Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бүйректің ең ішкі бөлігі
Innermost part of the kidney
Бүйрек миы (лат. medulla renis – бүйректің бағасы) – бүйректің ең ішкі бөлігі. Бүйрек миы бірнеше бөлімдерге бөлінеді, олар бүйрек пирамидалары деп аталады. Қан бүйрек артериясы арқылы бүйрекке еніп, кейін сегменттік артерияларды құрап, одан әрі интерлобарлық артерияларға тармақталады. Интерлобарлық артериялардың әрқайсысы доға тәрізді артерияларға, олар өз кезегінде интерлобулярлық артерияларға тармақталады, соңында олар гломерулаларға жетеді. Гломерулада қан өте қолайсыз қысым градиентіне және үлкен алмасу бетіне ие болады, бұл қан сарысуының бөлігін қантамырдан шығарып, бүйрек түтікшелеріне итереді. Ағын бүйрек түтікшелері арқылы жалғасады, оның ішінде жақын түтікше, Хенле иірімі, алыс түтікше және соңында жинақтаушы түтікше арқылы бүйректен шығып, бүйрек тостағаншасына, зәр жолының кеңейген бөлігіне жетеді. Бүйрек миында қандағы тұз бен судың тепе-теңдігін сақтауға жауапты нефрондардың құрылымдары орналасқан. Бұл құрылымдарға тура тамырлар (спория және вера), тура венулалар, миы капиллярлық тор, Хенле иірімі және жинақтаушы түтікше кіреді. Бүйрек миы нефрондағы сүзіліске гипертониялық болып келеді және судың қайта сіңуіне көмектеседі. Қан гломерулада ерітілген заттардың мөлшері бойынша сүзіледі. Натрий, хлорид, калий және кальций сияқты иондар, сондай-ақ глюкоза оңай сүзіледі. Ақуыздар үлкен өлшемдеріне байланысты гломерулалық сүзгіден өтпейді және егер гломерулалық капсулаға немесе нефронның жақын және алыс иірімді түтікшелеріне әсер етілмесе, сүзілісте немесе зәрде пайда болмайды. Бүйрек миына бүйрек қан ағынының шағын бөлігі ғана түсіп тұрса да, оттегінің сіңірілуі өте жоғары, бұл төмен оттегі қысымына және, ең бастысы, гипотонияға, гипоксияға және қан ағынына жоғары сезімталдыққа әкеледі. Бүйрек миы ~80% оттегін шығарады, бұл оны бүйрек қан ағынының кішкене өзгерістеріне өте сезімтал етеді. Периоперациялық бүйрек зақымдарының көптеген механизмдері бүйрек миына жеткілікті қан ағынының (демек, оттегі жеткізудің) бұзылуына негізделген.
The renal medulla (Latin: medulla renis 'marrow of the kidney') is the innermost part of the kidney. The renal medulla is split up into a number of sections, known as the renal pyramids. Blood enters into the kidney via the renal artery, which then splits up to form the segmental arteries which then branch to form interlobar arteries. The interlobar arteries each in turn branch into arcuate arteries, which in turn branch to form interlobular arteries, and these finally reach the glomeruli. At the glomerulus the blood reaches a highly disfavourable pressure gradient and a large exchange surface area, which forces the serum portion of the blood out of the vessel and into the renal tubules. Flow continues through the renal tubules, including the proximal tubule, the loop of Henle, through the distal tubule and finally leaves the kidney by means of the collecting duct, leading to the renal pelvis, the dilated portion of the ureter. The renal medulla contains the structures of the nephrons responsible for maintaining the salt and water balance of the blood. These structures include the vasa rectae (both spuria and vera), the venulae rectae, the medullary capillary plexus, the loop of Henle, and the collecting tubule. The renal medulla is hypertonic to the filtrate in the nephron and aids in the reabsorption of water. Blood is filtered in the glomerulus by solute size. Ions such as sodium, chloride, potassium, and calcium are easily filtered, as is glucose. Proteins are not passed through the glomerular filter because of their large size, and do not appear in the filtrate or urine unless a disease process has affected the glomerular capsule or the proximal and distal convoluted tubules of the nephron. Though the renal medulla only receives a small percentage of the renal blood flow, the oxygen extraction is very high, causing a low oxygen tension and more importantly, a critical sensitivity to hypotension, hypoxia, and blood flow. The renal medulla extracts oxygen at a ratio of ~80% making it exquisitely sensitive to small changes in renal blood flow. The mechanisms of many perioperative renal insults are based on the disruption of adequate blood flow (and therefore oxygen delivery) to the renal medulla.
