Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фобия
Phobia
Сахна қорқынышы немесе өнер көрсетудегі үрей – бұл нақты немесе көзге көрінетін (мысалы, камера алдында өнер көрсету сияқты) аудитория алдында өнер көрсету қажеттілігінен туындаған жеке адамдағы алаңдаушылық, қорқыныш немесе тұрақты фобия. Белгілі емес аудиторияның алдында өнер көрсету, таныс адамдардың алдындағыдан әлдеқайда күшті үрей тудыруы мүмкін. Кейбір жағдайларда, адам мұндай қорқыныш сезімтал болмайды, бірақ кімге өнер көрсетіп жатқанын білмеуден қиналады. Сахна қорқынышы кейде әлеуметтік фобияның (әлеуметтік үрейдің бұзылысы) бір бөлігі болуы мүмкін, бірақ көптеген адамдар оны ешқандай кең ауқымды проблемаларсыз бастан кешіреді. Көбінесе сахна қорқынышы өнер көрсетуге дайындалу кезінде, көбінесе одан ұзақ уақыт бұрын пайда болады. Оның көптеген көріністері бар: сөйлеу қиындығы, жүрек соғудың тездігі, қол-аяқтардың дірілі, қолдың тершеңдеуі, бет жүйкесінің қылығы, ауыздың құрғауы және бас айну.
Stage fright or performance anxiety is the anxiety, fear, or persistent phobia that may be aroused in an individual by the requirement to perform in front of an audience, real or imagined, whether actually or potentially (for example, when performing before a camera). Performing in front of an unknown audience can cause significantly more anxiety than performing in front of familiar faces. In some cases, the person will suffer no such fright from this, while they might suffer from not knowing who they're performing to. In some cases, stage fright may be a part of a larger pattern of social phobia (social anxiety disorder), but many people experience stage fright without any wider problems. Quite often, stage fright arises in a mere anticipation of a performance, often a long time ahead. It has numerous manifestations: stuttering, tachycardia, tremor in the hands and legs, sweaty hands, facial nerve tics, dry mouth, and dizziness.
Адамдар мен жағдайлар
Сахналық қорқыныш кез келген тәжірибесі мен өміріне қарай адамдарда кездесуі мүмкін, жаңадан аудитория алдына шыққандардан бастап, жылдар бойы осымен айналысқандарға дейін. Бұл құбылыс халық арасында жиі кездеседі. Мысалы, сахналық қорқыныш адамның өнімділігіне теріс әсер етеді, жұмысқа орналасу кемелдемелері, презентациялар сияқты жағдайларда олардың сенімділігіне әсер етеді. Бұл спортшыларға, мұғалімдерге, актерлерге, комедианттарға, музыканттарға және саясаткерлерге де әсер етеді. Көптеген адамдарда басқа коммуникация мәселелері болмаса да сахналық қорқыныш болуы мүмкін, бірақ кейбір адамдардағы созылмалы сахналық қорқынышқа әлеуметтік алаңдаушылық немесе әлеуметтік фобия сүйемелдейді, яғни кез келген әлеуметтік жағдайда үдемелі қорқыныш сезімі. Сахналық қорқыныш мектепте де көрінеді, мысалы, тұрып сөйлеу тапсырмалары мен сыныптағы сөздерде.
Stage fright can occur in people of all experiences and backgrounds, from those who are completely new to being in front of an audience to those who have done so for years. It is commonly recognized in the population. Stage fright may, for example, have a negative impact on the individual's performance, such that it affects their confidence during job interviews, presentations, etc. It also affects athletes, teachers, actors, comedians, musicians, and politicians. Many people with no other problems in communication can experience stage fright, but some people with chronic stage fright also have social anxiety or social phobia which are chronic feelings of high anxiety in any social situation. Stage fright can also be seen in school situations, like stand up projects and class speeches.
