Кіріспе

Артериялардың спазмы қан ағынының төмендеуіне себеп болатын медициналық жағдай. Эпизодтар көбінесе суыққа немесе эмоционалдық стресске байланысты туындайды. Біріншілік Рейно синдромы идиопатиялық (өздігінен пайда болатын және себебі белгісіз) және басқа аурумен байланысты емес. Екіншілік Рейно синдромы қандай да бір жағдайдың салдарынан пайда болады және көбінесе қарт жаста басталады; эпизодтар өте қатты ауырумен және асимметриялық болуы мүмкін, сонымен қатар тері зақымдануларымен байланысты болуы мүмкін. Екіншілік Рейно синдромы склеродермия немесе қызыл жегі (люпус) сияқты дәнекер тіні ауруларына, қолға келген жарақаттарға, ұзаққа созылған дірілге, темекі шегуге, қалқанша безінің проблемаларына және кейбір дәрі-дәрмектерге, мысалы, ауызға қабылданатын контрацептивтерге және стимуляторларға байланысты болуы мүмкін. Диагноз көбінесе симптомдарға сүйеніп қойылады. Екіншілік түрі көбінесе егде жастағы адамдарға әсер етеді.

Негізгі

Рейно ауруы немесе бастапқы Рейно синдромы, симптомдар идиопатиялық болған жағдайда қойылады, яғни олар ешқандай басқа аурулармен байланысты емес, дербес пайда болатын болса. Кейбір мамандар бастапқы Рейно синдромын "суыққа сезімталдық" деп те атайды. Көбінесе ол жасөспірім шақтағы және ересек жасқа енген әйелдерде дамиды. Бастапқы Рейно синдромының кем дегенде жартылай түрғын қуалауға байланысты екені есептеледі, бірақ нақты гендер әлі анықталған жоқ. Темекі шегу шабуылдардың жиілігі мен күшін күшейтеді, сондай-ақ гормоналды факторлар да әсер етеді. Кофеин, эстроген және селективті емес бета-блокаторлар көбінесе жағдайды нашарлататын факторлар ретінде тізіледі, бірақ олардан қашықтау қажеттігін нақтылайтын жеткілікті дәлелдер жоқ.

Механизм

Рейно құбылысының механизмінде үш негізгі өзгеріс байқалады: қан ағынының азаюы, қан тамырларының тарылуы және нейрогендік, қабыну және иммундық реакциялар. Ол психикалық стресс пен суық ауа райының әсерінен туындайды. Барлық жағдайларда негізгі себеп – симпатикалық жүйке жүйесінің жоғары белсенділігі. Бірақ, түрлеріне қарай нақты патофизиология әртүрлі болады. Біріншілік түрінде жоғарыда аталған себептерге байланысты сезімталдық артады, нәтижесінде қан тамырлары тарылады. Екіншілік түрінде осы себептердің салдарынан қан тамырларының қалыпты жұмысы бұзылады, бұл қан тамырларының тарылуына, ишемияға және тіндердің өліміне алып келеді.

Хирургиялық операция

Ауыр жағдайларда эндоскопиялық кеуде симпатектомиясы процедурасы жүргізілуі мүмкін. Бұл процедурада саусақ ұштарындағы қан тамырларын тарылтатын нервтер хирургиялық жолмен кесіледі. Зардап шеккен аймақтардағы микроқан тамырларын хирургиялық емдеу де мүмкін, бірақ бұл процедура соңғы шара ретінде қарастырылуы керек. Жақында ауыр Рейно синдромын емдеу үшін ботулинтoксині қолданыла бастады. 2009 жылғы мақалада 15-тен 72 жасқа дейінгі ауыр Рейно құбылысымен күресіп жатқан 19 науқас зерттелді, олардың 16-сы (84%) тынығу кезінде ауырсынудың азайғанын хабарлады; 13 науқас дереу ауырсынудың басылғанын, ал тағы үш науқас 1-2 ай ішінде ауырсынудың біртіндеп азайғанын тіркеді. Барлық 13 науқастағы созылмалы саусақ жаралары 60 күн ішінде жазылды. Науқастардың тек 21%-ына қайта инъекция қажет болды. 2007 жылғы мақалада да 11 науқастың жағдайының жақсарғаны туралы мәліметтер келтірілген. Барлық науқастарда ауырсынудың айқын азаюы байқалды.

Альтернативтік медицина

Дәлелдер балама медицинаны, оның ішінде акупунктура және лазерлік терапияны қолдауға мүмкіндік бермейді.