Кіріспе
Буддистік монастырь ережелері
Буддистік дәстүрлердегі монастырь тәртібі туралы әдебиет
the literature of monastic discipline across Buddhist traditions
Виная мәтіндері (пали және санскрит: विनय) – Буддистік канонның (Трипитака) мәтіндері болып табылады, олар Буддистік Сангхалардың (бір ойлы срамналар қауымы) толықтай кисапқа алынған монахтары мен монахтары үшін ережелер мен ұстанымдарды қамтиды. Бұл ұстанымдар Будданың ағартуынан кейін он үш жыл өткен соң әзірленді. Қазіргі уақытта қолданылып жүрген үш параллель Виная мектебі бар: Тхеравада (Шри-Ланка және Оңтүстік-Шығыс Азия), Муласарвастивада (Тибет буддизмі және Гималай аймағы) және Дхармагуптака (Тайвань және Шығыс Азия буддизмі). Осы үш Виная дәстүрінен басқа, Үнді буддизмінің тағы бес Виная мектебі Азия канондық қолжазбаларында сақталған, олардың ішінде Касьяпия, Махасангхика, Махисасака, Самматия және Сарвастивада бар. Виная сөзі санскрит тіліндегі етістіктен туындаған, ол басшылық ету, алып кету, оқыту, бағындыру немесе нұсқау беру, сондай-ақ тәрбиелеу немесе үйрету мағыналарын білдіреді.
Шығу тегі
Тхеравадалық Бхикху Суттавибангаға кіріспе ретінде келтірілген оқиғаға сәйкес, Будданың алғашқы уағыздарында сангха винаясыз, үйлесімде өмір сүрді, себебі қажеттілік болған жоқ, өйткені Будданың алғашқы шәкірттерінің барлығы толыққанды асыл болмаса да, жоғары дәрежеде жетілген еді. Он үш жыл өткен соң, буддалық дәстүр бойынша, Виная Питакка Будданың қайтысынан кейін көп ұзамай өткен Бірінші кеңесте Упали айтты. Винаяның барлық белгілі мәтіндері ережелерді ұйымдастырудың бірдей жүйесін пайдаланады және бірдей бөлімдерді қамтиды, бұл ғалымдарды Винаяның негізгі құрылымы мектептердің ажырасуына дейін қалыптасқан деген сенімге жетелейді. 763 жылға дейін, алғашқы тибет буддист монахтары қабылданғанда, және 8-шы ғасырда қытай тіліне аударылды. V-VII ғасырларға жататын санскрит қолжазбалары да бар.
According to Buddhist tradition, the complete Vinaya Piṭaka was recited by Upāli at the First Council shortly after the Buddha's death. All of the known Vinaya texts use the same system of organizing rules and contain the same sections, leading scholars to believe that the fundamental organization of the Vinaya must date from before the separation of schools. by c. 763, when the first Tibetan Buddhist monks were ordained, and was translated into Chinese by the 8th century. Earlier Sanskrit manuscripts exist from the 5th to the 7th century.
Тхеравада
Мьянма, Камбоджа, Лаос, Шри-Ланка және Таиландтағы буддизм Теравада Винаясын ұстанды, онда монахтар үшін 227 ереже және монахындар үшін 311 ереже бар. Теравада мектебінің барлық аймақтарында монахындардың әйелдерден тараған ұрпағы жойылғандықтан, дәстүрлі түрде әйелдердің тақуалықтағы рөлдері сегіз немесе он қағиданы қабылдаумен шектелген: буддизмдегі әйелдер туралы көріңіз. Мұндай әйелдер тай буддизмінде маэчи, Шри-Ланкада даса сил мата, Бирмада тилашин және Англиядағы Амаравати буддалық монастырында силадхара деп аталады. Соңғы кезде әйелдер толық оқуға, яғни бхикхуниupasampada рәсімінен өтуде, бірақ бұл Теравада қауымдастықтарында өткір мәселе болып табылады: буддизмде әйелдердің оқуы туралы көріңіз.
Шығыс Азия буддизмі
Қытай, Корея, Тайвань және Вьетнамдағы буддистер Дхармагуптака Винаясы (四分律) бойынша өмір сүреді, онда монахтар үшін 253 ереже және монахындар үшін 348 ереже қарастырылған. Жапониядағы кейбір мектептер техникалық тұрғыдан осыны ұстанады, бірақ көптеген монахтар үйленген, бұл ережелерді бұзушылық деп есептеледі. Басқа жапон монахтары тек Махаяна нұсқасы бойынша Брахмаджаласутрадан (梵網經) алынған Бодхисаттва ережелерін ұстанады. Бодхисаттва ережелерінің құрамында үй иелері мен дін қызметкерлері үшін арналған екі бөлім бар. Қытай буддистік дәстүріне сәйкес, дін қызметкерлері үшін Бодхисаттва ережелерін сақтағысы келген адам, ең алдымен Он ереже мен Жоғары Ординацияны [Бхикшу немесе Бхикшуни ережелерін] орындауы тиіс.
Тибет буддизмі
Тибет, Бутан, Моңғолия, Непал, Ладак және басқа да Гималай аймақтарындағы тибет буддистері бхикшулар (монахтар) үшін 253 және бхикшунилер (әйел монахтар) үшін 364 ережесі бар Муласарвастивада Винаясын ұстанады. Осы пратимокша ережелеріне қоса, көптеген қосымша ережелер де бар. Тибет буддистік дәстүрінде толықтай қабылданған бхикшуни монахтар Бутанда 2022 жылдың 23 маусымында 144 әйелдің қабылдануымен ресми түрде қайта жаңғырды. Ньингма және Кагью мектептерінің ғалымдарының айтуынша, Муласарвастивада Винаясы бойынша әйел монахтар үшін бхикхуни толық қабылдануының шежіресі Тибетте Шантаракшита арқылы жеткізілген, бірақ Удум Ценпо бастаған тибет буддистерін қудалау кезінде жойылды. Содан кейін тибеттік монахтар тек гетсума (тибет. жас монах) болды (санскрит. шраманери), сегіз немесе он ережеге уәде бергеннен кейін. Буддизмде әйелдердің қабылдануы туралы көріңіз.