Кіріспе
Үнді музыкасында қолданылатын термин – музыкалық ұғым. Шрути немесе шрути – адам құлағы сезе алатын және әнші немесе музыкалық аспап тудыра алатын ең кішкентай питч аралығы. Бұл ұғым ежелгі және орта ғасырлық санскрит мәтіндерінде, мысалы, Натья-шастрада, Даттиламда, Брихаддешиде және Сангита-Ратнакарада кездеседі. Чандогья Упанишада октаваны 22 бөлікке бөлу туралы айтады. Свара шрутиден өзгеше: шрути – қол жетімді ең кішкентай питч градациясы, ал свара – музыкант шкалалар, мелодиялар және рагалар құрастыру үшін таңдайтын питчтер. Натья-шастра бір октаваға 22 шрути және жеті свараны анықтап, талқылайды. Ол Үнді музыкасының тарихында көптеген жағдайларда қолданылған. Жақындағы зерттеулер шрути терминін, оның нада мен сварадан айырмашылығын нақтырақ анықтады және 22 шрути ойнауға арналған ішектің позицияларын анықтады. Шрутидің ең белгілі мысалы – рага Дарбаридегі ати комал (өте төмендетілген) гандхардың қолданылуы. Басқалары – Баһиравтағы ришаб, Бхимпаласи және Мия Малхардағы нишад, Тодидегі гандхар.
the musical concept
The shruti or śruti is the smallest interval of pitch that the human ear can detect and a singer or musical instrument can produce. The concept is found in ancient and medieval Sanskrit texts such as the Natya Shastra, the Dattilam, the Brihaddeshi, and the Sangita Ratnakara. Chandogya Upanishad speaks of the division of the octave in 22 parts. The swara differs from the shruti: the shruti is the smallest gradation of pitch available, while a swara is the selected pitches from which the musician constructs the scales, melodies and ragas. The Natya Shastra identifies and discusses twenty two shruti and seven swara per octave. It has been used in several contexts throughout the history of Indian music. Recent research has more precisely defined the term shruti, its difference from nada and swara, and identified positions on a string to play 22 shrutis. The most well known example of shrutis is probably the use of the ati komal (extra flat) gandhar in raga Darbari. Others include the rishabh in Bhairav, the nishad in Bhimpalasi and Miya Malhar, and the gandhar in Todi.
Мағынасы
Шрутидің мағынасы түрлі жүйелерде өзгеше болады.
Грамма жүйесі
Бхарата Муни шрутиді екі нота арасындағы естілуге болатын айырмашылықты білдіру үшін қолданады.
Дау
Карнатик музыкасының қазіргі практикасында шрути бірнеше мағынаға ие. Кейбір рагаларда, осы 12 нотаның біріне интонациялық өзгерістер немесе гамакалар қолданылуының нәтижесінде, тыңдаушылар сол нотаның көтеріңкі немесе төмендетілген түрін сезеді. Ғылыми деректер раганың қазіргі орындалуында естілетін осы аралық тонды дыбыстар 22 шрутидің болуын көрсете бермейді. 22 саны Карнатик және Хиндустани музыка дәстүрлерінде іс жүзінде маңызды емес, себебі әртүрлі музыканттар бір раганы орындағанда сәл өзгеше "шрутилерді" қолданады, мысалы, Дарбари рагасындағы ати комал (көбірек төмендетілген) гандхар. Аралық тонды дыбыстар құбылысы Үнді музыка ғылымында белсенді зерттеу нысаны болып табылады, онда сезілетін аралық тонды дыбыстардың саны 22-ден кем немесе көп болуы мүмкін. Олар прамана шрути (22%), нюна шрути (70%) және пурана шрути (90%) деп аталады. Әрбір шрути 53EDO жүйесінде шамамен бейнеленуі мүмкін.
Қатынасы , және
Шрути свардың негізгі жақтарымен байланысты. Жиырма екі шрутидің ішінде, венаны зерттеушілер 4-ші шрутиді са нотасы, 7-шісін ре, 9-шысын га, 13-шісін ма, 17-шісін па, 20-шысын дха, ал 22-шісін ни деп анықтаған.
Шрутиді анықтау
Орындауда хроматикалық шкаланың (свара пракара) 12 әмбебап биіктік сыныптарының бірі ретінде анықталған ноталар шрути деп аталады, ал олардың арасындағы байланысты белгісіз ноталар надалар болып табылады. Адамның құлағы 100–1000 Гц жиілік диапазонындағы нотаны анықтауға шамамен 20–45 мс уақыт жұмсайды. Құлақ одан ұзақ ойналған немесе айтылған шрутилерді анықтай алады, бірақ осы шектен жылдам ойналған немесе айтылған надаларды анықтай алмайды, тек ести алады. Осы айырмашылықты түсінбеу көптеген ғалымдарды меандр және тербелісті ноталардың салдарынан нақты сандық жиілікті анықтау қиын деген тұжырымға әкелді. Пандит Матанганың «Брихаддеши» (санскрит) еңбегінде Шрутипракарана (Шрути туралы тарау), 24-ш্লোকтан кейін: «Құлақ (ноталардың қабылдалуы өзгеретін сымдағы нүктені) түсінгенде ғана, сол дыбыс шрути болады» делінген. Ол сондай-ақ, бұл нүктелердің өте дәл екенін, 1-тараудың 28-шлогында, Надапракаранада (Надалар туралы тарау): «(ноталарды қабылдау өзгеретін сымдағы нүктеге) жету және (одан) кері оралу – «шрути» деп аталатын дәлдікке әкеледі» деп көрсетеді. Октавада жалпыға бірдей танылатын 12 музыкалық нота (хроматикалық шкаланың биіктік сыныптары немесе свара пракара) бар. Олар «музыкалық нота немесе гамма дәрежесін көрсетеді, бірақ шрути октаваның әлдеқайда нәзік бөлігі» болып табылады. Сенімсіз дереккөз: күні=2022 жылдың шілдесі.
Гамакалар
Кез келген гамакада тек шрути мен надалар ғана болады. Адам дауысының 100–1000 Гц диапазонында музыкалық нотаны анықтау шегі 20–45 мс құрайды. Әртүрлі орындаушылар рага яманды флейта, сарнги, ситар және дауыспен орындаған кезде, дыбыс биіктігінің дәлдігі "шартты" және "субъективті" екені анықталды, және ол "қатаң бекітілмеген" де, "кәдімгідей өзгермейтін" де емес; "бір артисттің бір раганы орындағанда бір үн бірнеше рет әртүрлі биіктікте орындалды", ал "әр түрлі артистер бір раганы орындағанда бір үнді әртүрлі дыбыстады".