Әсерлер
Адам қорқыныш немесе алағайлық сезімін бастан өткергенде, көбінесе уайым сезіне бастайды. Гарвард Медициналық Хабарламасына сәйкес, "Уайымның физиологиялық белгілері болуы мүмкін, оларға жүрек соғысының жылдамдауы, ауыздың құрғауы, дауыстың дірілдеуі, беттің қызаруы, дікілдеу, тершеңдік, бас айну және жүрек ауруы кіруі мүмкін". Бұл денеде симпатикалық жүйке жүйесін белсендіруге түрткі болады. Бұл процесс денеге адреналин бөлінуімен жүзеге асады, соның нәтижесінде бірқатар реакциялар тізбегі басталады. Бұл денедегі табиғи қорғаныш механизмі, өзін зияннан қорғау үшін жасалған табиғи процесс. "Мойын бұлшық еттері жирылып, басты төмен, иықтарды жоғары көтереді, ал арқа бұлшық еттері омыртқаны иістік түріне келтіреді. Бұл, өз кезегінде, жамбас сүйегін алға қарай итеріп, жыныс мүшелерін жоғары көтереді, денеді ұрықтың классикалық позыциясына түсіреді". Бұл жағдайдың жыныстық қабілет пен физиологияға да әсер ететіні айтылады, және кейде бұл психологиялық кедергілермен байланысты болуы мүмкін. Осы позыцияға қарсы тұруға тырысқанда, дене аяқ-қолдар сияқты жерлерде дікілдей бастайды. Бұдан басқа да көптеген өзгерістер болады. Денедегі бұлшық еттер жирылып, кернеліп, шабуылға дайын тұрады. Екіншіден, "шектік мүшелердегі қан тамырлары тарылады". Бұл адамға саусақтарының, аяқ-қолдарының, мұрнының және құлақтарының суық сезінуіне себеп болуы мүмкін. Қан тамырларының тарылуы денеге өмірлік маңызды органдарға қан ағынын арттырады. Музыканттардың өнер көрсетудегі уайымына қатысты зерттеулерде, музыканттардың жеке ерекшеліктеріндегі 50%-дан астам айырмашылықтар эмоционалдық тұрақсыздықпен байланысты екені анықталды. Сонымен қатар, ұзақ жылдар бойындағы формалды білім беру, жеке тұлға типіне байланысты өнер көрсетудегі уайымды азайтуға көмектеседі деген пікір айтылды. Әртүрлі жағдайларда, уайым уақыт өте келе азайды, бұл өзін-өзі бақылаудың күнделікті жазба түріндегі әдісінің емдік тиімділігі болуы мүмкін екенін көрсетеді.
When someone starts to feel the sensation of being scared or nervous they start to experience anxiety. According to a Harvard Mental Health Letter, "Anxiety usually has physical symptoms that may include a racing heart, a dry mouth, a shaky voice, blushing, trembling, sweating, lightheadedness, and nausea". It triggers the body to activate its sympathetic nervous system. This process takes place when the body releases adrenaline into the blood stream causing a chain of reactions to occur. This bodily response is known as the "fight or flight" syndrome, a naturally occurring process in the body done to protect itself from harm. "The neck muscles contract, bringing the head down and shoulders up, while the back muscles draw the spine into a concave curve. This, in turn, pushes the pelvis forward and pulls the genitals up, slumping the body into a classic fetal position". This is also noted to have effects on sexual performance and physiology, which can be sometimes attributed to psychological barriers. In trying to resist this position, the body will begin to shake in places such as the legs and hands. Several other things happen besides this. Muscles in the body contract, causing them to be tense and ready to attack. Second, "blood vessels in the extremities constrict". This can leave a person with the feeling of cold fingers, toes, nose, and ears. Constricted blood vessels also gives the body extra blood flow to the vital organs. Negative emotionality indicated more than 50% of individual variations in performance anxiety in musicians, according to research on performance anxiety and the roles of personality and experience in musicians. Additionally, a discussion revealed that many years of formal education might counteract the performance anxiety linked to personality type. Given various conditions, performance anxiety reduced with time, indicating that the diary style of self monitoring may have therapeutic benefits.
