Кіріспе
IPA-да ⟨ʏ⟩ арқылы бейнеленген дауысты дыбыс
The near close front rounded vowel, or near high front rounded vowel, is a type of vowel sound, used in some spoken languages. The symbol in the International Phonetic Alphabet that represents this sound is , a small capital version of the Latin letter y, and the equivalent X SAMPA symbol is Y.
Handbook of the International Phonetic Association defines as a mid centralized (lowered and centralized) close front rounded vowel (transcribed or ), and the current official IPA name of the vowel transcribed with the symbol is near close near front rounded vowel. However, acoustic analysis of cardinal vowels as produced by Daniel Jones and John C. Wells has shown that basically all cardinal front rounded vowels (so not just but also ) are near front (or front central) in their articulation, so may be just a lowered cardinal , a vowel that is intermediate between cardinal and cardinal In many languages that contrast close, near close and close mid front rounded vowels, there is no appreciable difference in backness between them. In some transcriptions, the vowel is transcribed with or When that is the case, this article transcribes it with the symbols (a lowered ) and (a raised ), respectively. implies too weak a rounding in some cases (specifically in the case of the vowels that are described as tense in Germanic languages, which are typically transcribed with ), which would have to be specified as
In some languages, however, is used to transcribe a vowel that is as low as close mid but still fits the definition of a lowered and centralized (or just lowered) cardinal It occurs in German Standard German as well as some dialects of English (such as Estuary), and it can be transcribed with the symbol (a lowered ) in narrow transcription. For the close mid front rounded vowel that is not usually transcribed with the symbol (or ), see close mid front rounded vowel. In most languages, the rounded vowel is pronounced with compressed lips (in an exolabial manner). However, in a few cases, the lips are protruded (in an endolabial manner), such as in Swedish, which contrasts the two types of rounding.
Жақын жақын алдыңғы дөңгелек дауысты немесе жоғары алдыңғы дөңгелек дауысты – кейбір тілдерде қолданылатын дауысты дыбыс түрі. Халықаралық фонетикалық әліпбиде осы дыбысты білдіретін символ – ʏ, латын әрпі y-нің кіші әріпті нұсқасы, ал эквивалентті X SAMPA символы – Y. Халықаралық фонетикалық қауымдастықтың нұсқаулығы оны орталықтандырылған (төмендетілген және орталықтандырылған) жақын алдыңғы дөңгелек дауысты (транскрипцияланған немесе ʏ) деп анықтайды, ал ʏ символымен транскрипцияланған дауыстының қазіргі ресми IPA атауы – жақын жақын алдыңғы дөңгелек дауысты. Алайда, Дэниел Джонс пен Джон С. Уэллс жасаған кардиналдық дауыстылардың акустикалық талдауы, негізінен барлық кардиналдық алдыңғы дөңгелектелген дауыстылардың (тек ʏ ғана емес, сонымен қатар ʏ) артикуляциясында алдыңғы жаққа жақын (немесе алдыңғы орталық) екенін көрсетті, сондықтан ʏ төмендетілген кардиналдық ɪ болуы мүмкін, кардиналдық ɪ мен кардиналдық ʏ арасындағы дауысты. Көптеген тілдерде жақын, жақын және жақын ортаңғы алдыңғы дөңгелектелген дауыстылар арасында айқын айырмашылық жоқ. Кейбір транскрипцияларда бұл дауысты ʏ немесе ʏ арқылы жазылуы мүмкін. Осы жағдайда, бұл мақалада оны ʏ (төмендетілген ɪ) және ʏ (көтерілген ɪ) символымен белгілейміз. ʏ кейбір жағдайларда (әсіресе герман тілдерінде жиі кездесетін) тым әлсіз дөңгелектеуді білдіреді, оны ʏ деп көрсету қажет. Бірақ кейбір тілдерде ʏ төмендетілген және орталықтандырылған (немесе жай ғана төмендетілген) кардиналдық дауыстының анықтамасына сәйкес келеді, бірақ жақын ортаңғы деңгейде болады. Ол стандартты неміс тілінде, сондай-ақ ағылшын тілінің кейбір диалектілерінде (мысалы, Estuary) кездеседі және тар транскрипцияда ʏ (төмендетілген ɪ) символымен жазылуы мүмкін. Әдетте ʏ (немесе ʏ) символымен транскрипцияланбайтын жақын ортаңғы алдыңғы дөңгелектелген дауысты дыбыс туралы толық ақпарат алу үшін, жақын ортаңғы алдыңғы дөңгелектелген дауысты дыбысқа қараңыз. Көптеген тілдерде дөңгелектелген дауыстылар еріндері қысылған күйде (экзолабиальді түрде) айтылады. Алайда, кейбір жағдайларда еріндер алға шығарылады (эндолабиальді түрде), мысалы швед тілінде, онда екі дөңгелектеу түрінің арасында айырма жасалады.
