Кіріспе

Ирландиялық теңіз офицері және саясаткер (1703–1752)

Вице-адмирал сэр Питер Уоррен, КБ (10 наурыз 1703 – 29 шілде 1752) – британдық теңіз офицері және саясаткер, 1747 жылдан 1752 жылға дейін британдық Парламенттің Палатасында Вестминстер сайлау округін өкілдік етті. Уоррен Корольдік теңіз флотындағы карьерасымен ең танымал, онда ол отыз алты жыл қызмет етті және көптеген теңіз шайқастарына қатысты, оның ішінде 1745 жылы француз Луисбург бекінісін басып алу ең маңыздысы болды. 1703 жылы Ирландияда католик отбасында дүниеге келген Уорреннің ата-анасы оны теңізде мансап қууға мүмкіндік беру үшін протестант ретінде тәрбиеледі. 1716 жылы Уоррен Корольдік теңіз флотына қабылданып, келесі он жылдықты Батыс Африка жағалауында немесе Кариб теңізінде қызмет етуге, пираттарға қарсы операцияларға және испан жағалау күзет кемелерімен қақтығыстарға қатыстырды. Он бір жылдан кейін, 1727 жылы Уоррен пост-капитан шеніне көтерілді. 1728 жылдан 1745 жылға дейін Уоррен Америкада үздіксіз қызмет етті. Ол Нью-Йорк маңындағы Solebay кемесіне командир болды, онда 1731 жылы Сусанна Делансиге үйленді; олардың алты баласы болды. Дженкинс құлағының соғысы кезінде ол Сент-Огастин және Картахенаға жасалған сәтсіз шабуылдарға қатысты. 1745 жылы Уоррен Луисбург бекінісіне шабуыл жасау үшін экспедициялық күшке қосылды, ол бекіністі қоршауға алып келді, нәтижесінде 28 маусымда гарнизон капитуляциялады. Уоррен 1747 жылдың мамырында Финистерре шайқасының бірінші кезепіне қатысты, содан кейін Англияға оралып саяси мансабын жалғастырды. Ол 1747 жылғы жалпы сайлауда Парламентке сайланды, 1749 жылғы Біріктіру заңының бір баптарына қарсы шығып, бірнеше парламенттік комитеттердің жұмысына қатысты. Уоррен 1752 жылдың 29 шілдесінде Дублинде қайтыс болды. Род-Айленд және Нью-Гэмпшир штаттарындағы Уоррен қалалары оның құрметіне аталған.

Ерте өмір

Питер Уоррен шамамен 1703 жылы Ирландияның Уорренстаун қаласында дүниеге келді. Ол ирландтық армия офицері Майкл Уорреннің және оның әйелі Кэтрин Эйлмердің, 1-ші баронет сэр Кристофер Эйлмердің жалғыз қызының кіші ұлы болды. Оның ата-анасы екеуі де ирландтық католик болғанымен, теңізде мансап қууға мүмкіндік беру үшін Уорренды протестант ретінде тәрбиеледі; себебі Ирландиядағы католиктерге Қылмыстық заңдарға сәйкес Корольдік теңіз күштеріне қатысуға тыйым салынған еді. 1716 жылы Уоррен ағасы Оливердің қадамын басып, Корольдік теңіз күштеріне кірді, анасының інісі Мэтью Эйлмердің қамқорлығымен «Рай» кемесінде қарапайым теңізші болып қызмет етті. Ирландия суларында қысқа уақыт қызметтенгеннен кейін, Уоррен келесі он жылды Батыс Африка жағалауында және Кариб теңізінде өткізді, онда ол пираттарға қарсы операцияларға қатысты және испан жағалау күзет кемелерімен шайқасты. 23 шілдеде Уоррен Либерия жағалауында «Гвернси» кемесінде қызмет етіп, лейтенант шеніне көтерілді. Үш жылдан кейін ол Фолклендке бұрынғы капитаны қайтыс болғаннан кейін басшылық етті. 1727 жылы Уоррен 28 мамырда командир, ал 19 маусымда капитан болып тағайындалды. 1728 жылы оған «Грэфтон» кемесіне командалық берілді, ол Балтық флотының құрамында қызмет етті.

