Соңғы Гранада әмірі Мухаммед XII және оның сүйікті қаласынан айрылысы

Кіріспе

Гренада әмірлігінің 22-ші және соңғы Насрид билеушісі (1482-1483, 1487-1492) Мұхаммед XII көп ұзамай Кастилияға шабуыл жасау арқылы беделге ие болуға тырысты, бірақ 1483 жылы Лусенада тұтқынға алынды. Сіздердің Ұлылықтарыңыз Еуропада билік еткен маврлардың соғысын аяқтағаннан кейін, және Ұлы Гранада қаласының соғысын аяқтағаннан кейін, осы 1492 жылдың 2 қаңтарында мен Сіздердің Ұлылықтарыңыздың туларын Альгамбра мұнараларына күшпен орнатылғанын көрдім.

Жер аудару

Аңыз бойынша, Мұхаммед XII жер аударылғанда, қалаға соңғы рет көз жеткізетін жартасты биікке жетті. Осы жерде ол атын тоқтатты және соңғы рет Альгамбраны және төменде жатқан жасыл алапты көріп қалды. Осы оқиға болған жер бүгінде "Маврдың сыбыры" деп аталады. Мұхаммед жоғалтқандарына қайғырып, анасымен бірге жер аударылу жолына көшті, ал анасы оған: "Ер адамша қорғай алмаған нәрсең үшін әйелдей жыла" деді. Мұхаммед XII-ге Сьерра-Невада мен Жерорта теңізі арасындағы таулы аймақтағы Лас-Альпухаррас аймағында жер берілді. Ол 1493 жылғы қазан айында Адрадан шығып, Казазаға жетті. Ол Феске қоныстанды, оны 1130 сарай адамы мен қызметшісі еріп келді. Гранаданың мұсылман халқының көп бөлігі солтүстік Африкаға қашып кетіп, бас сауғалау шартындағы еркін өту ережесін пайдаланды. Кастилияның билеушісі бізге құрметті тұрғын үй ұсынды және жанды сендіруге жеткілікті өз қолжазбасымен қауіпсіздікке кепілдік берді. Бірақ біз, Бану әл-Ахмар ұрпақтары, оған разы болмадық, ал Құдайға деген сеніміміз бізге сенімсіздік қорғауында болуға рұқсат бермейді. Сонымен қатар, бізге шығыстан көптеген ізгі ниеттермен жазылған хаттар келді, олар бізді өз жерлеріне шақырып, ең жақсы мүмкіндіктерді ұсынды. Бірақ біз өз үйіміз бен ата-бабаларымыздың үйінен басқа ештеңені таңдай алмаймыз, біз тек туыстарымыздың қорғауын қабылдай аламыз, бұл мүмкіндікке құмарлық емес, арамыздағы бауырластық қарым-қатынасты нығайту және ата-бабаларымыздың өсиетін орындау үшін, ол бізге тек Маринидтерден ғана көмек іздеуге және сізге баруға кедергі келтірмеуге бұйырады. Сондықтан біз кең далаларды кезіп, толқынды теңіздерді басып өттік және қайта оралмаймыз деп үміттенеміз, көздеріміз қуаншқа толады, ал жаралы, қайғылы жандарымыз осы зор ауыртпалықтан арылады. Мухаммад Абу Абдалла Фестегі Баб Махруктың сыртындағы мусалланың (ғибадат орыны) жанындағы кішкентай күмбезді мазарға жерленген. Испан жылнамашысы Луис дель Мармол Карвахаль: "Мұхаммед XII Маринидтер мен Садидтер арасындағы соғыс кезінде Уэд-эль-Ассуад (Қара өзен) маңында Вакубаға дейін созылған арнада қайтыс болды" деп жазды. Бұл деректі Франция королі Людовик XVI-ның дипломаты Луи де Шениер де 1787 жылы Парижде жарияланған Маврлар және Марокко империясының тарихы туралы тарихи зерттеулерінде пайдаланды.

Legend has it that as Muhammad XII went into exile, he reached a rocky prominence which gave a last view of the city. Here he reined in his horse and viewed for the last time the Alhambra and the green valley that spread below. The place where this allegedly took place is today known as the Suspiro del Moro, "the Moor's sigh". Muhammad mourned his loss, and continued his journey to exile accompanied by his mother—who is supposed to have snapped, "Cry like a woman over what you couldn't defend like a man." Muhammad XII was given an estate in Laujar de Andarax, Las Alpujarras, a mountainous area between the Sierra Nevada and the Mediterranean Sea. He crossed the Mediterranean in exile, departing in October 1493 from Adra and landing in Cazaza. He settled in Fes, accompanied by an entourage of 1,130 courtiers and servants. Large numbers of the Muslim population of Granada had already fled to North Africa, taking advantage of a clause in the articles of surrender that permitted free passage. blockquote| The lord of Castile has proposed for us a respectable residence and has given us assurances of safety to which he pledged by his own handwriting, enough to convince the souls. But we, as descendants of Banu al Ahmar, didn't settle for this and our faith in God does not permit us to reside under the protection of disbelief. We also received from the east many letters full of goodwill, inviting us to come to their lands and offering the best of advantages. But we cannot choose other than our home and the home of our forefathers, we can only accept the protection of our relatives, not because of opportunism but to confirm the brotherhood relationship between us and to fulfill the testament of our forefathers, that tells us not to seek any help other than that of the Marinids and not to let anything obstruct us from going to you. So we traversed the vast lands and sailed the tumultuous sea and we hope that we would not be returned and that our eyes will be satisfied and our hurt and grievous souls will be healed from this great pain — Muhamad Abu Abdallah He is said to have been buried in a small domed tomb near a musalla (place of prayer), located outside of Bab Mahrouk in Fes. Spanish chronicler Luis del Mármol Carvajal wrote "Muhammad XII died near the Oued el Assouad (Black River) at ford told Waqûba during the war between the Marinids and the Saadians." This source is also taken by Louis de Chénier, a diplomat of King Louis XVI of France, in his Historical research on the Moors and History of the Empire of Morocco published in Paris in 1787.