The near close front rounded vowel, or near high front rounded vowel, is a type of vowel sound, used in some spoken languages. The symbol in the International Phonetic Alphabet that represents this sound is , a small capital version of the Latin letter y, and the equivalent X SAMPA symbol is Y.
Handbook of the International Phonetic Association defines as a mid centralized (lowered and centralized) close front rounded vowel (transcribed or ), and the current official IPA name of the vowel transcribed with the symbol is near close near front rounded vowel. However, acoustic analysis of cardinal vowels as produced by Daniel Jones and John C. Wells has shown that basically all cardinal front rounded vowels (so not just but also ) are near front (or front central) in their articulation, so may be just a lowered cardinal , a vowel that is intermediate between cardinal and cardinal In many languages that contrast close, near close and close mid front rounded vowels, there is no appreciable difference in backness between them. In some transcriptions, the vowel is transcribed with or When that is the case, this article transcribes it with the symbols (a lowered ) and (a raised ), respectively. implies too weak a rounding in some cases (specifically in the case of the vowels that are described as tense in Germanic languages, which are typically transcribed with ), which would have to be specified as
In some languages, however, is used to transcribe a vowel that is as low as close mid but still fits the definition of a lowered and centralized (or just lowered) cardinal It occurs in German Standard German as well as some dialects of English (such as Estuary), and it can be transcribed with the symbol (a lowered ) in narrow transcription. For the close mid front rounded vowel that is not usually transcribed with the symbol (or ), see close mid front rounded vowel. In most languages, the rounded vowel is pronounced with compressed lips (in an exolabial manner). However, in a few cases, the lips are protruded (in an endolabial manner), such as in Swedish, which contrasts the two types of rounding.
Жақын жақтан басылған алдыңғы дауыстылар
Жақын жабық алдыңғы сығылған дауысты IPA-да әдетте жай ғана , деп жазылады және осы мақалада дәл осы конвенция қолданылады. IPA-да сығылуды көрсетуге арналған жеке диакритикалық белгі жоқ. Дегенмен, еріндердің сығылуын әріппен , (бір мезгілде және еріндердің сығылуы) немесе (еріндердің сығылуымен өзгертілген) түрінде көрсетуге болады. «Еріндерді жаю» диакритикасы дөңгелектелген дауысты әрпімен бірге, арнайы символ ретінде қолданылуы мүмкін, бірақ техникалық тұрғыдан «жаю» дөңгелектелмегенді білдіреді. Жақын ортаңғы алдыңғы сығылған дауыстыны , , немесе арқылы транскрипциялауға болады.
Ерекшеліктері
Прототиптік жағдайда, көршілес кардиналдық дауыстыларға қарағанда нашар қысылған дөңгелектеу байқалады.
Пайда болуы
Алдыңғы дөңгеленген дауыстылар қысылуға бейім деп есептеледі, сондықтан кейбір сипаттамаларда олардың айырмашылығы толық жазылмаған. Келесілердің кейбіреулері шындығында шығарылуы мүмкін. Дауыстылар, және символдарымен транскрипцияланғанда, прототиптік мәнінен гөрі күштірек дөңгеленуге ие болуы мүмкін.
