Кіріспе
5 ғасырдағы Үндістанның Тхеравада буддистік түсіндірмешісі, аудармашы және философы Буддагоса 5 ғасырдағы Үндістанның Тхеравада буддистік түсіндірмешісі, аудармашы және философ болды. Ол Шри-Ланканың Анурадхапура қаласындағы Ұлы монастырда (Махавихара) жұмыс істеді және өзін Вибхаджавада мектебінің бір бөлігі ретінде және сингал Махавихарасының ұрпағы ретінде санады. Оның ең танымал еңбегі – Висуддимагга («Тазару жолы»), Тхеравада ілімдері мен тәжірибесіне қатысты сингалдың ескі түсіндірмелерінің толық жиынтығы. Сара Шоудың айтуынша, Тхеравадада бұл жүйелі еңбек «медитация тақырыбындағы негізгі мәтін» болып табылады. Буддагосаның түсіндірмелері, кем дегенде 12 ғасырдан бері Тхеравада жазбаларының ортодоксальды түсінігін құрап келді. Бұл – Буддагосаның шығармалары жазылған тіл. Санскритте бұл есім Буддхагхоша (Деванагари बुद्धघोष) деп жазылады, бірақ пали тілінде ретрофлекс ṣ дыбысы жоқ, сондықтан бұл есім санскриттегі еңбектерде кездеспейді. Буддагосаға қатысты еңбектерге қоса берілген тарихи мәліметтер оның өмірі туралы көп мәлімет бермейді, бірақ олар шығарма жазылған кезде қосылған болуы мүмкін. Бұл қысқа мәліметтер Буддагосаның Үндістаннан Шри-Ланкаға келіп, Анурадхапурада қоныстанғанын көрсетеді. Бұл ақпараттан басқа, олар Буддагосаның ұстаздарының, демеушілерінің және жақындарының қысқа тізімдерін ұсынады, олардың есімдерін салыстыру үшін басқа жерде табу қиын. Махавамсада, осы тарихи өлеңнің екінші бөлігі (көбінесе Кулавамса деп аталады) Дхаммакиттиге жатқызылған, ол 13 ғасырда немесе шамамен 13 ғасырда өмір сүрген. Онда Буддагоса Магда патшалығында брахман отбасында дүниеге келгені айтылады. Ол Бодх-Гая маңында дүниеге келген және Ведалардың шебері болған, философиялық пікірталастармен айналысып, Үндістанды аралап шыққан. Тек Ревата есімді буддалық монахпен кездескенде ғана Буддагоса пікірталасқа жеңілді, алдымен Ведалық ілімнің мағынасы туралы дау-дамайда жеңілді, содан кейін Абхидхаммадан келген іліммен шатастырылды. Бұған таң қалған Буддагоса бхикшу (буддистік монах) болып, Типитака мен оның түсіндірмелерін зерттей бастады. Үндістанда түсіндірмесі жоғалған мәтінді тауып, Буддагоса Сингал тілінде сақталған түсіндірмені зерттеу үшін Шри-Ланкаға баруға бел буды. Шри-Ланкада Буддагоса Анурадхапура Маха Вихараясының монахтары жинаған және сақтаған Сингал тіліндегі түсіндірме мәтіндердің үлкен жиынтығын зерттей бастады. Буддагоса жиналған сингал тіліндегі түсіндірмелерді пали тілінде жазылған толық бір түсіндірмеге біріктіруге рұқсат сұрады. Дәстүрлі есептерде аға монахтар Буддагосаның білімін сынап, оған сутталардың екі тармағына қатысты ілімді жазуды тапсырды; Буддагоса Висуддимагганы жазу арқылы жауап берді. Оның қабілеттерін одан әрі сынап, құдайлар араласып, оның кітабының мәтінін жасырып, оны екі рет бастапқы күйінен қайта жасауға мәжбүр етті. Үш мәтін Типитаканың барлығын толық қамтығандығы және барлық жағынан сәйкес келгендігі анықталғаннан кейін, монахтар оның өтінішін қабылдап, Буддагосаға өздерінің түсіндірмелерінің толық жиынтығын ұсынды. Буддагоса Пали канонының басқа да маңызды кітаптарына түсіндірмелер жазды, оның еңбектері жазбалардың нақты Тхеравадалық түсіндірмесіне айналды. Анурадхапура Маха Вихараясында сақталған сингал тіліндегі түсіндірмелердің барлығын синтездеп немесе аударғаннан кейін Буддагоса Үндістанға қайтып, Бодхи ағашына құрмет көрсету үшін Бодх-Гаяға саяхат жасады. Махавамсадағы мәліметтерді тексеру қиын; батыс ғалымдары оны әдетте аңыз оқиғалармен (мысалы, құдайлардың Буддагоса мәтінін жасыруы) әшекейлеген деп санайды, бірақ қарама-қайшы дәлелдер болмағандықтан, ол әдетте дұрыс деп есептеледі. Махавамса Буддагосаның Бодх-Гаяға жақын Солтүстік Үндістанда туғанын мәлімдесе, оның түсіндірмелерінің эпилогтарында Үндістандағы бір ғана орын уақытша тұрғылықты жер ретінде аталады: Оңтүстік Үндістандағы Канчи. Бұл жерлер Будданың жерімен тығыз байланысты болу үшін кейіннен қайта орналастырылды. Мария Хейм Буддагосаның Сингалдың ескі түсіндірме дәстүрін қолданып жұмыс істегенін, сонымен қатар ол «оның жаңа нұсқасын жасаушы, ол бастапқы нұсқаны ескірген, өйткені оның жұмысы қазір жоғалған Сингал нұсқаларын алмастырды» деп атап өтті.
