Кіріспе

Экавявахарика () – ерте буддистік мектептердің бірі. Оның Ашока патша тұсында Махасангхика тобынан бөлініп шыққандығы айтылады.

Махасагхикамен қарым-қатынасы

Таранатта Экавиявахарика, Локоттаравадин және Гокуликаларды мәні жағынан бірдей деп қарастырды. Ол тіпті Экавиявахариканы Махасангхикалардың жалпы атауы ретінде қарастырды. Экавиявахарикалар, Гокуликалар және Локоттаравадиндер – Махасангхика сектасының алғашқы жарылысынан пайда болған үш топ. А. К. Уордер Экавиявахарикалар кейінірек көп танылмағанын және олар жай ғана Махасангхиканың бір бөлігі саналған болуы мүмкін екенін айтады.

Ерте тарих

Біздің заманымыздың 6-шы ғасырында өмір сүрген үнді монахы Парамарта Будданың паринирванасынан кейін 200 жыл өткен соң Махасангхика мектебінің көп бөлігі Раджагрхадан солтүстікке көшіп, Махаяна ілімдерін Трипитекасына ресми түрде енгізу керек пе, жоқ па деген мәселеде екіге бөлінді. Осы мәліметтерге сәйкес, олар Махаяна мәтіндерінің авторитетін қабылдаудың әртүрлі жолдары мен деңгейіне байланысты үш топқа жіктелді. Парамартаның сөзінше, Экавявахарикалар Махаяна сутраларын Будданың (буддхавакана) сөзі деп қабылдады.

48 тезис

Васумитраның Самаябхедпопараканачакрасы Экавявахарикаларды, Гокуликаларды және Локоттаравадиндерді доктриналық тұрғыдан ажыратуға болмайтын деп есептейді. Васумитраға сәйкес, осы үш Махасангхика сектасының 48 ортақ тезисі болған. Самаябхедпопараканачакра осы секталарға жатқызған 48 ерекше тезистің 20-сы буддалар мен бодхисаттвалардың трансценденттік табиғатына қатысты. Самаябхедпопараканачакраға сәйкес, бұл топтар Будданың барлық дхармаларды бір ой сәтінде білуге қабілетті екенін айтқан. Яо Цзихуа былай деп жазады:

Трансценденттік сөйлеу

Экавявахарикалардың атауы Будданың бір және біртұтас трансценденттік мағынамен сөйлейтін доктринасына сілтеме жасайды. Олар Будданың трансценденттілігін баса көрсетіп, оның мәңгілік бойы ағарған және мәні бойынша физикалық емес екенін айтты. Будданың сөздері бір трансценденттік мағынамен айтылғандай, Төрт Уақытты Шындық та бір ғана даналықпен толыққандай түсінілді.

Тазалық

Экавиявахарикалар сезімтал жандардың бастапқыда немесе негізінен таза санасы бар екенін, бірақ оның азап-қайғымен ауырлатылып, бүркеленгенін айтты. Сананың осы табиғатының Будданың санасымен толықтай бірдей екендігі туралы тұжырым, Махаянаның Будда табиғаты және Будданың Дхармакаясы туралы ілімдерімен байланыстырылды, сондай-ақ Лотос сутрасы және Аватамасака сутрасы сияқты Махаяна сутраларындағы ілімдермен сәйкес келеді.