралы доктринасы шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуы туралы қазіргі заманғы түсініктің бастауын белгіледі деп атап өтті.
Believing with you that religion is a matter which lies solely between man and his god, that he owes account to none other for his faith or his worship, that the legitimate powers of government reach actions only, and not opinions, I contemplate with sovereign reverence that act of the whole American people which declared that their "legislature" should "make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof," thus building a wall of separation between church and State. Adhering to this expression of the supreme will of the nation in behalf of the rights of conscience, I shall see with sincere satisfaction the progress of those sentiments which tend to restore to man all his natural rights, convinced he has no natural right in opposition to his social duties. Jefferson's letter was in reply to a letter from the Danbury Baptist Association dated October 7, 1801. In an 1808 letter to Virginia Baptists, Jefferson used the same theme:
We have solved, by fair experiment, the great and interesting question whether freedom of religion is compatible with order in government and obedience to the laws. And we have experienced the quiet as well as the comfort which results from leaving every one to profess freely and openly those principles of religion which are the inductions of his own reason and the serious convictions of his own inquiries. Jefferson and James Madison's conceptions of separation have long been debated. Jefferson refused to issue Proclamations of Thanksgiving sent to him by Congress during his presidency, though he did issue a Thanksgiving and Prayer proclamation as Governor of Virginia. Madison issued four religious proclamations while President, but vetoed two bills on the grounds they violated the first amendment. On the other hand, both Jefferson and Madison attended religious services at the Capitol. Years before the ratification of the Constitution, Madison contended "Because if Religion be exempt from the authority of the Society at large, still less can it be subject to that of the Legislative Body." After retiring from the presidency, Madison wrote of "total separation of the church from the state." Jefferson's opponents said his position was the destruction and the governmental rejection of Christianity, but this was a caricature. In setting up the University of Virginia, Jefferson encouraged all the separate sects to have preachers of their own, though there was a constitutional ban on the State supporting a Professorship of Divinity, arising from his own Virginia Statute for Religious Freedom. Some have argued that this arrangement was "fully compatible with Jefferson's views on the separation of church and state;" however, others point to Jefferson's support for a scheme in which students at the university would attend religious worship each morning as evidence that his views were not consistent with strict separation. Still other scholars, such as Mark David Hall, attempt to sidestep the whole issue by arguing that American jurisprudence focuses too narrowly on this one Jeffersonian letter while failing to account for other relevant history. Jefferson's letter entered American jurisprudence in the 1878 Mormon polygamy case Reynolds v. U. S., in which Stephen Johnson Field cited Jefferson's "Letter to the Danbury Baptists" to state that "Congress was deprived of all legislative power over mere opinion, but was left free to reach actions which were in violation of social duties or subversive of good order." Madison noted that Martin Luther's doctrine of the two kingdoms marked the beginning of the modern conception of separation of church and state.
Патрик Генри, Массачусетс және Коннектикут штаттары
Джефферсон мен Мэдисонның көзқарасы XVIII ғасырда қолданылған жалғыз көзқарас емес еді. Джефферсонның діни еркіндік туралы Вирджиния заңы, негізінен Патрик Генри қолдаған заң жобасына қарсы жазылды. Бұл заң жобасы Вирджинияның кез келген азаматына кез келген дінге жата алуға рұқсат бергенімен, оны бір дінге жатқызуды және оны қаржыландыру үшін салық төлеуді талап ететін. Сол сияқты, Массачусетс конституциясы бастапқыда «ешбір адам, өз санасының ықыласына сәйкес, қалаған уақытта және тәсілмен Құдайға құлшылық етуі үшін, ешқандай зиян келтірмеуі, мазаламауы немесе шектемеуі керек» (II бап) деп белгілеген. Бірақ сонымен қатар:
«Осы одақтың халқы заң шығарушы органына, қоғамдық құлшылықты ұйымдастыру үшін және діни ізгілік, дін мен моральді ұстаздарды қолдау үшін қалаларға, приходтарға, округтерге және басқа да саяси бірлестіктерге немесе діни қоғамдарға өз қаражатынан тиісті шаралар қабылдауға рұқсат беру және талап ету құқығына ие. Сондай-ақ, осы одақтың халқы заң шығарушы органына, егер олардың нұсқауларын адал және ыңғайлы түрде тыңдай алатын болса, жоғарыда аталған мемлекеттік ұстаздардың нұсқауларын белгілі уақыттарда тыңдауға барлық азаматтарды міндеттеу құқығын береді және оны жүзеге асырады» (III бап).