Buddhaghosa was a 5th century Indian Theravada Buddhist commentator, translator and philosopher. He worked in the Great Monastery (Mahāvihāra) at Anurādhapura, Sri Lanka and saw himself as being part of the Vibhajjavāda school and in the lineage of the Sinhalese Mahāvihāra. His best known work is the Visuddhimagga ("Path of Purification"), a comprehensive summary of older Sinhala commentaries on Theravada teachings and practices. According to Sarah Shaw, in Theravada this systematic work is "the principal text on the subject of meditation." The interpretations provided by Buddhaghosa have generally constituted the orthodox understanding of Theravada scriptures since at least the 12th century CE. the language in which Buddhaghosa composed. In Sanskrit, the name would be spelled Buddhaghoṣa (Devanagari बुद्धघोष), but there is no retroflex ṣ sound in Pali, and the name is not found in Sanskrit works. The biographical excerpts attached to works attributed to Buddhaghosa reveal relatively few details of his life, but were presumably added at the time of his actual composition. Largely identical in form, these short excerpts describe Buddhaghosa as having come to Sri Lanka from India and settled in Anuradhapura. Besides this information, they provide only short lists of teachers, supporters, and associates of Buddhaghosa, whose names are not generally to be found elsewhere for comparison. In the Mahavamsa a composition of the second part(often called Culavamsa) of that historical poem is attributed to Dhammakitti, who lived in or about the thirteenth century records that Buddhaghosa was born into a Brahmin family in the kingdom of Magadha. He is said to have been born near Bodh Gaya, and to have been a master of the Vedas, traveling through India engaging in philosophical debates. Only upon encountering a Buddhist monk named Revata was Buddhaghosa bested in debate, first being defeated in a dispute over the meaning of a Vedic doctrine and then being confounded by the presentation of a teaching from the Abhidhamma. Impressed, Buddhaghosa became a bhikkhu (Buddhist monk) and undertook the study of the Tipiṭaka and its commentaries. On finding a text for which the commentary had been lost in India, Buddhaghosa determined to travel to Sri Lanka to study a Sinhala commentary that was believed to have been preserved. In Sri Lanka, Buddhaghosa began to study what was apparently a very large volume of Sinhala commentarial texts that had been assembled and preserved by the monks of the Anuradhapura Maha Viharaya. Buddhaghosa sought permission to synthesize the assembled Sinhala language commentaries into a comprehensive single commentary composed in Pali. Traditional accounts hold that the elder monks sought to first test Buddhaghosa's knowledge by assigning him the task of elaborating the doctrine regarding two verses of the suttas; Buddhaghosa replied by composing the Visuddhimagga. His abilities were further tested when deities intervened and hid the text of his book, twice forcing him to recreate it from scratch. When the three texts were found to completely summarize all of the Tipiṭaka and match in every respect, the monks acceded to his request and provided Buddhaghosa with the full body of their commentaries. Buddhaghosa went on to write commentaries on most of the other major books of the Pali Canon, with his works becoming the definitive Theravadin interpretation of the scriptures. Having synthesized or translated the whole of the Sinhala commentary preserved at the Anuradhapura Maha Viharaya, Buddhaghosa reportedly returned to India, making a pilgrimage to Bodh Gaya to pay his respects to the Bodhi Tree. The details of the Mahavamsa account cannot readily be verified; while it is generally regarded by Western scholars as having been embellished with legendary events (such as the hiding of Buddhaghosa's text by the gods), in the absence of contradictory evidence it is assumed to be generally accurate. While the Mahavamsa claims that Buddhaghosa was born in northern India near Bodh Gaya, the epilogues to his commentaries make reference to only one location in India as being a place of at least temporary residence: Kanci in southern India. and was relocated in later biographies to give him closer ties to the region of the Buddha. Maria Heim notes that, while Buddhaghosa worked by using older Sinhala commentarial tradition, he is also "the crafter of a new version of it that rendered the original version obsolete, for his work supplanted the Sinhala versions that are now lost to us".