Пирамидалар
Бүйрек пирамидалары (немесе Малпиги пирамидалары, XVII ғасыр анатомы Марчелло Малпигинің есімімен аталған) – бүйректің конус тәрізді тіндері. Адамда бүйрек миы 10-нан 18-ге дейін осындай конус тәрізді бөлімдерден тұрады. Әрбір пирамиданың кең негізі бүйрек қабығына қарап жатады, ал оның шыңы немесе папилласы ішке қарай, бүйрек тостағаншасына қарай бағытталған. Пирамидалар жолақты көрінеді, себебі олар нефронның Генле ілмегі мен жинақтаушы түтікшелердің тік, параллель сегменттерінен құралған. Әрбір пирамиданың негізі кортикомедулляр шекарасынан басталады, ал шыңы кіші тостағаншаның ішінде орналасқан папиллада аяқталады, ол зәр жинағыш түтікшелердің параллель шоғырларынан жасалған.
Renal pyramids (or malpighian pyramids or Malpighi's pyramids named after Marcello Malpighi, a seventeenth century anatomist) are cone shaped tissues of the kidney. In humans, the renal medulla is made up of 10 to 18 of these conical subdivisions. The broad base of each pyramid faces the renal cortex, and its apex, or papilla, points internally towards the pelvis. The pyramids appear striped because they are formed by straight parallel segments of nephrons' Loops of Henle and collecting ducts. The base of each pyramid originates at the corticomedullary border and the apex terminates in a papilla, which lies within a minor calyx, made of parallel bundles of urine collecting tubules.
Қаңқашақ
Бүйрек қапшығы – бүйректің медиуласындағы бүйрек пирамидалары зәрді кіші бүйрек тостағаншасына құятын жер. Гистологиялық тұрғыдан, бұл жерде медиулалық жинақтаушы өзектер бірігіп, сұйықтықты бағыттайтын папиллярлық өзек құрайды. Көшілі эпителий көріне бастайды.
The renal papilla is the location where the renal pyramids in the medulla empty urine into the minor calyx in the kidney. Histologically it is marked by medullary collecting ducts converging to form a papillary duct to channel the fluid. Transitional epithelium begins to be seen.
Клиникалық маңызы
Бүйрекке зиянды кейбір химиялық заттар, нефротоксиндер деп аталатындар, бүйрек папилляларына зақым келтіреді. Бүйрек папилляларының зақымдануы бүйректің осы аймағындағы жасушалардың өліміне алып келуі мүмкін, бұл бүйрек папиллярлы некрозы деп аталады. Бүйрек папиллярлы некрозының ең көп кездесетін уытты себептері – сусызданумен қатар ибупрофен, ацетилсалицил қышқылы және фенилбутазон сияқты НСҚҚ (стероид емес қабынуға қарсы препараттар). Бүйрек папилляларының қалыпты дамуының бұзылуы функционалдық обструкцияның және бүйрек фиброзының пайда болуымен байланысты екені көрсетілген. Бүйрек папиллярлық зақымдануы нефролитиазбен де байланысты және контур, ойықтар, бітелулер және Рендалл плакасы ескерілетін папиллярлық бағалау шкаласы бойынша сандық түрде өлшенуі мүмкін.
Some chemicals toxic to the kidney, called nephrotoxins, damage the renal papillae. Damage to the renal papillae may result in death to cells in this region of the kidney, called renal papillary necrosis. The most common toxic causes of renal papillary necrosis are NSAIDs, such as ibuprofen, acetylsalicylic acid, and phenylbutazone, in combination with dehydration. Perturbed renal papillary development has also been shown to be associated with onset of functional obstruction and renal fibrosis. Renal papillary damage has also been associated with nephrolithiasis and can be quantified according to the papillary grading score, which accounts for contour, pitting, plugging and randall plaque.