Іс жүзінде, бұл белгілі бір дін үшін салық төлеуге тиіс адамды шешу құқығы конгрегациялистердің қолында болды, сондықтан жүйе теріс пайдалануға бейімді болды. Ол 1833 жылы жойылды. Осы аралық кезең кейде Массачусетс штатында «діннің орнатылуы» деп аталады. Йорк герцогы Нью-Йорк пен Нью-Джерсидегі жаңа жерлеріндегі әрбір қауымның бір шіркеуді қолдауын талап етті, бірақ бұл көбінесе англикандық емес, голландтық реформаторлар, квакерлер немесе пресвитериандар болды. Кейбіреулері бірнеше шіркеуді де қолдады. Сондай-ақ, ол салық төлеушілердің жергілікті салықтарын төлеп болғаннан кейін өз шіркеулерін таңдауға ерікті екенін бекітті. Жаңа Амстердамды тапсыру шартында голландтардың сана еркіндігіне ие екені және герцогтың ашық түрде құдайлық құқыққа сенетін католик болғандықтан, англикандықтардың жақтасы емес екені айтылды. Нью-Джерсидегі алғашқы англикандық діни қызметкер 1698 жылы келді, бірақ англикандықтар Нью-Йоркте көбірек танымал болды. Коннектикут штатында діннің нақты орнатылуы болды. Оның азаматтары революция кезінде конституцияны қабылдамады, керісінше британ үкіметіне жасалған барлық сілтемелерді жою үшін өз жарғыларын өзгертті. Нәтижесінде, конгрегациялық шіркеу орнатылды және сол кезде конгрегациялық мекеме болған Йель колледжі мемлекеттен гранттар алды, бірақ Коннектикут штаты 1818 жылы осы мәселелердің біріне байланысты конституцияны қабылдады.
6-бап
АҚШ Конституциясының алтыншы бабында «Америка Құрама Штаттарының кез келген лауазымына немесе қоғамдық қызметіне талапкер болу үшін ешқандай діни сынақ талап етілмейді» делінген. Құқықтар туралы билль қабылданғанға дейін Конституцияда дін туралы айтылған жалғыз ереже осы болды.
14-ші түзету
Америка Құрама Штаттарының Конституциясына 14-ші түзету (XIV түзету) – Азамат соғысынан кейінгі түзетулердің бірі, бұрынғы құлдардың құқықтарын қамтамасыз ету мақсатында қабылданды. Оған әділ сот процесі және тең қорғау шарттары, сондай-ақ басқа да қағидалар кіреді. Бұл түзету штаттарға қатысты барлық маңызды федералдық құқықтарды қосып алу (инкорпорация) тұжырымын енгізеді. Бұл қағида толыққанды іске асырылмағанмен, әділ сот процесі және құқықтар мен бостандықтар туралы шарттар арқылы, Құқықтар туралы Билльде (Bill of Rights) көрсетілген көптеген құқықтар штаттарға қолданылуын қамтамасыз ету үшін инкорпорация доктринасы қолданылды. Эверсон мен Білім беру кеңесінің ісінде Бірінші түзетудің дін бостандығы туралы ережесін қосып алу, шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуына қатысты штаттық билік органдарының түсіндіруіне әсер етті. Бұл істе мемлекеттік заңды қолдағанмен, ол жеке діни мектептерге қоғамдық көлікпен баруды қарастырды, Жоғарғы Сот Бірінші түзетудің дін бостандығы туралы ережесі штаттық билік органдарына толыққанды қолданылатынын мәлімдеді. 1990 жылдардағы Кириас Джоэл ауылының білім беру кеңесі мен Грумет арасындағы сот ісі (1994) осы қағиданың штаттарға қарсы қолданылуын қамтыды.
Жоғарғы Сот істері
Джефферсонның «шіркеу мен мемлекеттің бөлінуі» тұжырымдамасы алғаш рет Рейнольдс АҚШ-қа қарсы, 98 U. S. 145 (1878) ісінде Құрылтай ережелерінің заң ғылымының бір бөлігі болды. Бұл істе сот АҚШ-тағы діни бостандық тарихын қарап, конституция діни бостандыққа кепілдік берсе де, «Дін сөзі Конституцияда анықталмаған. Сондықтан оның мағынасын анықтау үшін басқа жаққа баруымыз керек, және біздің ойымызша, бұл ереже қабылданған уақыттан гөрі басқа еш жерде орынды емес». Сотта дін бостандығына конституциялық кепілдік беруді қорғау мен қалыптастыруда жетекшілер Джеймс Мэдисон мен Томас Джефферсон болғаны анықталды. Джефферсонның Данбери баптистеріне жазған хатының «бөліну» параграфынан цитата келтіре отырып, сот «бұл шараның қолдаушыларының танымал көшбасшысынан келгендіктен, оны осылайша қамтамасыз етілген түзетудің ауқымы мен әсерінің ресми мәлімдемесі ретінде қабылдауға болады» деген қорытындыға келді. Конституцияның Дін туралы ережелеріне «бөлектеу» тұжырымдамасының маңыздылығы Эверсонның Білім беру кеңесімен келісімі бойынша, 330 АҚШ 1 (1947), Нью-Джерсидің мемлекеттік және католик мектептеріне оқушылардың тасымалын төлеуге мемлекеттік қаражатты рұқсат еткен заңмен байланысты. Бұл соттың құрылтай шартын штаттың заңдарына қолданған алғашқы ісі болды, он төртінші түзетудің тиісті процестік шартын құқықтар туралы заңды штаттарға, сондай-ақ федералды заң шығарушыға қолдану ретінде түсіндірді. Джефферсонның сөздерін келтіре отырып, сот «Бірінші түзету шіркеу мен мемлекет арасында қабырға орнатқан. Бұл қабырға биік әрі қол жетпес болуы керек. Біз бұзылудың тіпті кішкене түріне