Кіріспе

Осогбо (Осгоб, сирек Oshogbo) – Нигериядағы қала. 1991 жылы Осун штатының астанасы атанды. Осогбо қаласында Осогбо аудандық жергілікті әкімшілік аймағының (қаланың Оке Баале ауданында орналасқан) және Олорунда аудандық жергілікті әкімшілік аймағының (қаланың Игбона ауданында орналасқан) бас кеңселері орналасқан. Осогбо Икирун, Илеса, Эде, Эгбедоре, Огбомошо және Ирагбиджимен шектеседі және географиялық жағдайы орталықта орналасқандықтан штаттың кез келген жерінен оңай қол жетімді. Ол Ифеден 48 км, Илесадан 32 км, Иводан 46 км, Икиреден 48 км және Ила Орангундан 46 км қашықтықта жатыр. Қаланың халқы шамамен 200 000 адамды құрайды және аумағы шамамен 126 км².

Инфрақұрылым және демография

Осогбо Лагос қаласынан теміржол желісінде орналасқан. Дәстүрлі өнеркәсіп – Осогбоның маңызды салаларының бірі. Осогбодағы Әдире түрлеріне рафиядан жасалған Әдире Онико, тігіспен жасалған Әдире Алабере, крахмалмен жасалған Әдире Елеко және батик әдісімен жасалған Әдире Алабеле кіреді. Тәуелсіздік алғаннан кейін, тоқыма, көбік және қарындаш өндірісімен айналысатын шағын кәсіпорындар сияқты бірқатар салалар да дами бастады. 1970 жылдары Нигерия үкіметі Осогбоны маңызды өнеркәсіптік даму орталығы деп жариялады. Осогбо – актер және драматург Дуро Ладипо мен мұсылман ғалымы шейх Аделабудың туған жері. Осон-Осогбо фестивалі жыл сайын Осон өзенінің жағасында өтеді. Фестиваль – ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұра тізіміне енген Осун өзенінің қасиетті тоғайында өткізіледі. Қалада «Осогбо ұрпақтарының прогрессивті одағы» (ODPU; бұрынғы «Осогбо прогрессивті одағы» OPU), африкалық жазушылар, суретшілер мен музыканттар клубы «Мбари Мбайо», «Осогбо кәсіби бастамасы» (OPI), «Осогбо істері», «Осогбо даму іс-қимыл тобы» (ODAG), «Осогбо ұлттық студенттер одағы» (ONSU), «Ороки әлеуметтік клубы» (OSC), «Атаожа сарайы жобасының бастамасы» (APPI), «Осогбоның біріккен серіктестері» және «Игбона прогрессивті клубы» сияқты бірнеше прогрессивті топтар мен қауымдастықтар бар.

Су тасқыны

2021 жылдың 3 тамызы күні аспан жаңбырға толып, Осогбо, Эрин Осун және Илобу қалаларының тұрғындары болашақта не күтіп тұрғанынан бейхабар еді. Бұл су тасқыны бұрынғы су тасқындарынан өзгеше болды, себебі бұрын Нигерия метеорологиялық агенттігі ескерту жасаған болатын. Ал бұл жолы шамамен 8 сағатқа созылған жаңбыр түнде қарақшы сияқты күтпеген жерден шабуылдап, таңертең қайғы, көз жасы мен қанға толы жағдайды қалдырды. Штаттың орталығы – Осогбо ең көп зардап шекті, сондай-ақ бұл апат көптеген басқа да елді мекендерге тарады. Эрин Осундағы Ибу Амо, Оке Арунгбо, Оке Аипе, Пауэрлайн, Гбонми, Оке Баале, Обаленде, Обате, Оке Онити Алекуводо және Оке Авесин сияқты аудандар Осун өзенінің, Авесин және Опопо арналарының деңгейі көтеріліп, жағалаудан асып кетуі салдарынан ең көп зардап шеккен жерлердің қатарында.

Климат

Особо тропикалық климатқа ие, жауын-шашын көп, жылдық орташа температурасы 25,5 градус Цельсий (77,8 градус Фаренгейт) және 1361 миллиметр (53,6 дюйм) жауын-шашын мөлшеріне ие.

Ластану

Осун штатының астанасы Осогбо қаласы жыл сайын штатта өткізілетін мәдени фестивальға байланысты той-қуанышқа толы. Бірақ Осун өзенінің ластануы осы жылғы шараға қатысты мүдделі тараптардың алаңдаушылығын туғызды, сарапшылар оны адамдарға қолдануға жарамсыз деп санайды. Өзен суын ішудің денсаулыққа зияны бар, себебі онда ауыр металдар мен цианид кездеседі, бұл Осогбо қаласында үлкен қауіпсіздік мәселесін тудыруда.

Тарих

Дәстүр бойынша, Иполе-Омуда Оларауэйден бұрын жеті билеуші таққа отырды: Адефоканбале, Айканя, Огбогба, Сасо, Люберин, Лаеге (сонымен қатар Адетуринрин деп те аталады; Лажомо мен Ларооедің әкесі), Лажомо және Оларауэй. Оба Оларауэй Иполеде билік құрған кезде, жағдай тым қиын болды, себебі үздіксіз құрғақшылықтар болды. Сол кездегі Иполе халқы егістіктерінен, үй жануарларынан және адамдарынан келген шығындарға байланысты қатты қайғырып, алаңдады және жайсыздық сезінді. Оба Оларауэй Иполе-Омудағы жағдайға қатты алаңдап, көңілі тоңды. Ол алдын ала болжауға келмейтін және есептеп шығаруға мүмкін емес шығындарды тоқтату үшін шұғыл шешімдер қабылдағысы келді. Сондықтан ол Иполедегі бас аңшы Тимехинге және оның серіктеріне экспедицияға шығып, жақсы жайылымдарды іздеуді бұйырды. Тимехин мен басқа аңшылар батыл түрде бұл міндетті қабылдап, жаңа қоныс іздеу үшін жолға шықты. Осы экспедиция Осун өзенін ашты. Йоруба дәстүрі бойынша, Фулани шапқыншылығынан қашқан көптеген адамдар ескі Ойо құлағаннан кейін Осогбоға қоныстанды. Осының нәтижесінде Осогбо халқы көбейді, себебі көптеген адамдар басқа йоруба қалаларынан көшіп келді. Ашық кеңістік пен орталық орналасқан жерді іздегендіктен, Оларауэй және оның халқы қоныстарын, соның ішінде өркендеген базарды тастап, Оде Осогбоға көшіп кетті. Оде Осогбода Оларауэй қазіргі Иди-Осун жерінде жаңа сарайын салды, ал Тимехин қазір Иди-Огун деп аталатын Огун ғибадатханасын тұрғызды. Осыдан бері Осогбо экономикалық орталық ретіндегі мәртебесін сақтап келеді.