Language Word IPA Meaning Notes Albanian Gheg [[Albanian Alphabet 'star' Bashkir дүрт/ 'four' Bavarian Northern vill 'much' Allophone of before Buwal 'bitter' Palatalized allophone of when adjacent to a labialized consonant. Chinese Shanghainese [[Chinese characters / 'liver' Realization of in open syllables and in closed syllables. Near close in the former case, close mid in the latter. Danish Standard [[Danish alphabet 'buy' Also described as close mid See Danish phonology Dutch Standard [[Dutch orthography 'now' Also transcribed as close front and, in the Standard Northern accent, as close central Typically transcribed in IPA with See Dutch phonology English Estuary foot 'foot' Possible realization of and In the former case, the height varies between near close and close mid Multicultural London Possible realization of Rural white Southern American Can be central instead. West Country Possible realization of and New Zealand nurse 'nurse' Possible realization of (and also ). See New Zealand English phonology Ulster mule 'mule' Short allophone of ; occurs only after [[Faroese orthography 'mug' See Faroese phonology French Parisian [[French orthography 'you' Also described as close ; typically transcribed in IPA with See French phonology Quebec [[French orthography 'moon' Allophone of in closed syllables. See Quebec French phonology German Standard [[German orthography 'protect' Close mid; it may be as high as for some speakers. See Standard German phonology Some speakers [[German orthography 'to swim' Allophone of before labial consonants. Used by some speakers in Northern and Central Germany. See Standard German phonology Hungarian [[Hungarian orthography 'hit' Typically transcribed in IPA with See Hungarian phonology Icelandic [[Icelandic orthography 'friend' Close mid; also described as central See Icelandic phonology Kazakh [[Kazakh alphabets/jür 'go' Kurdish dwênê 'yesterday' Allophone of /weː/ before consonant. Low German lütt / lut 'little' Norwegian [[Norwegian orthography 'new' The example word is from Urban East Norwegian, in which the vowel varies between compressed and protruded Its height has been variously described as near close and close See Norwegian phonology. Saterland Frisian röögje 'to rain' Phonetic realization of and Near close in the former case, close mid in the latter. Phonetically, the latter is nearly identical to Scots buit 'boot' May be central instead. Swedish Central Standard [[Swedish alphabet 'out' Often realized as a sequence or (hear the word: ). The height has been variously described as near close and close Typically transcribed in IPA with ; it is central in other dialects. See Swedish phonology Turkish [[Turkish alphabet 'proverb' Allophone of described variously as "word final" and "occurring in final open syllable of a phrase". See Turkish phonology Turkmen [[Turkmen alphabet 'Turkmen' Wymysorys büwa 'boys'
Тіл Сөз IPA Мағынасы Ескермелер
Албаниялық Gheg [[Албаниялық әліпбиі 'жұлдыз'
Башқұрт дүрт/ 'төрт'
Бавариялық Northern vill 'көп'
Бувал алдындағы аллофон 'ащы'
Лабиалды дауысқа жақын болғандағы аллофон.
Қытай Шанхай диалектісі [[Қытай таңбалары / 'бауыр'
Ашық және жабық буындардағы реализациясы. Бірінші жағдайда дерлік жақын, екіншісінде орташа жақын.
Даниялық Standard [[Даниялық әліпбиі 'сатып алу'
Сондай-ақ орташа жақын деп сипатталған. Даниялық фонологияны қараңыз.
Голландтық Standard [[Голландтық орфографиясы 'қазір'
Сондай-ақ жақын алдыңғы және стандартты солтүстік акцентінде жақын орталық ретінде транскрипцияланады. Әдетте IPA-да жазылады. Голландтық фонологияны қараңыз.
Ағылшын Estuary foot 'аяқ'
Мүмкін болатын және реализациясы. Бірінші жағдайда биіктігі дерлік жақын және орташа жақын аралығында өзгереді.
Multicultural London
Ауылдық ақ американдық оңтүстік орталыққа жақын болуы мүмкін.
West Country мүмкін болатын және
Жаңа Зеландия nurse 'медбике'
Мүмкін болатын (және сондай-ақ ). Жаңа Зеландия ағылшын фонологиясын қараңыз.
Ulster mule 'есек'
Қысқа аллофон ; тек кейін пайда болады.
[[Фарер орфографиясы 'кружка'
Фарер фонологиясын қараңыз.
Француз Parisian [[Француз орфографиясы 'сен'
Сондай-ақ жақын деп сипатталған; әдетте IPA-да жазылады. Француз фонологиясын қараңыз.
Quebec [[Француз орфографиясы 'ай'
Жабық буындардағы аллофон. Квебек француз фонологиясын қараңыз.
Неміс Standard [[Неміс орфографиясы 'қорғау'
Орташа жақын; кейбір сөйлеушілер үшін жоғарырақ болуы мүмкін. Стандартты неміс фонологиясын қараңыз.
Кейбір сөйлеушілер [[Неміс орфографиясы 'жүзу'
Лабиалды дауыстар алдындағы аллофон. Солтүстік және Орталық Германиядағы кейбір сөйлеушілер қолданады. Стандартты неміс фонологиясын қараңыз.
Венгр [[Венгр орфографиясы 'соғу'
IPA-да әдетте транскрипцияланады. Венгр фонологиясын қараңыз.
Исландиялық [[Исландиялық орфографиясы 'дос'
Орташа жақын; сонымен қатар орталық ретінде сипатталған. Исландиялық фонологиясын қараңыз.
Қазақ [[Қазақ әліпбиі/jür 'бару'
Күрд dwênê 'кеше'
/weː/ аллофоны дауыссыз алдында.
Төменгі неміс lütt / lut 'кішкентай'
Норвегиялық [[Норвегиялық орфография 'жаңа'
Мысал сөз қалалық шығыс норвегиялық тілінен алынған, онда дауысты қысылған және шығарылған аралығында өзгереді. Оның биіктігі дерлік жақын және жақын деп әртүрлі сипатталған. Норвегиялық фонологияны қараңыз.
Saterland Frisian röögje 'жаңбыр'
Фонетикалық реализациясы және дерлік жақын бірінші жағдайда, жақын орта екінші жағдайда. Фонетикалық жағынан соңғысы шотландтық buit 'бут' сөзіне ұқсас.
Шотландтық buit 'бут'
Орталыққа жақын болуы мүмкін.
Швед Central Standard [[Швед әліпбиі 'сыртқа'
Көбінесе немесе реттілігімен реализацияланады (сөзді тыңдаңыз: ). Биіктігі дерлік жақын және жақын деп әртүрлі сипатталған. IPA-да жазылады; басқа диалекттерде орталық. Швед фонологиясын қараңыз.
Түрік [[Түрік әліпбиі 'мәтел'
Аллофон, "сөз соңы" және "фразаның соңғы ашық буынында кездесетін" деп әртүрлі сипатталған. Түрік фонологиясын қараңыз.
Түрікмен [[Түрікмен әліпбиі 'түрікмен'
Wymysorys büwa 'ұлдар'
Language Word IPA Meaning Notes Albanian Gheg [[Albanian Alphabet 'star' Bashkir дүрт/ 'four' Bavarian Northern vill 'much' Allophone of before Buwal 'bitter' Palatalized allophone of when adjacent to a labialized consonant. Chinese Shanghainese [[Chinese characters / 'liver' Realization of in open syllables and in closed syllables. Near close in the former case, close mid in the latter. Danish Standard [[Danish alphabet 'buy' Also described as close mid See Danish phonology Dutch Standard [[Dutch orthography 'now' Also transcribed as close front and, in the Standard Northern accent, as close central Typically transcribed in IPA with See Dutch phonology English Estuary foot 'foot' Possible realization of and In the former case, the height varies between near close and close mid Multicultural London Possible realization of Rural white Southern American Can be central instead. West Country Possible realization of and New Zealand nurse 'nurse' Possible realization of (and also ). See New Zealand English phonology Ulster mule 'mule' Short allophone of ; occurs only after [[Faroese orthography 'mug' See Faroese phonology French Parisian [[French orthography 'you' Also described as close ; typically transcribed in IPA with See French phonology Quebec [[French orthography 'moon' Allophone of in closed syllables. See Quebec French phonology German Standard [[German orthography 'protect' Close mid; it may be as high as for some speakers. See Standard German phonology Some speakers [[German orthography 'to