де жол бере алмадық». Шешім (төрт келіспеушілікпен) ақырында оқушыларды діни мектептерге тасымалдауды қаржыландыруға рұқсат беретін мемлекеттік заңды қолдағанмен, көпшілік пікір (Сотшы Хьюго Блэк) және келіспеушілік пікірлер (Сотшы Уайли Блоунт Ратледж және Сотшы Роберт Х. Джексон) әрқайсысы Конституция «шіркеу мен мемлекет арасындағы қабырғаны» немесе «шіркеу мен мемлекеттің арасын ажыратуды» құрды деп нақты мәлімдеді: олардың келіспеушілігі діни мектептерге тасымалдауды мемлекеттік қаржыландырудың осы жағдайында осы қабырға бұзылғандығымен шектелген. Рутледж төрт қарсылық білдірген судьялар атынан көпшілік бұл жағдайда бөліну қабырғасының бұзылуына шынымен рұқсат етті деген ұстанымға келді: «Бүгін шіркеу мен мемлекет арасында Виргинияның діни еркіндік туралы заңдары мен Бірінші түзету арқылы салынған қабырға ертедегідей жоғары да, сондай-ақ қол сұғылмайтын да емес, қазір он төртінші түзету арқылы барлық штаттарға қолданыла бастады». Алыс жазбада судья Джексон «қазіргі заңнаманы қолдауға негіз жоқ. Шын мәнінде, бұл пікірдің толық және берік шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуын жақтаған тұстары олардың білім беру мәселесінде араласуын қолдаған тұжырымға мүлдем қайшы келеді». 1962 жылы Жоғарғы Сот мемлекеттік мектептерде дұға ету немесе діни оқуды мемлекеттік қолдау мәселесін қарастырды. Engel v. Vitale, 370 U.S. 421 (1962) ісінде 6 дауыспен 1 дауыспен сот мемлекеттік қызметкерлердің ресми мектеп дұғасын құрастыруы және оны мемлекеттік мектептерде оқуды талап етуі конституцияға қайшы екенін анықтады, тіпті дұға конфессиялық емес болса да, оқушылар өздерін қатысудан босатуы мүмкін. (Сот шешімі алдында Нью-Йорк штатының регенттер кеңесінің талап еткен дұғасы былай болды: «Әлемнің Әміршісі Құдай, біз Саған тәуелді екенімізді мойындаймыз және Өзіңе, ата-анамызға, мұғалімдерімізге және елімізге батаңды тілейміз. Амин.») Соттың мәлімдегені: Өтініш берушілер басқа да мәселелердің арасында, регенттердің дұғасын қолдануды талап ететін немесе рұқсат ететін мемлекеттік заңдар, Құрылтай шартының бұзылуы ретінде жойылуы керек, өйткені бұл дұғаны үкіметтік лауазымды адамдар діни нанымдарды ілгерілетудің үкіметтік бағдарламасының бір бөлігі ретінде құрастырған. Осы себепті, өтініш берушілердің пікірінше, мемлекеттік мектептерде регенттердің дұғасын қолдану шіркеу мен мемлекеттің арасындағы конституциялық бөліктерді бұзады. Біз осы пікірмен келісеміз, өйткені біз дін құруға қатысты заңдарға конституциялық тыйым салу бұл елде үкімет тарапынан жүргізілетін діни бағдарламаның бір бөлігі ретінде американдықтардың кез келген тобының ресми дұғаларын жазуы үкімет ісіне жатпайтынын білдіреді. Сотта «әкімшілік рәсімдер үшін үкімет тарапынан жазылған дұғаларды орнатудың осы үрдісі біздің алғашқы отарластарымыздың Англияда діни бостандық іздеуіне себеп болған себептердің бірі екені тарихтан мәлім». Бір ғана келіспеуші, судья Поттер Стюарт, соттың «қабырғаның бөлінуі» метафорасын қабылдауына қарсылық білдірді: «Мен соттың міндеті, осы және конституциялық сот ісінің барлық салаларында, «қабырғаның бөлінуі» сияқты метафораларды сынсыз шақырудан жауаптылықпен көмектеспейді деп ойлаймын, бұл фраза Конституцияда ешқайда табылмайды». 1968 жылы Epperson v. Arkansas, 393 U. S. 97 ісінде Жоғарғы Сот Аризона штатының «адам жануарлардың төменгі сатысынан өрлеген немесе төмендегенін» үйретуді қылмыс қылған заңын қарастырды, немесе «осы теорияны кез келген мектеп немесе университетте оқытуды» мемлекеттік қаржы алған жағдайда. Соттың судья Эйб Фортас жазған пікірі Аризона штатының заңы «мемлекеттік заңдардың дін құруға тыйым салуын немесе дін тануды тыйым салуын» бұзады деген шешім шығарды. «Басты факт – Аризона штатының заңы білімнің барлық жиынтығынан белгілі бір сегментті таңдайды және оны тек оның белгілі бір діни доктринамен, яғни белгілі бір діни топтың Жаратылыс кітабының нақты түсіндіруімен қақтығысады деген себеппен тыйым салады». Сот Құрылтай шартының мемлекетке кез келген дінді дамытуға тыйым салатынын және «мемлекеттің оларға ұнамайтын көзқарастардан кез келген немесе барлық діндерді қорғауға заңды мүддесі жоқ» екенін мәлімдеді. 