Кіріспе

Батыс жағалаудағы Израильдік қоныс. Израильдің оккупацияланған территорияларының бөлігі, Жасыл сызықтан шамамен шығысқа және Иордан шекарасынан батысқа қарай орналасқан. Ариэль алғаш рет 1978 жылы құрылды және 2000 жылғы халық саны – тұрғындар, оның ішінде тәжірибелі және жас израильдіктер, ағылшын тілді иммигранттар, бұрынғы Кеңес Одағынан келген иммигранттар және Ариэль университетінен 10 000-нан астам студенттер бар. Бұл Модиин Иллит, Бейтар Иллит және Маале Адумимнен кейін Батыс жағалаудағы төртінші ірі израильдік қоныс. Халықаралық қауымдастық Батыс жағалаудағы израильдік қоныстарды халықаралық құқық бойынша заңсыз деп санайды, бірақ Израиль үкіметі бұған қарсы пікір білдіреді. Ариэльдің құзыреті – , және Палестинаның Салфит, Марда және Искака қалаларымен және ауылдарымен шектеседі. B'Tselem мәліметінше, Ариэльдің муниципалды аумағында жеке меншік иелеріне кіруге рұқсат етілмейтін бірнеше палестиналық жерлер бар.

Этимология

Ариэль (ари'ел деп айтылады), сөзбе-сөз "Құдайдың арыстаны" дегенді білдіреді. "Ари" (арыстан) еврей тілінде батылдық пен қайраттылықтың синонимі болып табылады және Яһуда тайпасының символы есептеледі. Ариэль қаласы Иерусалимнің құрметіне аталған. Ариэль – Еврей Киелі кітабында Иерусалим мен Иерусалим ғибадатханасының бір атауы (Ишая 29:1–8).

Тарих

Ариэль 1978 жылы әскери қажеттіліктер үшін тартылып алынған және мемлекеттік деп жарияланған жерлерде, оның ішінде аудандағы палестиналық ауылдардың егістік жерлерінде және ауыл тұрғындары мал жаюға пайдаланған тасты далаларда салынды. Бұл топтың жетекшісі Рон Нахман, Израильдің басты халқы шоғырланған Тель-Авив қаласына қарайтын Иорданияның басып кіру мүмкіндігі бар маршрутындағы стратегиялық орналасуына байланысты соңғысын таңдады. 1978 жылдың көктемінде топтың бір бөлігі таңдалған төбеде шатырлар тікті, ал 1978 жылдың тамызында барлығы қырық отбасы қоныстанды. Топтың алғашқы мүшелері білікті ересектер мен жас отбасылардан тұратын әртараптандырылған құрамды жасау үшін іріктеуден өтті, олар аз инфрақұрылым мен қазіргі заманғы ыңғайлылықтармен жаңа қонысты бастауға психологиялық тұрғыдан дайын болды. Салынған жолдар мен жолдар болған жоқ. Су цистернамен мерзімімен жеткізіліп тұрды. Электр энергиясы генератор арқылы берілді, себебі сол аймақта электр желісі болған жоқ. Шатырлардың орнына тұрғын үйлер, мектептер мен медициналық пункт ретінде пайдаланылған жиналмалы бетон блоктар орнатылды. 1978 жылдың 1 қыркүйегінде оқу жылы ресми түрде ашылды. 1978 жылдан 1988 жылға дейін Ариэль дамуын жалғастырып, жақын жердегі израильдік қоныстар үшін қалалық орталық ретінде бекінді. 1980 жылы жиналмалы үйлер тұрақты тұрғын үйлермен ауыстырылды. Кейін Ариэль университетіне айналған Яһудея және Самария колледжі 1982 жылы құрылды. Үш бастауыш мектеп, қоғамдық орталық, спорт залы және синагог салынды. 1982 жылдың мамырында Ариэль ұлттық электр желісіне қосылды. 1989 жылы басталған және 1990-шы жылдарға созылған КСРО-дан еврейлердің жаппай көшіп келуі кезінде, 1990 жылы 8 мың халқы бар Ариэльде халық саны күрт өсті. Израильдің өзіндегіден айырмашылығы, Ариэльде пәтерлер көп және арзан болды, бұл иммигранттар үшін тартымды болды. Ариэльге 6000-ға жуық кеңестік иммигрант көшіп келді, бұл оның халқын шамамен екі есеге арттырды. 2005 жылы Газа секторындағы бұрынғы израильдік қоныс Нецаримнің тұрғындары уақытша түрғын үйді Самарияның Ариэль университетінің жатақханаларынан тапты. Оқу жылының басында үштен бірі Ариэльде тұрақты қоныс табуды шешті, ал қалғаны Йевулға көшіп кетті. 2007 жылы қала АҚШ, Ұлыбритания, Канада және Оңтүстік Африка сияқты ағылшын тілді елдерден көптеген иммигранттарды қабылдай бастады. Ликуд партиясының маңызды тұлғасы Рон Нахман 1978 жылдан 2013 жылдың қаңтарында қайтыс болғанға дейін Ариэльге жетекшілік етті, алғаш жергілікті кеңестің басшысы, ал 1985 жылдан бастап, қоныс ресми түрде қала ретінде танылғаннан кейін қала әкімі болды. Ариэльде діншіл және дінсіз еврейлер де тұрады. Қалада он алты синагог бар. 2022 жылдың 15 қарашасында Ариэль маңындағы теракті кезінде үш израильдік қаза тапты.

Халықаралық құқық бойынша мәртебесі

Израильдің басқа да қоныстары сияқты, Ариэль де халықаралық құқық бойынша заңсыз деп есептеледі, бірақ Израиль мұны жоққа шығарады. Израиль үкіметтері Ариэльді кез келген болашақ бейбіт келісімде Израильдің болашақ шекарасына қосуды қадағалап келді. Израильдің Ішкі істер министрлігі 1998 жылы Ариэль муниципалитетіне қалалық кеңес статусын берді. 2010 жылдың қаңтар айында премьер-министр Беньямин Нетаньяху, өзінің үкіметтік коалициясының жетекші тұлғаларымен бірге, Ариэльді "Самарияның астанасы" және "Израильдің ажырамас бөлігі" деп жариялады. Палестина өкілдері Ариэльді кез келген болашақ келісімде Израильге қосуға қарсы шықты, олардың пікірінше, Ариэль "саусағы" Палестина мемлекетінің аумақтық тұтастығын бұзып, маңызды су қоймасын қамтиды. Сондықтан Ариэльдің болашағы белгісіз: "Израиль мен Палестина арасындағы келісімге кедергі ғана емес, сонымен қатар соңғы келісімге қол жеткізу үшін келіссөздер жүргізушілер үшін маңызды құрал болуы мүмкін".

Білім беру және мәдениет

Ариэльде 1982 жылы Яһудея және Самария колледжі ретінде құрылған Ариэль университеті орналасқан. 2010 жылы университетте 11 500 студент болды, олардың арасында израильдіктер де, палестиналықтар да бар. 2007 жылы университеттің атауы Самарияның Ариэль университеті орталығы болып өзгертілді, бұл өзгеріс 2010 жылы ресми түрде мойындалды. 2012 жылы университет ғылыми-зерттеу университеті ретінде аккредиттеу алды. 2010 жылдың 8 қарашасында мемлекеттік қаржыландырылатын Ариэль сахналық өнер орталығы ашылды, оның салтанатты ашылуында Беер-Шева театрының қойған "Piaf" спектаклі көрсетілді. Осы спектакльдерге Израильдің 60-қа жуық актері, жазушысы және режиссері, соның ішінде Ешуа Собол да бойкот жариялады, олар қоныстарда өнер көрсетуден бас тартты. Премьер-министр Бенжамин Нетаньяху, Мәдениет министрі Лимор Ливнат және "Кадима" партиясының жетекшісі Ципи Ливни бойкотты айыптап, оған қатысқандардың мемлекеттік қаржыландыруын тоқтатуды ұсынды. Амос Оз, Дэвид Гроссман және А. Б. Ехошуа бойкотты қолдады, ал Амнон Шамош оған қарсы шығып, бойкоттың өнер мен саясатты байланыстыра отырып, оңшыл экстремистердің пайдасына ойнайтынын айтты. 150 американдық актер бойкотқа қолдау көрсетті. Бірақ, кейін бес израильдік актер бойкоттан бас тартып, өздерінің пікірлері өзгергенін немесе қол қойған хаттың мәселені талқылауға шақыратынын, толыққанды бойкотқа емес екенін мәлімдеді.

Батыс жағалаудағы бөгет

Бастапқыда Израильдің Батыс жағалауындағы тосқауыл Израиль шекарасынан Ариэль қаласына дейін созылуы жоспарланған еді. Американдық саяси қысымның нәтижесінде, Ариэльді қамту үшін тосқауылды ұзарту, яғни "саусақ" деп аталатын бөлігі салынбады. Оның орнына Ариэль үш жағынан ғана күзет тосқауылымен қоршалған.