Америкадағы мансап

Уоррен Балтық теңізінде қысқа ғана уақыт қызмет еткен соң Жерорта теңіз флотына қосылды. Онда оған «Солебей» кемесі берілді, ол 1728 жылы Ямайка мен Веракрусқа «Эль-Пардо» шартының хабарын жеткізу үшін пайдаланылды. 1730-1732 жылдары ол Солтүстік Америкада, Нью-Йорк және Оңтүстік Каролина жағалауларында «Солебей» кемесінің командирі болды. 1734 жылы Уоррен Батыс эскадрильясында қызмет ете бастады, 1735 жылға дейін «Леопард» кемесіне қолбасшылық етті. Келесі жылы Уоррен тағы да Нью-Йоркте қызмет етіп, «Скворл» кемесінің капитаны болды және 1741 жылға дейін осы лауазымды сақтап тұрды. Дженкинс құлағының соғысы басталғаннан кейін, Уоррен 1740 жылы Сент-Огастин қамалын басып алуға жасалған сәтсіз әрекетке қатысты. Одан кейін, 1741 жылы Картахенаға қарсы британдық экспедиция сәтсіз аяқталды, ол Эдвард Вернонның басшылығымен өтті. 1742 жылдың қаңтарында ол Нью-Йоркте «Суперб» кемесіне қолбасшылық етті. 1742 жылы Уоррен британдық Адмиралтействоға Солтүстік Америкадағы кемелерден жаңа эскадрилья құруды ұсынды, ол қыс айларында Кариб теңізінде қызмет ететін болар еді. Адмиралтейство сол жылдың тамызында оның ұсынысын қабылдады және оны Ливард аралдары маңында әрекет ететін және Австрия мұрагерлігі соғысы кезінде көптеген француз кемелерін жаулап алып, көзге түскен жаңа эскадрильяның командирі етіп тағайындады. 1745 жылы Уоррен француз Луисбург бекінісіне қарсы экспедицияға қатысты. Уоррен 1745 жылдың сәуір айында эскадрильясын Кансоға жеткізді, онда ол британдық экспедициялық күштерімен бірікті және Луисбургке қарай жол тартты, бекініс портын блокадаға алды. Оның флоты 20 мамырда «Vigilant» кемесін жаулап алды, жақын арада күшейте түсті, бұл жоспарланған британдық шабуылмен бірігіп, 28 маусымда бекіністің тапсырылуына әкелді. Уорреннің осы жаулап алудағы рөлі үшін Ұлыбритания оны мақтады және 1745 жылдың 10 тамызында контр-адмирал шеніне көтерді. Ол сондай-ақ Кейп-Бретон аралының бірінші губернаторы болып тағайындалды, бірақ Уоррен Адмиралтействодан оның орнын басқа біреумен алмастыруды өтінді, өйткені ол Джордж Клинтоннан Нью-Йорк губернаторы лауазымын алуға тырысып жатқан еді. 1746 жылдың маусымында осы лауазымнан босатылып, губернатор Уильям Ширлимен бірге Жаңа Францияға шабуыл жоспарлағаннан кейін, Уоррен ақыры Англияға оралды, бірақ бұл жоспар іске аспады.