Емдеу
Пропранолол кейде өнер көрсетудегі үрейді емдеу үшін тіркелмеген қолданысқа алынады. Бета-блокатор ретінде, Пропранолол "соғыс не қашу" дене реакциясынан бөлінетін адреналиннің жүрекке, өкпеге және дененің басқа да бөліктеріне байланысуын тоқтатады. Бұл өнер көрсетудегі үрейге байланысты жүрек соғудың (тахикардия) жылдамдауын, тыныс алудың тездетілуін (гипервентиляция), ауыздың құрғауын, дірілдеуді, дауыстың дірілдеуін және тершеуді азайтады немесе жояды. Пропранолол өнер көрсетудегі үрейді емдеу үшін ресми түрде бекітілген препарат емес, алайда бұрынғы зерттеулер мен пациенттердің тәжірибелері препараттың физикалық симптомдарды азайтуда тиімді екенін көрсетеді. Пропранолол үрейдің психикалық симптомдарына, соның ішінде эмоционалдық алағайлық сезіміне көмектеспейді, себебі препарат мидың нейрохимиясын өзгерте алмайды, антидепрессанттар сияқты басқа да үрейге қарсы препараттардан өзгеше. Дәрі-дәрмексіз өнер көрсетудегі үрейді емдеудің де жолдары бар. Темекі тарту арқылы денеді релаксацияға келтіру, ойды дайындау және назарды басқа жаққа аудару – бұл сахналық қорқынышты азайтуға көмектесетін техникалар. Алкогольдің жүйкелерді тыныштандыратыны туралы жиі айтылатын болса да, басқа емдеу түрлері сахналық қорқынышты емдеуде әлдеқайда тиімді. Алкогольді ішу адамның өнерін нашарлатып, есте сақтау қабілетінің жоғалуына және жалпы ұмытшақтыққа әкелуі мүмкін.
Propranolol is occasionally prescribed off label to treat performance anxiety. As a beta blocker drug, Propranolol prevents the adrenaline released from the "fight or flight" bodily response from attaching to the heart, lungs and other parts of the body. This reduces or eliminates the physical symptoms of performance anxiety including increased heart rate (tachycardia), rapid breathing (hyperventilation), dry mouth, trembling, shaky voice, and sweating. Propranolol is not an officially approved treatment for performance anxiety; however, past studies and patient experiences indicate the drug is effective at reducing physical symptoms. Propranolol does not help with the mental symptoms of anxiety including the emotional feeling of nervousness since the drug does not alter the neurochemistry of the brain unlike typical medications prescribed for other forms of anxiety such as anti depressants. There are also ways to treat performance anxiety without the use of medication. Relaxing the body with deep breaths, mentally preparing oneself, and redirecting one's attention are techniques that may help with minimizing stage fright. Although it is a common assumption that alcohol can be used to calm nerves, other forms of treatment prove to be much better at treating stage fright. Alcohol consumption may actually affect one's performance and lead to lapses in memory and overall absentmindedness.
Танымал тұлғалар
Көптеген танымал өнерпаздар сахналық қорқыныштан зардап шекті және осы мәселені жеңе білді, соның ішінде Аль Джолсон, Лили Понс, Брайан Уилсон, Вирджиния О’Брайен, Майкл Гэмбон, Лорд, Джейсон Александр, Мосе Эллисон, Майя Энджелу, Дэвид Бреннер, Питер Койот, Олимпия Дукакис, Ричард Льюис, Рой Орбисон, Барбра Стрейзанд, Адель, Дэвид Уорнер, Ниалл Хоран, Фрэнки Хоуэрд, Майк Ярвуд, Иан Холм, Леди Гага, Мэрайя Кэри, Фрэнки Бойл, Питер Габриэль, Дональд Фейген, Джон Лайдон, Мег Уайт (оның жағдайы соншалықты ауыр болғандықтан, ол музыка индустриясынан ерте зейнетке шықты) және Аманда Сейфрид. Кейбір белгілі жұлдыздар өз алаңдауларын басып таба алмады. Хью Грант 2007 жылғы «Музыка және сөздер» фильмінде түскенде: «Мен фильмнің барлық түсірілімін лоразепамға толы күйде жасадым» деді. Барлық өнерпаздар сахналық қорқыныштан зардап шеге бермейді. Этель Мерман былай деді:
Many well known public performers have been afflicted with stage fright and were able to overcome their problem, including Al Jolson, Lily Pons, Brian Wilson, Virginia O'Brien, Michael Gambon, Lorde, Jason Alexander, Mose Allison, Maya Angelou, David Brenner, Peter Coyote, Olympia Dukakis, Richard Lewis, Roy Orbison, Barbra Streisand, Adele, David Warner, Niall Horan, Frankie Howerd, Mike Yarwood, Ian Holm, Lady Gaga, Mariah Carey, Frankie Boyle, Peter Gabriel, Donald Fagen, John Lydon, Meg White (which was so extreme that it led to her early retirement from the music industry) and Amanda Seyfried. In some cases, famous stars have struggled to cope with their anxiety. Hugh Grant said on starring in the 2007 film Music and Lyrics that he "did the whole film full of lorazepam." Not every performer suffers from stage fright. Ethel Merman said: