Кіріспе

Бірмалық Тхеравада буддалық монахы (1904–1982)

Махаси Саядав У Собхана (,; 29 шілде 1904 – 14 тамыз 1982) – бірмалық Тхеравада буддалық монахы және медитация шебері, ол Батыста және Азияның барлық аймақтарында випассана (көрістік) медитациясын үйретуге маңызды үлес қосты. Оның практикалық стилі У Нараданың «Жаңа Бірмалық әдісі» деп аталатын әдісіне негізделген, онда медитатор медитация практикасының алғышарты ретінде буддалық мораль ережелерін сақтай өмір сүреді. Медитацияның өзі «таза көрістік» практикасын қамтиды, ол сатипаттхана – саналылықтың төрт негізін пайдаланып, тыныс алу кезінде іштің көтерілуі мен түсуі сезімдеріне назар аударуға және басқа сезімдер мен ойларды мұқият бақылауға бағытталған. Бұл буддалық себеп-салдар туралы ілімдерді зерделеумен байланыстырылып, аничча, дуккха және анатта түсініктерін дамытуға және ағысқа қол жеткізуге мүмкіндік береді. Махаси Саядав 1954 жылғы 17 мамырда өткен Алтыншы буддалық кеңесте сұрақтар қоюшы және соңғы редактор болды.

Өмірбаян

Махаси Саядав 1904 жылы Жоғарғы Бирмадағы Сейкхун ауылында дүниеге келді. Он екі жасында саңлақ болды, жиырма жасында Собхана деген атпен қасиетті санға ие болды. Он жылдықтар бойы оқығаннан кейін ол Теравада буддалық мәтіндер бойынша мемлекеттік емтихандардың қатаң сериясын тапсырып, 1941 жылы жаңадан енгізілген Дхаммасария (дхамма мұғалімі) дәрежесін алды. 1931 жылы У Собхана Мулмейнде (Оңтүстік Бирма) жазбаларды оқытудан демалыс алып, жақын маңдағы Татонға Мингун Джетавун Саядав (сонымен қатар Мингун Джетавана Саядав) (ол У Нарада деп те аталады) басшылығымен қарқынды Випасана медитациясын тәжірибелеу үшін барды. Бұл ұстаз Бирманың Жоғарғы бөлігіндегі Сагаинг тауларының шалғай аймағында, орман медитация шебері Телон Саядавтың шәкірті Алетавия Саядавтың басшылығымен тәлім алған. У Собхана алғаш рет 1938 жылы туған ауылында, үлкен барабанымен танымал «Махаси» монастырында Випасана медитациясын үйретті. Ол аймақта Махаси Саядав деп белгілі болды. 1947 жылы Бирма премьер-министрі У Ну Махаси Саядавты Янгондағы жаңадан құрылған медитация орталығында тұрақты мұғалім болуға шақырды, ол Махаси Сасана Йекта деп аталды. Махаси Саядав 1954 жылғы 17 мамырда өткен Алтыншы буддалық кеңесте сұрақтар қоюшы және соңғы редактор болды. Ол Бирманың барлық аймақтарында, сондай-ақ Шри-Ланкада, Индонезияда, Таиландта медитация орталықтарын құруға көмектесті, ал 1972 жылға қарай оның басшылығымен орталықтар 700 000-нан астам медитаторларды тәрбиеледі. 1979 жылы ол Батысқа сапар шегіп, АҚШ-тың Массачусетс штатының Барре қаласында жаңадан құрылған Insight Meditation Society (IMS) сияқты орталықтарда семинарлар өткізді. Сонымен қатар, Янгондағы орталығында тәлім алу үшін бүкіл әлемнен медитаторлар келді. 1982 жылғы 14 тамызда Махаси Саядав ауыр инсульттан қайтыс болған кезде, мыңдаған ізбасарлар соңғы құрмет көрсету үшін нөсерлі жаңбырға қарамастан жиналды.

Практика

Махаси әдісі Сатипаттана Суттаға негізделген, онда адам тынысына қалай назар аудару керектігі, кірген және шыққан тынысты қалай сезіну керектігі сипатталған. Практика дайындық кезеңінен басталады, яғни ізгілікке, дүниелік ойлар мен құштарлықтардан бас тартуға бейімделуден басталады. Содан кейін практик тыныс алу арқылы сатипаттанамен айналысады. Ол пайда болатын кез келген психикалық немесе физикалық құбылысқа назар аударады, витаккаға қатысады, физикалық және психикалық құбылыстарды ("тыныс алу, тыныс алу") атап немесе белгілеп, одан әрі түсіндірмелік ойға салмастан байқайды. Физикалық және психикалық құбылыстардың пайда болуын байқау арқылы медитатор сезімдердің сезім мүшелері мен физикалық және психикалық құбылыстардың арасындағы байланыстан қалай пайда болатынын түсінеді. Үш белгілі қасиет толыққаннан кейін, ойлау басылады және байқау процесі жеделдейді, құбылыстарды атаудың қажеті болмай, жалпы түрде байқайды.

Жарияланымдар

Махаси Саядав будда әдебиетінің жетпіске жуық томын бірма тілінде жариялады, олардың көптегені сөздерден түсірілген. Ол 5-ғасырлық үнді буддалық теравада мектебінің түсіндірушісі және ғалымы Буддхагосаның буддалық практика туралы еңбегі – "Висуддимагга" ("Тазару жолы") кітабының бірма тіліне аудармасын аяқтады. Ол сонымен қатар "Випасана медитациясының нұсқаулығы" атты кітап жазды. Оның ағылшын тіліндегі еңбектері: