Кіріспе

Американдық композитор

Джордж Рохберг (5 шілде 1918 – 29 мамыр 2005) – американдық заманауи классикалық музыка композиторы. Ұзақ жылдар бойы сериялық композитор болған Рохберг 1964 жылы жасөспірім ұлының қазасынан кейін осы тәсілден бас тартты. Ол бұл композициялық техниканың қайғысын жеткізуге жеткіліксіз екенін, сондай-ақ оның мағыналық мәнінің жоқ екенін мәлімдеді. 1970 жылдары Рохбергтің музыкасындағы тоналды бөлімдердің қолданылуы сыншылар мен әріптес композиторлар арасында қырқыс пікірталас тудырды. 1983 жылға дейін Пенсильвания университетінде профессор қызметін атқарған Рохберг 1968 жылға дейін осы университеттің музыка факультетінің деканы болды. 1978 жылы ол Гуманитарлық ғылымдар бойынша Анненберг профессоры атанды.

Өмір

Нью-Джерси штатының Патэрсон қаласында туған Рохберг алдымен Манн музыка колледжінде оқыды, онда оның ұстаздары Джордж Сзелл мен Ханс Вайс болды, содан кейін Кертис музыка институтында Розарио Скалеро мен Джан Карло Меноттиден сабақ алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясының жаяу әскерінде қызмет етті. Ол еврей болған. Рохберг 1968 жылға дейін Пенсильвания университетінің музыка кафедрасын басқарды және 1983 жылға дейін онда оқытумен айналысты. 1978 жылы ол алғашқы Анненберг гуманитарлық ғылымдар профессоры атанды. 1941 жылы Джин Розенфельдке үйленді, олардың Пол және Франческа есімді екі баласы болды. 1964 жылы оның ұлы ми ісігінен көз жұмды. Рохберг 2005 жылы 86 жасында Пенсильвания штатының Брин-Мор қаласында қайтыс болды. Оның көптеген шығармалары Швейцарияның Базель қаласындағы Пол Сакер қорының архивінде сақталады. Ал кейбіреулерін Нью-Йорқ қалалық кітапханасының музыка бөлімінен, Вашингтондағы Конгресс кітапханасынан, Нью-Йорктегі Линкольн орталығынан, Пенсильвания университетінен, Филадельфиядағы Кертис музыка институтынан және Нью-Йорк қалалық университетінен табуға болады.

Музыка

Рохберг 1964 жылы жас ұлының қазасынан кейін сериализм композициялық техникасынан бас тартты. Ол сериализмнің мәнді жалаңдығын сезініп, қайғысы мен ашуын жеткізу үшін оның жеткіліксіз құрал болғанын айтты. 1970 жылдары Рохберг музыкасында тональді бөлімдерді қолданғаны үшін көп дау тудырды. Оның тональділік қолдануы алғаш рет №3 (1972) струнный квартеті арқылы кеңінен танылды, онда кешкі Бетховен стиліндегі вариациялардың толық жинағы бар. Квартеттің тағы бір бөлімінде Густав Малер музыкасын еске түсіретін үзінділер кездеседі. Осы тональділік қолдану оны сыншылар неоромантикалық композитор деп сипаттауға себеп болды. Ол атоналдылықты абстрактілі өнермен, ал тоналдылықты нақты өнермен салыстырды және өзінің көркемдік эволюциясын суретші Филип Густонмен салыстырып, "конкреттілік пен абстракция арасындағы кернеу" екеуі үшін де маңызды мәселе екенін айтты. Оның музыкасы неоконсервативті постмодернизм деп те сипатталды.

Карьерасының басында Рохберг жазған шығармаларының ішінде №2 (1955–56) симфониясы американдық композитордың ең табысты сериальдық композицияларының бірі болып ерекшеленеді. Ол, әдетте, №3–6 (1972–78) струнный квартеттерімен танымал. Рохберг №4–6 квартеттерін бір жинақ ретінде қарастырып, оларды "Конкорд квартеттері" деп атады, осы квартеттерді орындаған және жазбаға түсірген "Конкорд" струнный квартетінің құрметіне. №6 струнный квартеті Пахельбельдің ре мажордағы канонына арналған вариациялар жинағын қамтиды.

Оның кейбір шығармалары басқа композиторлардың цитаталарынан жасалған музыкалық коллаждар болды. Мысалы, "Contra Mortem et Tempus" шығармасында Пьер Булез, Лучано Берио, Эдгар Варез және Чарльз Айвстің үзінділері бар. №1, 2 және 5 симфониялар мен скрипкалық концерт 2001–2002 жылдары Rundfunk Sinfonieorchester Saarbrücken және дирижер Кристофер Линдон Джидің орындауында жазылып, Naxos лейблінде шығарылды.

Жазбалар

Рохбергтің жинақталған эсселері 1984 жылы Мичиган университетінің баспасынан "Тірі қалу эстетикасы" деген атпен жарық көрді. Оның өмірінің соңына таяу басылып шыққан, қайта қаралып, кеңейтілген басылымы 2006 жылы ASCAP Deems Taylor сыйлығымен марапатталды. Канадалық композитор Иштван Анхальтпен болған хат алмасуынан құрастырылған таңдаулар 2007 жылы Wilfrid Laurier University Press баспасында жарияланды. Оның "Бес сызық, төрт аралық" атты естеліктері 2009 жылдың мамыр айында Иллинойс университетінің баспасынан шықты.