Кіріспе

Фаидо (италиялық айтылуы: [faˈiːdo]; ) – Оңтүстік Швейцариядағы итальян тілінде сөйлейтін Тичино кантонындағы Левентина округінің орталығы. 2006 жылдың 29 қаңтарында Фаидо Чиггионья, Россура және Калонико ауылдарын қосып алды. 2012 жылдың 1 сәуірінде Фаидо Анзонико, Кальпионья, Кампелло, Каваньяго, Хиронико, Майренго және Оско бұрынғы муниципалитеттерін қосып алып, қайта кеңейді. 2016 жылдың 10 сәуірінде Собрио муниципалитетіне қосылды.

Тарих

Муниципалитет алғаш рет 1171 жылы Faedo деп тіркелген. Немец тілінде бұрын Фейт немесе Пфайд деп аталған. Муниципалитет – округ орталығы және Левентина округінің аудандық соты орналасқан жер. 2006 жылы Faido, Fuso, Chiggiogna, Faido және Rossura бірікті. 2012 жылы Anzonico, Calpiogna, Campello, Cavagnago, Chironico, Mairengo және Osco қосылғаннан кейін ол қайтадан кеңейді.

Елтаңба

Қалалық гербтің сипаттамасы: қызыл фонға күміс түсті тілімделген және тірелген латын кресі, одан сол түсті, күлгінмен қапталған бата тілеген қол шығады.

Демография

2008 жылы Фаидода халықтың 29,6% шетелдік азаматтарды құрады. Соңғы 10 жылда (1997–2007) халық саны 8,2%-ға өзгерді. Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәлімет бойынша) итальян тілінде сөйлейді (84,2%), екінші ең көп таралған тіл – серб-хорват тілі (7,7%), үшінші – неміс тілі (3,5%). Швейцарияның мемлекеттік тілдерінің ішінде (2000 жылғы мәлімет бойынша) 44 адам неміс, 18 адам француз, 1288 адам итальян тілінде сөйлейді. Қалған 198 адам басқа тілде сөйлейді. 2008 жылы халықтың жыныстық құрамы 48,8% ер адам және 51,2% әйел адам болды. Халықты 661 швейцар еркегі (халықтың 33,0%) және 318 (15,9%) швейцар емес еркектер құрады. Сондай-ақ, 737 швейцар әйелі (36,7%) және 290 (14,5%) швейцар емес әйелдер болды. 2008 жылы муниципалитеттегі бос тұрғын үйлердің көрсеткіші 2,66% құрады. 2000 жылы муниципалитетте 737 пәтер тіркелді. Ең көп кездесетін пәтерлер – 4 бөлмелі пәтерлер, олардың саны 246 болды. 47 пәтер бір бөлмелі, ал 128 пәтер бес және одан көп бөлмелі болды. Осы пәтерлердің барлығының 613-і (жалпы санының 83,2%) тұрақты түрде пайдаланылды, 95 пәтер (12,9%) маусымдық түрде, ал 29 пәтер (3,9%) бос тұрды.

Ұлттық маңызы бар мұра нысандары

Сан-Амброджио шіркеуі, Торре Педрини, Сан-Сиро приход шіркеуі, Селвини үйі, Сан-Мария Ассунта шіркеуі және СС Лоренцо мен Агата приход шіркеуі ұлттық маңызы бар швейцариялық мұра орны ретінде тіркелген. Анзонико, Кальпионья, Примаденго, Хиронико, Брусгнано Фреджо, Оско, Фаидо, Калонико, Россура, Тенгия, Фиггионе және Собрио Ронцано ауылдары Швейцарияның мұра орындарының тізіміне енгізілген. Сан-Сиро шіркеуі алғаш рет 1170 жылы айтылады, бірақ, мүмкін, 11 ғасырға дейін салынған. Бұл Левантина аңғарындағы ең көне шіркеулердің бірі. Ол 16 ғасырда жаңартылып, кейін 1574–75 жылдары шіркеу мұнарасы қайта салынды. Жаңа шіркеуде екі бөлім және тіктөртбұрышты ғибадатхана болды. Фасадтың кейбір элементтері ескі шіркеудің элементтерін сақтап қалған. Ішінде 1510–1520 жылдары жасалған неміс шеберханасының қосалқы алтарі бар. Қабырғаларда 1558 жылы Джероламо Горла да Милано салған фреска және 17 ғасырдың суреттері де бар.

Саясат

2007 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия CVP болды, ол 34,09% дауыс алды. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: FDP (29,09%), Ticino League (14,64%) және SP (14,04%). Федералды сайлауда барлығы 653 дауыс берілді, сайлауға қатысу 55,5% құрады. 2007 жылғы Gran Consiglio сайлауында Фаидода барлығы 1151 сайлаушы тіркелді, оның 892-сі немесе 77,5% дауыс берді. 10 бос бюллетень тасталды, сайлауда 882 жарамды бюллетень қалды. Ең көп дауыс жинаған партия – 263 немесе 29,8% дауыс алған PPD+GenGiova. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: PLRT (217 немесе 24,6%), SSI (175 немесе 19,8%) және PS (105 немесе 11,9%). 2007 жылғы Consiglio di Stato сайлауында 4 бос бюллетень тасталды, сайлауда 888 жарамды бюллетень қалды. Ең көп дауыс жинаған партия – 261 немесе 29,4% дауыс алған PPD. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: PLRT (224 немесе 25,2%), SSI (145 немесе 16,3%) және LEGA (120 немесе 13,5%). Жұмыс істейтін халықтың 8,1%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 51,3%-ы жеке көлікпен барады.

Дін

2000 жылғы санақ бойынша 1189 адам немесе 76,8% рим-католик дінін ұстанады, ал 37 адам немесе 2,4% швейцариялық реформаттық шіркеуге жатады. 263 адам (немесе халықтың шамамен 16,99%) басқа шіркеуге (санақта тізілмеген) жатады, ал 59 адам (немесе халықтың шамамен 3,81%) сұраққа жауап берген жоқ.

Білім

Фаидода халықтың 56,5%-ы (25–64 жас аралығындағылар) міндетті емес жоғары орта білімін немесе жоғары білімді (университет немесе Fachhochschule) аяқтаған. 21 кәсіптік білім алушы толық уақытта оқып жатыр, ал 58-і жартылай уақытта оқиды. Кәсіби бағдарлама үш жылға созылады және студенттерді инженерлік, медбикелік, компьютерлік ғылым, бизнес, туризм және осы сияқты салалардағы жұмысқа дайындайды. Кәсіби бағдарламада 6 студент оқыды. 2000 жылы Фаидода 77 студент басқа муниципалитеттен келген, ал 113 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерге қатысты.

Көлік

Фаидо станциясымен және өте сирек тоқтайтын Лаворго станциясымен қамтамасыз етілген. Екі станция да қалалық шекарада орналасқан және Готтард темір жолына жатады.