swim' Allophone of before labial consonants. Used by some speakers in Northern and Central Germany. See Standard German phonology Hungarian [[Hungarian orthography 'hit' Typically transcribed in IPA with See Hungarian phonology Icelandic [[Icelandic orthography 'friend' Close mid; also described as central See Icelandic phonology Kazakh [[Kazakh alphabets/jür 'go' Kurdish dwênê 'yesterday' Allophone of /weː/ before consonant. Low German lütt / lut 'little' Norwegian [[Norwegian orthography 'new' The example word is from Urban East Norwegian, in which the vowel varies between compressed and protruded Its height has been variously described as near close and close See Norwegian phonology. Saterland Frisian röögje 'to rain' Phonetic realization of and Near close in the former case, close mid in the latter. Phonetically, the latter is nearly identical to Scots buit 'boot' May be central instead. Swedish Central Standard [[Swedish alphabet 'out' Often realized as a sequence or (hear the word: ). The height has been variously described as near close and close Typically transcribed in IPA with ; it is central in other dialects. See Swedish phonology Turkish [[Turkish alphabet 'proverb' Allophone of described variously as "word final" and "occurring in final open syllable of a phrase". See Turkish phonology Turkmen [[Turkmen alphabet 'Turkmen' Wymysorys büwa 'boys'
Жақын алдыңғы шығыңқы дауысты
Кэтфорд ауызша дыбыстардың алдыңғы және артқы дауыстылары дөңгеленген тілдердің көпшілігі лабиализацияның әртүрлі түрлерін, шығыңқы артқы дауыстыларды және қысылған алдыңғы дауыстыларды қолданатынын атап өтті. Дегенмен, скандинавия тілдері сияқты кейбір тілдерде алдыңғы дауыстылар шығыңқы болады. Олардың бірі – швед тілі, тіпті алдыңғы дауыстылардың дөңгелектеуінің екі түрін, сондай-ақ биіктігі мен ұзақтығын қарама-қарсы қояды. Халықаралық фонетикалық алфавитте (IPA) шығыңқы және қысылған дөңгелектеуді ажыратуға арналған диакритикалық белгілер болмағандықтан, лабиализацияға арналған ескі диакритикалық белгі , мұнда шығыңқы алдыңғы дауыстыларды белгілеу үшін уақытша символ ретінде қолданылады. Тағы бір мүмкін транскрипция – немесе (эндолабиализация арқылы өзгертілген жақын алдыңғы дауысты), бірақ оны дифтонг ретінде қате түсінуі мүмкін. Жақын ортаңғы алдыңғы шығыңқы дауыстыны немесе арқылы транскрипциялауға болады, ал әдетте символмен транскрипцияланбайтын жақын ортаңғы алдыңғы шығыңқы дауысты туралы – жақын ортаңғы алдыңғы шығыңқы дауысты қараңыз. Акустикалық тұрғыдан алғанда, бұл дыбыс жақын алдыңғы дауыстының қысылған және дөңгеленбеген түрлерінің арасында орналасады.
For the close mid front protruded vowel that is not usually transcribed with the symbol (or ), see close mid front protruded vowel. Acoustically, this sound is "between" the more typical compressed near close front vowel and the unrounded near close front vowel .
Ерекшеліктері
Прототиптік дауыс әлсіз дөңгелектеуге ие (бірақ ол ішке тартылған, сыртқа қарай домаланған емес), көршілес кардиналдық дауыстыларға қарағанда көбірек ұқсайды.
Пайда болуы
Тіл Сөз IPA Мағынасы Ескертулер Норвегиялық [[Норвегиялық орфография 'жаңа' Үлгі сөз қалалық шығыс норвегиялық тілінен алынған, онда дауысты әрі шығыңқы, әрі қысыңқы болып өзгереді. Оның биіктігі әртүрлі жақын және жабық деп сипатталған. Норвегиялық фонетиканы қараңыз. Швециялық Central Standard [[Swedish alphabet 'жүн' Биіктігі әртүрлі сипатталған: жақын орташа, жақын және жабық. Швециялық фонетиканы қараңыз.