1971 жылы Lemon v. Kurtzman, 403 U. S. 602 ісінде сот Пенсильвания штатының жеке діни мектептердегі секулярлық пәндердің мұғалімдерінің жалақысын және олармен байланысты шығыстарды өтеу саясаты Құрылтай шартын бұзады деген шешімге келді. Соттың шешімі шіркеу мен мемлекеттің бөлінуі ешқашан толық бола алмайтынын айтты: «Біздің бұрынғы шешімдеріміз шіркеу мен мемлекеттің толық бөлінуін талап етпейді; толық бөліну абсолютті мағынада мүмкін емес. Үкімет пен діни ұйымдар арасындағы кейбір қарым-қатынастар сөзсіз», - деді сот. «Жасалатын шектеулердің сақтықтары мемлекет пен дін арасындағы шекараның «қабырға» емес, барлық жағдайларға байланысты бұлыңғыр, анық емес және өзгермелі кедергі екенін мойындауы керек». Осы шешімнен кейін Жоғарғы Сот Құрылтай шартына сәйкес үкіметтік әрекеттерді анықтау үшін үш компоненттен тұратын тестті қолданды, ол «Lemon Test» деп белгілі. Біріншіден, заң немесе саясат бейтарап немесе діни мақсатпен қабылданған болуы керек. Екіншіден, басты немесе бірінші эффект дінді дамытуға немесе шектеуге әкелмеуі керек. Үшіншіден, заң немесе саясат үкімет пен дін арасында «артық араласуға» әкелмеуі керек. (Lemon v. Kurtzman ісіндегі шешім үкіметтік үлестің үлкен бөлігі католик мектептеріне ағып жатқандығы және католик мектептері католик шіркеуінің діни миссиясының маңызды бөлігі болғандығы туралы қорытындыға келді, сондықтан саясат мемлекеттің дінмен «артық араласуына» әкелді.) Осы талаптардың кез келгеніне сәйкес келмеу заңның немесе саясаттың Құрылтай шартын бұзатындығының дәлелі болып табылады. 2002 жылы үш судья...
The petitioners contend, among other things, that the state laws requiring or permitting use of the Regents' prayer must be struck down as a violation of the Establishment Clause because that prayer was composed by governmental officials as a part of a governmental program to further religious beliefs. For this reason, petitioners argue, the State's use of the Regents' prayer in its public school system breaches the constitutional wall of separation between Church and State. We agree with that contention, since we think that the constitutional prohibition against laws respecting an establishment of religion must at least mean that, in this country, it is no part of the business of government to compose official prayers for any group of the American people to recite as a part of a religious program carried on by government. The court noted that it "is a matter of history that this very practice of establishing governmentally composed prayers for religious services was one of the reasons which caused many of our early colonists to leave England and seek religious freedom in America." The lone dissenter, Justice Potter Stewart, objected to the court's embrace of the "wall of separation" metaphor: "I think that the Court's task, in this as in all areas of constitutional adjudication, is not responsibly aided by the uncritical invocation of metaphors like the "wall of separation," a phrase nowhere to be found in the Constitution." In Epperson v. Arkansas, 393 U. S. 97 (1968), the Supreme Court considered an Arkansas law that made it a crime "to teach the theory or doctrine that mankind ascended or descended from a lower order of animals," or "to adopt or use in any such institution a textbook that teaches" this theory in any school or university that received public funds. The court's opinion, written by Justice Abe Fortas, ruled that the Arkansas law violated "the constitutional prohibition of state laws respecting an establishment of religion or prohibiting the free exercise thereof. The overriding fact is that Arkansas' law selects from the body of knowledge a particular segment which it proscribes for the sole reason that it is deemed to conflict with a particular religious doctrine; that is, with a particular interpretation of the Book of Genesis by a particular religious group." The court held that the Establishment Clause prohibits the state from advancing any religion, and that "[T]he state has no legitimate interest in protecting any or all religions from views distasteful to them." In Lemon v. Kurtzman, 403 U. S. 602 (1971), the court determined that a Pennsylvania state policy of reimbursing the salaries and related costs of teachers of secular subjects in private religious schools violated the Establishment Clause. The court's decision argued that the separation of church and state could never be absolute: "Our prior holdings do not call for total separation between church and state; total separation is not possible in an absolute sense. Some relationship between government and religious organizations is inevitable," the court wrote. "Judicial caveats against entanglement must recognize that the line of separation, far from being a 'wall', is a blurred, indistinct, and variable barrier depending on all the circumstances of a particular relationship." Subsequent to this decision, the Supreme Court has