Жазу стилі
Нанмоли Бхиккху Буддхагосаның еңбектері "талғампаздық дәлдігімен, тұрақтылығымен және білімділігінің ағымдылығымен сипатталады, сонымен қатар формализмге басымдық береді" деп жазады. Ричард Шенкманның сөзіне қарағанда, Висуддимагга "Пали сутталарынан" өзгеше, "кейде бұлыңғыр, жеткілікті түсіндірмелерсіз және түрлі түсіндірулерге мүмкіндік береді".
Әдіс
Мария Хаймның айтуынша, Буддагоса өзінің түсініктемелерінде герменевтикалық принциптері мен экзегетикалық стратегиялары туралы нақты және жүйелі түрде жазады. Ол мәтіндер, жанрлар, тілдің стильдері, оқырманның реакциясы, буддалық білім және педагогика туралы жазады және теориялайды. Буддагоса буддалық канонның әр Питекасын түсіндіруге қажетті әртүрлі дағдыларды талап ететін әдіс (ная) деп санайды. Будда сөздерінің (буддхавакана) түсіндірілуі туралы оның маңызды ойларының бірі – бұл сөздердің өлшеусіздігі, яғни Дхарманы оқыту мен түсіндірудің және осы ілімдерді қабылдаудың сансыз жолдары мен тәсілдері бар. Хаймның сөзінше, Буддагоса Дхарманы «осында және қазір көрінетін, уақыттан тыс» деп қарастырған, көрінетін дегені – жолдың жемісінің асыл адамдардың мінез-құлқында көрінетіні, ал Дхарманы түсіну – дереу әсер ететін трансформациялық көру тәсілі. Хаймның пікірінше, кітаптардың трансформациялық және дереу әсері туралы бұл идея Буддагосаның түсіндіру практикасы үшін өте маңызды, өйткені ол Будданың сөздерінің аудиторияға тигізетін дереу және трансформациялық әсеріне қызығушылық танытады, бұл сұтталарда куәландырылған.
Оның жүйелі ойлауына қатысты Мария Хайм мен Чакраварти Рам Прасад Буддагосаның Абхидхамманы феноменологиялық «саналы құрылымдаудың» бір бөлігі ретінде қолданғанын көрсетеді, бұл буддалық практика туралы жазбаларында көрінеді. Олар «Буддагосаның нама-рупа қолданысын тәжірибе қалай қабылданатынын түсінуге арналған талдау ретінде қарастыру керек, ал кейбір шындықтың құрылымы туралы есеп емес» дейді. Калупахананың айтуынша, Буддагосаға Махаяна ойлары әсер еткен, олар жаңа идеяларды енгізу үшін Теревада ортодоксиясымен бірігіп кеткен. Калупахананың пікірінше, бұл ерте буддизмдегі анаттаға басымдық берілгеніне қарамастан, метафизикалық тенденциялардың дамуына әкелді. Джонардон Ганеридің сөзінше, Буддагоса Йогакара Виджнянаваданың ықпалына түскен болса да, «бұл ықпал қолдаудан емес, шығармашылық байланыс пен қарсылықтан тұрады».
Аң-сезім теориясы
Философ Джонардон Ганери Буддагосаның сана мен назардың табиғаты туралы теориясына назар салды. Ганери Буддагосаның көзқарасын "назарға бағытталғандық" деп атайды, ол ой және сананың қызметін түсіндіруде назар қабілетіне басымдық береді және өкілдік теориясына қарсы тұрады. Ганери сондай-ақ Буддагосаның таным туралы айтқандары "жұмыс жадының ұғымын, сананы жаһандық жұмыс ортасы ретінде қарастыруды, сезімталдық деңгейіндегі бағдарлауды және визуалды өңдеудің үш деңгейде жүзеге асырылатындығы туралы тезисті алдын ала болжайды" деп мәлімдейді.