Кейінгі өмір және өлім

Англияға келгеннен кейін Уоррен Адмиралтействоға Ширлимен бірге жоспарлаған Жаңа Францияға шабуыл жасаудың жаңа жоспарын ұсынды. Бірақ Адмиралтейство бұл жоспарды іске асыру мүмкін емес екенін, сондай-ақ француз порттарының британдық блокадасын сақтау үшін жеткілікті кемелердің болмауын атап өтті. Оның орнына, олар Уорренге Луисбургтің оккупациясын күшейту үшін сегіз кемеден тұратын эскадрильяға басшылық етуді тапсырды. Бірақ көп ұзамай оған жеңілдігі «Девоншир» флагманымен Джордж Ансонның Бискай шығанағындағы флотилиясына қосылуға бұйрық берді, ол аймақта француз әскери кемелерін іздеп жүрді. 1747 жылдың мамыр айында Уоррен британдық флоттың құрамында болды, ол Финистерре мүйісінің жанында маркиз де ла Йонкьер басқаратын француз күштерімен кездесіп, оларды жеңді. Осы ісі үшін Уоррен Бат орденінің рыцары атанды және 31 496 фунт стерлинг сыйақы алды. Сол жылдың маусым айында ол вице-адмирал шеніне көтеріліп, Батыс эскадрильясына басшылық етті, бірақ тамыз айында ауруына байланысты Эдвард Хокке эскадрильяның басқаруын тапсырды. 1748 жылы Акс-ла-Шапель шартына қол қойылды, бұл ағымдағы қақтығысты аяқтады. Уоррен енді саяси мәселелерге көңіл бөлді, ол 1747 жылғы британдық жалпы сайлауда Вестминстер сайлау округінен Парламентке сайланды. Парламентте Ансон 1749 жылғы Біріктіру заңында Ансон ұсынған бір тармаққа қарсы шығып, өз жақтастарының наразылығын тудырды, онда жартылай жалақы алатын теңіз офицерлері қызметтегі офицерлермен бірдей шарттарда әскери сотқа тартылуы керек еді. Уоррен Адмиралтействоны осы тармақты алып тастауға көндірді, бірақ бұл Ансонмен қарым-қатынасын түгелдей бұзып жіберді. Теңіз ісінен басқа, Уоррен парламенттік комитеттердің жұмысына белсенді қатысып, бірнешеуіне төрағалық етті және көптеген заң жобаларын Лордтар палатасына ұсынды. Ол сондай-ақ француздық амбицияларға қарсы тұру үшін Корольдік теңіз күштерін күшейтуді және басқа еуропалық елдермен одақ құруды жақтады. Сонымен қатар, ол британдық валюта, шетел саудасы, балық аулау және Ұлыбританияның отар империясындағы шекаралық мәселелерге қатысты талқылауларға қатысты. 1747 жылы Уоррен Корольдік теңіз күштері үшін жаңа форма киімдерін ұсынды, әсіресе адмиралдар мен капитан сияқты флаг-офицерлер киетін киімдерді. Саяси мансабының арқасында Лондонда қоныстанған Уоррен 15 Кавендиш скверінде үй сатып алды. 1752 жылы ол өзінің қалауына қарсы Биллингсгейттен Алдермендер сотына сайланды. 23 маусымда Уоррен сотқа хат жолдап, кішкентай айып төлеу шартымен қызметтен босатуды сұрады, ол қабылданды. Дублинге сапармен келген Уоррен 1752 жылдың 29 шілдесінде қызбадан қайтыс болды және Уорренстаунда жерленді. Ол қайтыс болғаннан кейін Луи Франсуа Рубилякқа Уэстминстер аббаттығында Уорренге ескерткіш жасау тапсырылды.

Жеке өмірі, отбасы және мұрасы

Әскери мансабында Уоррен 127 405 фунт стерлингтен астам сыйлық ақша жинады, негізінен Австрия мұрагерлік соғысы кезінде француз және испан кемелерін жаулап алу арқылы. Ол байлығын Ұлыбританияда және Он үш колонияда кең аумақта жер сатып алуға, сондай-ақ Англияда, Ирландияда және Солтүстік Америкада ақша қарыздаумен айналысатын бизнес құруға жұмсады. 1726 жылы «Фолкленд» кемесінің капитаны болып қызмет еткенде Уоррен Оңтүстік теңіз компаниясына тиесілі алтын-көмістерді тасымалдау арқылы да табыс тапқан. Уорреннің Англияның Гэмпшир, Нью-Йорк және Пенсильвания штаттарындағы жерлері болды. 1732 жылы ол інісі Уильям Джонсонды Мохок аңғарындағы иеліктерін басқаруға шақырды, оған жерді даярлау және еуропалық шаруаларды орналастырумен қатар, жергілікті американдық тайпалармен сауда қатынастарын орнату міндетін тапсырды. Америкадағы иеліктерінде Уоррен көптеген құлдарға ие болды, 1744 жылы Джонсонның басшылығымен жұмыс істеу үшін жиырмадан астам құл сатып алды. 1731 жылдың шілдесінде Уоррен Стивен Делансидің қызы Сусанна Делансиге үйленді, олардың алты баласы болды. Оның жалғыз ұлы (қызымен бірге) 1744 жылы шешек індетінен қайтыс болды, ал келесі жылы Уорренге баронеттік атақ берілгенде, ол ұлы болмағандықтан, одан бас тартты. Уорреннің үлкен қызы Энн 1758 жылдың 27 шілдесінде Чарльз Фицройға тұрмысқа шықты, ал үшінші қызы Шарлотта 1768 жылдың 7 шілдесінде Лорд Абингдонға үйленді. Уорреннің өмірінде және одан кейін Англия мен Солтүстік Америкада көптеген жерлер оның құрметіне аталды. Род-Айленд және Нью-Гэмпшир штаттарындағы Уоррен қалалары, сондай-ақ Оңтүстік Каролинаның Чарльстон, Лондон, Луисбург және Нью-Йорк қалаларындағы бірнеше көшелер оның есімімен аталады. Бұған қоса, Уорреннің Луисбургты жаулап алуға қатысуы британдық қоғамның Солтүстік Америка мәселелеріне қызығушылығын оятуға көмектескен деп есептеледі.