Мұхаммед XII танымал мәдениетте

Ол Джон Драйденнің 1672 жылы екі бөлімнен тұратын батырлық драмасы – «Гранаданы жаулап алу» («The Conquest of Granada») басты кейіпкері. Ол туралы Вашингтон Ирвингтің 1832 жылғы «Аламбра туралы әңгімелер» («Tales of the Alhambra») кітабында жиі айтылады, әсіресе «Боабдил туралы естеліктер» («Mementos of Boabdil») тарауында. Ол үш актілі операның тақырыбы болды – «Боабдил, соңғы мавр королі» («Boabdil, der letzte Maurenkönig»), Op. 49, 1892 жылы еврей-неміс-поляк композиторы Мориц Мозковский жазған. Испан композиторы Гаспар Кассадо патшаның есіне арнап виолончель мен фортепианоға «Боабдилдің азасы» («Lamento de Boabdil») шығармасын жазды. Испан композиторы Антон Гарсия Абриль өзінің «Сырлы бақ» («Canciones del Jardin Secreto») әндер циклынан «Аламбраның жоғалуы туралы жыр» («Elegía a la pérdida de la Alhambra») атты шығарманы дауыс пен фортепианоға жазды; ол Боабдилге қатысты (андалузиялық араб тілінде) мәтінге негізделген, онда ол Альгамбраның жоғалғанына күйінеді. Әбу Абдалла голланд жазушысы Луи Куперус 1915 жылы жарық көрген «De Ongelukkige» романының басты кейіпкері ретінде бейнеленеді. Бұл роман Әбу Абдалланың Гранада әмірлігінің билеушісі ретінде билік құрған соңғы он жылдығын қамтиды. 1931 жылғы «Егер бұл басқаша болса» («If It Had Happened Otherwise») антологиясында Филипп Гуадаланың «Егер Испаниядағы морилер жеңіске жеткен болса» («If the Moors in Spain Had Won») атты альтернативті тарих сценарийінде Боабдилдің испандарға қарсы соғыста жеңіске жетуі және оның патшалығының 20-ғасырда сақталуы туралы болжам бар. Ол «Assassin's Creed II: Discovery» ойынында (iOS және Nintendo DS үшін) Assassins-тің одақтасы ретінде бейнеленеді. Оны Халид Абдулла «Ассасиннің нанымы» («Assassin's Creed») (2016) фильмінде сомдайды. Андалусиялық әнші-күйші және ақын Карлос Кано өзінің «Crónicas Granadinas» альбомында Мұхаммед XII-ге арнап «Шағын корольдің құлауы» («Caída del Rey Chico») атты әнін жазды. Салман Рушдидің «Маврдың соңғы демі» («The Moor's Last Sigh») кітабында да Мұхаммед XII туралы жиі айтылады. Ол Амин Малуфтың «Лео Африкалық» («Leo Africanus») романында кейіпкер ретінде көрінеді. Луи Арагонның «Эльзаның ақылы» («Le Fou d'Elsa») кітабы Гранаданың басып алынуы туралы оқиғаның драмалық және поэтикалық нұсқасын береді, онда Мұхаммед XII романдағы екі басты кейіпкердің бірі (Маджнун – екіншісі). Эльза, оны екінші басты кейіпкер деп санауға болады, кітапта жоқ. Пакистан телеарнасы (PTV) 1980 жылы Насим Хиджазидің «Шахин» («Shaheen») романы негізінде драма түсірді. Бұл драмада Әбу Абдулла Мұхаммед XII рөлін Шакил Ахмед сомдады. 1980 жылдың 22 қарашасынан 1981 жылдың 7 ақпанына дейін ол португалдық «A Capital» газетінің комикс қосымшасында 12 беттік комикс оқиғасында Гранаданы жаулап алу туралы, Боабдилді басты кейіпкер ретінде бейнелейтін «Шығыстың жарығы» («Luz do Oriente») комиксінде пайда болды. Сценарийді танымал әдебиетші және кітап сатушы Хорхе Магалхаес жазды, ал суреттерді португалдық Гвинеялық мүсінші, суретші және комикс суретшісі Аугусто Триго салған. Боабдил испандық сериалдың сегіз эпизодындағы «Гранадаға реквием» («Requiem por Granada») (1991) басты кейіпкері болды. Бұл сериалда оның рөлін Мануэль Бандера ойнады. Жас Боабдилді Лукас Мартин сомдады. Боабдил испандық телесериалдың екінші маусымында «Изабелла» («Isabel») (2013) басты кейіпкері болды. Бұл шоуда оның рөлін Алекс Мартинес ойнады. Ол Джейн Джонсонның «Арыстанның сарайы» («Court of Lions») (2017) романында басты кейіпкер ретінде пайда болды. Ол Г. Уиллоу Уилсонның «Құс патшасы» («The Bird King») (2019) романындағы кейіпкер ретінде көрінеді, бұл оқиға 1491 жылы және испан инквизициясының келуі кезінде орын алады. Басты кейіпкер Фатима – оның кәнизағы. Натаниел Маккидің «Splay Anthem» романындағы «Маврдың демі» («Sigh of the Moor») өлеңі Боабдилдің бас тартуы туралы мотивтерге негізделген. Кит Брэдберидің «Өлілер қолыңды ұстасын» («Let the Dead Hold Your Hand») романында Боабдилдің оқиғасы және оның соңғы тынығу орнын табу туралы іздеулер баяндалады. Ол К. В. Гортнердің «Изабелла Кастильская» романында «Королеваның анты» («The Queen’s Vow») романында көрінеді. Ол Э. Т. А. Хоффманның «Das Sanctus» (немесе «Sanctus») атты қысқа әңгімесінде антагонист ретінде бейнеленеді.