applied a three pronged test to determine whether government action comports with the Establishment Clause, known as the "Lemon Test". First, the law or policy must have been adopted with a neutral or non religious purpose. Second, the principal or primary effect must be one that neither advances nor inhibits religion. Third, the statute or policy must not result in an "excessive entanglement" of government with religion. (The decision in Lemon v. Kurtzman hinged upon the conclusion that the government benefits were flowing disproportionately to Catholic schools, and that Catholic schools were an integral component of the Catholic Church's religious mission, thus the policy involved the state in an "excessive entanglement" with religion.) Failure to meet any of these criteria is a proof that the statute or policy in question violates the Establishment Clause. In 2002, a three judge panel on the Ninth Circuit Court of Appeals held that classroom recitation of the Pledge of Allegiance in a California public school was unconstitutional, even when students were not compelled to recite it, due to the inclusion of the phrase "under God." In reaction to the case, Elk Grove Unified School District v. Newdow, both houses of Congress passed measures reaffirming their support for the pledge, and condemning the panel's ruling. The case was appealed to the Supreme Court, where the case was ultimately overturned in June 2004, solely on procedural grounds not related to the substantive constitutional issue. Rather, a five justice majority held that Newdow, a non custodial parent suing on behalf of his daughter, lacked standing to sue. When the Louisiana state legislature passed a law requiring public school biology teachers to give Creationism and Evolution equal time in the classroom, the Supreme Court ruled that the law was unconstitutional because it was intended to advance a particular religion, and did not serve the secular purpose of improved scientific education. The display of the Ten Commandments as part of courthouse displays was considered in a group of cases decided in the summer of 2005, including McCreary County v. ACLU of Kentucky and Van Orden v. Perry. While parties on both sides hoped for a reformulation or clarification of the Lemon test, the two rulings ended with narrow 5–4 and opposing decisions, with Justice Stephen Breyer the swing vote. On December 20, 2005, the United States Court of Appeals for the Sixth Circuit ruled in the case of ACLU v. Mercer County that the continued display of the Ten Commandments as part of a larger display on American legal traditions in a Kentucky courthouse was allowed, because the purpose of the display (educating the public on American legal traditions) was secular in nature. In ruling on the Mount Soledad cross controversy on May 3, 2006, however, a federal judge ruled that the cross on public property on Mount Soledad must be removed. In Town of Greece v. Galloway, 12 696, the Supreme Court agreed to hear a case regarding whether prayers at town meetings, which are allowed, must allow various faiths to lead prayer, or whether the prayers can be predominantly Christian. On May 5, 2014, the U. S. Supreme Court ruled 5 4 in favor of the Town of Greece by holding that the U. S. Constitution not only allows for prayer at government meetings, but also for sectarian prayers like predominantly Christian prayers. The Supreme Court in The American Legion v. American Humanist Association 2019 reversed the Fourth Circuit's ruling in a 7–2 decision, determining that since the government maintained Peace Cross in Bladensburg, Maryland had stood for decades without controversy, it did not violate the Establishment Clause and could remain standing. On June 21, 2022 the Supreme Court ruled in a 6 3 vote that the state program that provides tuition to schools should not exclude religious schools and reversed the ban imposed in the state of Maine. Chief Justice John Roberts Jr. stated that the issue was the "discrimination against religion" and that the tuition program "promotes stricter separation of church and state than the federal Constitution requires". The other three Justices who voted against the ruling commented that "the decision was another step in dismantling the wall of separation between church and state that the framers fought to build.” It credited "'Divine Providence' with having disposed the two parties to 'forget all past misunderstandings,' and is dated 'in the year of our Lord' 1783."
Қасиетті Үштік шіркеуі АҚШ-қа қарсы
1892 жылы АҚШ-тағы «Киелі Троица шіркеуіне қарсы АҚШ» ісінде Жоғарғы Сот судьясы Дэвид Брюэр бірауыздан сотқа былай деп жазды: «Дінге қарсы әрекет ету ниеті ешқандай заңға, штаттық немесе ұлттыққа жатқызылмайды, себебі бұл діни халық. Бұл – христиан елі». Құқықтық тарихшы Пол Финкельман былай деп жазады: Брюэр, Кіші Азияға конгрегациялық миссионердің ұлы, американ халқының істерінде христиандық сенімнің маңыздылығына қатысты бірнеше колониялық харталарға, штаттық конституцияларға және сот шешімдеріне сілтеме жасады; әртүрлі заң шығарушы органдардың сессияларын дұғамен бастауының дәстүрін атап көрсетті және елдегі әрбір қауымдастықта бар көптеген шіркеулер мен христиандық қайырымдылық ұйымдарының христиандық елдің дәлелі ретінде екенін көрсетті. Осылайша Брюэр Америка – христиан елі деген XIX ғасырдың протестанттық көзқарасын білдірді. Мұндай сыншылар Конституция бекітілген кезде шіркеу мен мемлекеттің көптеген аспектілері араласқандығын және конституцияны жазғаннан бері 200 жылдан астам уақыт өткен соң құрылтайшылардың басқа ниеттері болғандығын жиі айтады. Бұл сыншылар ресми контексте діни сілтемелер болғанын, ал басқа құрылтай құжаттары, мысалы АҚШ Тәуелсіздік декларациясы, «Жаратушы» және «Табиғаттың Құдайы» идеясына сілтеме жасағанын атап өтеді. 1868 жылы 14-ші түзетуді қабылдау Бірінші түзетудің штаттық үкіметтердің әрекеттеріне қолданылатынын мойындады. Көптеген конституциялық пікірталастар өмір сүру Конституциясы доктринасы сияқты қазіргі заманғы прогрессивистік теорияларға қарсы түпнұсқалықтың бәсекелестік түсіндірме теорияларына қатысты. Басқа да пікірталастар Америкадағы заңның қағидаты Конституцияның Жоғарғылық туралы ережесімен ғана емес, сонымен қатар заңдық прецеденттермен де анықталады. Бұл Конституцияны түсіндіру белгілі бір дәуірдің моральдық нормалары мен құндылықтарына бағынатынын білдіреді. Конституцияны талқылауда тарихи ревизионизм мәселесі туындамайды. «Діндік сынақ» шарты сайланған және тағайындалған федералдық лауазым иелеріне, мансаптық мемлекеттік қызметкерлерге (жақында ғана енгізілген жаңалық) және саяси тағайындалғандарға қатысты түсіндірілді. Діни нанымдар немесе олардың болмауы Конституцияны ратификациялағаннан бері федералдық қызметкерлерге қатысты рұқсат етілмейтін сынақтар немесе талаптар болып табылмайды. Алайда жеті штат өздерінің Құқықтар туралы заңына немесе Құқықтар декларациясына немесе өздерінің конституцияларының құрамына мемлекеттік лауазым иелерінің белгілі бір діни нанымдарға ие болуын талап ететін тілді енгізді. Кейбір заңдарға қарсы іс-қимыл сот арқылы жүзеге асырылды. Бұл штаттар: Массачусетс, Мэриленд, Солтүстік Каролина, Пенсильвания, Оңтүстік Каролина, Теннеси және Техас. Қажетті сенімдердің арасында: Жоғарғы Күш және болашақтағы сыйлық пен жаза. (Теннеси конституциясының IX бабы, 2-тармағы осыған мысал.) Осы штаттардың кейбіреулерінде ант сөзінде «Құдай маған көмектессін» деген сөздер бар. Кейбір жағдайларда, бұл ант сотқа қатысушылар мен куәгерлерден талап етілетін. Бір кезде мұндай шектеулерге штаттардың құқықтары доктринасы бойынша рұқсат етілетін. XXI ғасырдың басында олар федералдық Бірінші түзетуді бұзады деп есептеледі, ол 14-ші түзету арқылы штаттарға қолданылған. Олар конституцияға қайшы және орындалмайды. Аймақтарға бөлу ережелерінің жеңілдетілуі және шіркеулер үшін арнайы паркинг орындары, шіркеу мүлігінің салықтан босатылуы, Рождествоны федералдық мереке ретінде белгілеу және т.б. сұрақтар тудырды. Бұл шаралар қоғам үшін тиімді және пайдалы шараларды қабылдаудағы мемлекеттік прерогативаның мысалдары ретінде қарастырылып, жалғастырылды. «Біз Құдайға сеніп отырмыз» деген ұлттық ұран бұзушылық деп есептелді, бірақ Жоғарғы Сот діни деизм діни емес деп шешті. 