Кіріспе

Христиандық шейіт Экспедитус (303 жылы қайтыс болды), сондай-ақ Экспедит деп те аталады, Армениядағы римдік жүзбасы болған және 303 жылдың сәуір айында қазіргі Түркия аумағында христиан дініне ауысқаны үшін шейіт болды. Шұғыл мәселелердің қамқоршысы саналады, сонымен қатар уақытқа қатысты мәселелердің де қасиеттісі ретінде танымал; Католик шіркеуі оны 19 сәуірде еске алады.

Гиографиялық

Экспедитус Арменияда туған болуы мүмкін. Ол христиан шейіті, бірақ оның өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Экспедитус туралы ақпарат Иеронимнің шейіттер тізімінде кездеседі, онда ол Диоклетианның қудалау кезінде Мелитенде атқыланған алты римдік әскердің бірі ретінде сипатталған. Егер ол IV ғасырдың басында Мелитенде қызмет етсе, онда ол XII Фулмината легионының құрамында болған болуы мүмкін. Әулие Экспедитусқа бағынудың ең алғашқы белгілері тек XVIII ғасырдың екінші жартысынан бастап көрінеді. Оқиғаның тағы бір нұсқасы Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласындағы оқиғаны баяндайды, ол француз католик мәдениетінің ықпалымен колониялық дәуірде үлкен өзгерістерге ұшыраған. Бұл деректе Гуадалупе шеберханасындағы (Нью-Орлеан) Біздің Анамыз әртүрлі әулиелердің мүсіндерінен тұратын үлкен партия алғанын және бір жәшікте анықтамалық белгінің болмағанын айтады. Ол "Экспеди" (француз тілінде Expédit) деп белгіленген, сондықтан жергілікті тұрғындар оның әулиенің аты деп ойлаған. Expédit Луизиана креол халық ауыз әдебиетінде маңызды орын алады және оған амулеттер, гүлдер, шамдар мен дұғалар арқылы құрмет көрсетіледі.

Иконографиялық бейнелеу

Экспедиттің суреттегі әдеттегі бейнесі – жас римдік жүзбасы. Солдат оң аяғымен қарғаны басып тұр және алғашқы суреттерде сағат ұстап тұр. Кейінгі суреттерде Экспедиттің қолында крест болады, оған латынша "hodie" ("бүгін") деген сөз жазылған. Қарғаның аузынан "cras" ("ертең" латынша) деген сөз жазылған туыс шығады. Ағылшын тілінде қарғаның дауысы "caw caw" деп берілсе, итальян тілінде "cra cra" деп, ал латын тілінде "cras cras" деп айтылады.

Реюньон аралы

Expédit Үнді мұхитындағы Африканың шығыс жағалауындағы Реюньон француз аралында кең таралған. Оның қадірленуінің басталуы туралы әңгімелер әдеттегі үлгіге сәйкес келеді: "Expédit" деп белгіленген құпия жұмсақ зат халыққа ізгілік қасиеттерді сіңіру үшін келді. Тағы бір нұсқада Expédit өш алу қарғыстарын салуға көмектескені үшін осылай аталған. Әулиенің басы кесілген мүсіндері жиі табылады, олар орындалмаған тілектері үшін немесе қолданыстағы қарғысты бұзу үшін ашумен қиратылған. Рим католик діні Мадагаскар мен Үндістанның басқа да сенімдерін сіңірген. Expédit – Реюньон тұрғындарының жасына және дініне қарамастан құрметтейтін танымал әулие. Expédit-ке табыну ресми түрде тыйым салынғандықтан, адамдар әдетте құрбандық орындарына ашық түрде бармайды. Бірақ аралда осы құрбандық орындары көптеп кездеседі және оларға жақсы қарап күтім жасалған, бұл культтің әрекетте екенін көрсетеді.