He is a main character in John Dryden's The Conquest of Granada, a heroic drama in two parts, 1672. He is mentioned often by Washington Irving in Tales of the Alhambra (1832), particularly in the chapter "Mementos of Boabdil." He was the subject of the three act opera Boabdil, der letzte Maurenkönig, Op. 49, written in 1892 by the Jewish German Polish composer Moritz Moszkowski. Spanish composer Gaspar Cassadó wrote the Lamento de Boabdil for cello and piano, in memory of the king. Spanish composer Antón García Abril wrote the 'Elegía a la pérdida de la Alhambra' from his song cycle Canciones del Jardin Secreto for voice and piano; it is set to text (in Andalusian Arabic) that is attributed to Boabdil, in which he laments the loss of the Alhambra. Abu Abdallah appears as the main character in "De Ongelukkige" published in 1915 by Dutch author Louis Couperus. This novel covers the last decade of Abu Abdallah's reign as ruler of the Emirate of Granada. In the 1931 anthology If It Had Happened Otherwise, the alternate history scenario "If the Moors in Spain Had Won" by Philip Guedalla has the premise of Boabdil winning the war against the Spanish, and his kingdom persisting into the 20th century. He figures in the video game Assassin's Creed II: Discovery for the iOS and Nintendo DS, as an ally of the Assassins. He is portrayed by Khalid Abdalla in the film Assassin's Creed (2016). Andalusian singer songwriter and poet lt=Carlos Cano dedicated a song to Muhammad XII in his album Crónicas Granadinas, entitled Caída del Rey Chico. Salman Rushdie's book, The Moor's Last Sigh, also features consistent references to Muhammad XII. He appears as a character in Leo Africanus by Amin Maalouf. Louis Aragon's book Le Fou d'Elsa renders a dramatized and poetic version of the story of Granada's capture, which includes Muhammad XII as one of the two main characters present in the novel, (Majnun being the other. Elsa, whom it could be argued is the second major character, is absent from the book.). Pakistan Television Corporation (PTV) produced a drama in 1980, based on the novel "Shaheen" by Nasim Hijazi. In this drama Abu Abdullah Mohammad XII was played by Shakeel Ahmed. Also in 1980 (22 November until 7 February 1981), he appeared in the comics supplement to the Portuguese newspaper A Capital in a 12 page comics story on the conquest of Granada with Boabdil as the main character, Luz do Oriente ("Light of the Orient"). The script was by popular literature writer and bookman Jorge Magalhães and the drawing was by Portuguese Guinean sculptor, painter and comic book artist Augusto Trigo. Boabdil appeared as main character in the Spanish eight episode serial Requiem por Granada (1991). In this serial, he was played by Manuel Bandera. Young Boabdil was played by Lucas Martín. Boabdil appeared as a main character in season two of the Spanish TV Series Isabel (2013). In this show, he was played by Álex Martínez. He appeared as a main character in the novel Court of Lions (2017) by Jane Johnson. He appears as a character in G. Willow Wilson’s novel, The Bird King (2019), which is set during 1491 and the arrival of the Spanish Inquisition. The protagonist Fatima is his concubine. Nathaniel Mackey's poem "Sigh of the Moor" in Splay Anthem is built around the motif of Boabdil’s abdication. Keith Bradbury's novel "Let the Dead Hold Your Hand" features the story of Boabdil and the search to find his final resting place. He appears in The Queen’s Vow, a novel of Isabella of Castile by C. W. Gortner. He appears in the E. T. A Hoffmann short story "Das Sanctus" (or "The Sanctus") as the antagonist.