2001 жылы Огайо штатының аудандық соты «Құдаймен барлығы мүмкін» деген Киелі кітап үзіндісін девиз ретінде қолдануға құқылы екендігін растады. Джеффрис пен Райан (2001) шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуы туралы қазіргі заманғы түсінік жиырмасыншы ғасырдың ортасындағы Жоғарғы Соттың шешімдерінен басталады деп мәлімдейді. Олардың пікірінше, басты мәселе – діни мектептерге көмек көрсетуді конституциялық түрде тыйым салу, содан кейін мемлекеттік білім беруде діни рәсімдерді жүзеге асыруды тыйым салу болды. Джеффрис пен Райан осы екі ұсыныстың – мемлекеттік көмек діни мектептерге берілмеуі керек және мемлекеттік мектептер діни болмауы керек – қазіргі заманғы Бірінші түзетудің ажыратылушылық позициясын құрайтынын айтады. Джеффрис пен Райан көмек көрсетпеу позициясы ажыратылушылық пікірдің коалициясынан қолдау тапқанын мәлімдейді. Ең маңыздысы – «американдық қоғамдық өмірді меңгерген секуляризм», ол дінді жеке сфераға шектеуге тырысты. Діни мектептерге мемлекеттік көмек көрсетуге қарсылық 1970 жылға дейін көптеген протестанттар (және көптеген еврейлер) тарапынан қолдау тапты, олар негізінен католиктер болған діни мектептерге көмек көрсетуге қарсы болды. Қазіргі заманғы «шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуы» тұжырымдамасын сынаған түпнұсқалықтар бұл тұжырымның Құрылтайшы әкелер түсінгендей бұл фразаның түсінігіне қайшы екенін айтады. Бірақ қоғам мен заң өзгерді. «Локкке қарсы Дэйви» (2004) ісінде Жоғарғы Сот алдындағы шақыру қағаздарында, АҚШ үкіметі де оның ішінде, шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуы туралы қазіргі заманғы түсінікке қатысты кейбір штаттық конституциялық түзетулер (Блейн түзетулері) католиктерге қарсы ниетпен тудырылған және оны жүзеге асыруға бағытталған деп мәлімдеді. Баптисттер комитетінің атқарушы директоры Дж. Брент Уолкер былай деді: «Шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуы католиктерге қарсы сезімдерді немесе секуляристік көзқарасты көрсеткендер тарапынан қолдау көрсетілгендігі бұл қағиданың жарамдылығын жоққа шығармайды. Дін бостандығының жақтастары діни ниеттерімен байланыссыз шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуы үшін күресті. Әрине, сепаратистер католик шіркеуі мемлекеттік қаражатты өздерінің жеке мектептерін қолдау үшін немесе мемлекеттік мектептердегі сабақтарды тоқтату үшін пайдаланған кезде оған қарсы шықты. Бірақ бұл қағидалы пікірталас мәселелерге қатысты діни фанатизм айыптамасын қолдамайды». Стивен Вальдман былай деді: «Евангелисттер [sic, баптистер және методистер] Мэдисон мен Джефферсонның күшін қамтамасыз етті, себебі олар ресми шіркеулерді тоқтатуды қаламады, сонымен қатар рухани және секулярлық әлемдерді бөліп ұстауды қалады». Фрэнк Ламберт былай деп жазды: «Дін бостандығы күтпеген серіктестердің одағынан туды. Исаак Бахус және Джон Леланд сияқты Жаңа Нұр евангелисттері Джеймс Мэдисон және Томас Джефферсон сияқты деистер мен күмәнданушылармен бірігіп, шіркеу мен мемлекеттің толық ажыратылуы үшін күресті». Джеймс Мэдисон Вирджиниядағы баптистердің революциядан бұрынғы күресіне ықпал етті, онда жас адамдар Англикан шіркеуінен лицензиясыз уағыздағаны үшін түрмеге жабылды. Жас заңгер ретінде Мэдисон мұндай адамдарды сотта қорғады. Мэдисон мен Джефферсон екеуі де дін бостандығын Вирджиния штатының конституциясына енгізді. Төреші Чарльз С. Хейнс 2013 жылы The Washington Post газетінде былай деп жазды: «Джеймс Мэдисон, Томас Джефферсон және шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуын қолдаған басқа да ерте жақтастар үшін нағыз діни бостандық үкіметтің дінге қатысты бейтарап болуын және сонымен бірге діни адамдар мен институттардың Американың қоғамдық алаңына толыққанды қатысу құқығын қамтамасыз етуді талап етеді. Діннің рөлін елемеу мүлдем «бейтараптық» емес. Керісінше, мұндай қанау дінге қарсы үкіметтік хабарлама жібереді. Бірінші түзету әтеистерге немесе кез келген басқа адамға «діннен бостандық» кепілдігін бермейді. Біздің діни түрлі-түсті қоғамымызда діни символдар мен хабарламаларға жиі кездесуіне болады. Бірақ Бірінші түзету «бостандықты» кепілдік береді...».
"The fact that the separation of church and state has been supported by some who exhibited an anti Catholic animus or a secularist bent does not impugn the validity of the principle. Champions of religious liberty have argued for the separation of church and state for reasons having nothing to do with anti Catholicism or desire for a secular culture. Of course, separationists have opposed the Catholic Church when it has sought to tap into the public till to support its parochial schools or to argue for on campus released time in the public schools. But that principled debate on the issues does not support a charge of religious bigotry"
Steven Waldman says, "The evangelicals [sic, Baptists and Methodists] provided the political muscle for the efforts of Madison and Jefferson, not merely because they wanted to block official churches but because they wanted to keep the spiritual and secular worlds apart." Frank Lambert wrote
"Religious freedom resulted from an alliance of unlikely partners. New Light evangelicals such as Isaac Bachus and John Leland joined forces with Deists and skeptics such as James Madison and Thomas Jefferson to fight for a complete separation of church and state." James Madison was influenced by the struggle of Baptists in Virginia before the Revolution, where young men were jailed for preaching without a license from the Anglican Church. As a young lawyer, Madison defended such men in court. Both Madison and Jefferson incorporated religious freedom into the state constitution of Virginia. Judge Charles C. Haynes wrote an OpEd in 2013 in The Washington Post, saying:
For James Madison, Thomas Jefferson and other early supporters of church state separation, authentic religious liberty requires that government remain neutral toward religion while simultaneously upholding the right of religious people and institutions to participate fully in the public square of America. Ignoring the role of religion is hardly “neutral.” On the contrary, such exclusion sends a message of government hostility to the religious. The First Amendment does not guarantee atheists or anyone else “freedom from religion.” Frequent exposure to religious symbols and messages is inevitable in our religiously diverse society. The First Amendment does, however, guarantee “freedom from government imposed religion” – a core condition of liberty of conscience.
АҚШ-тағы саясат және дін
Роберт Н. Белла былай деп жазды: «Шынында, шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуы АҚШ Конституциясында берік орнатылған, бірақ бұл АҚШ-тың саяси қоғамында діни өлшем жоқ дегенді білдірмейді. Ол «Азаматтық дін» терминін АҚШ-тағы саясат пен дін арасындағы ерекше қарым-қатынасты сипаттау үшін қолданды. Оның 1967 жылғы мақаласында Джон Ф. Кеннедидің инаугурациялық сөзі талданды: «Шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуын ескерсек, президенттің «Құдай» деген сөзді қолдануы немен ақталады? Жауап – шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуы саяси саланың діни сипатын жоққа шығарған жоқ». 2013 жылы Өкілдер палатасы АҚШ-тың ресми ұраны ретінде «Құдайға сенеміз» дегенді сақтау үшін көп дауыспен дауыс берді. Конгрестің 9 мүшесі – 8 демократ және 1 республикашыл – бұл шешімге қарсы дауыс берді. 2022 жылдың мамырында жүргізілген сауалнама АҚШ-ты христиан мемлекеті деп жариялауға ең көп қолдау көрсеткендер – евангелист немесе қайта туған христиандар болып табылатын республикашылдар екенін көрсетті. Бұл демографиялық топтың 78%-ы АҚШ-ты ресми түрде христиан мемлекеті деп жариялауды қолдайды, ал барлық республикашылдардың 48%-ы ғана. Жасы да маңызды фактор, себебі Baby Boomer және Silent Generation өкілдерінің 70%-дан астамы АҚШ-тың ресми түрде христиан мемлекеті болуын қолдайды. Politico мәліметінше, сауалнама ақ нәсілділердің наразылығы мен христиан ұлтшылдығы тығыз байланысты екенін көрсетті: «Өз нәсілінің басқалардан көбірек кемсітуге ұшырағанын айтқан ақ нәсілді жауап берушілер христиандық Американы қабылдауға бейім. АҚШ-ты христиан мемлекеті деп жариялауды қолдайтындардың арасында ақ нәсілділерді кемсіткен американдықтардың 59%-ы, ал барлық американдықтардың 38%-ы бар». АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы Кларенс Томас Конституцияның дін негізіндегі ережесі штаттарға қатысты емес деп мәлімдеді, осылайша штаттардың мемлекеттік дін орнатуына мүмкіндік туды. 2013 жылы Солтүстік Каролина саясаткерлері Солтүстік Каролинада мемлекеттік дін орнатуды көздеген заң жобасын ұсынды. 2013 жылғы YouGov сауалнамасы бойынша, адамдардың 34%-ы өз штаттарында христиан дінін ресми мемлекеттік дін ретінде бекітуді қолдайды, 47%-ы қарсы және 19%-ы шешім қабылдауға дайын емес. 2022 жылдың маусым айында республикашыл Лорен Боберт шіркеу қауымына: «Шіркеу үкіметке бағыт беруі керек. Үкімет шіркеуге бағыт беруге тиіс емес. Біздің Ұлттық Әкелеріміз осылай ойлаған. Мен шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуынан жалықтым. Бұл Конституцияда жоқ» деді.