Кіріспе

Француз суретшісі (1767–1824)

Анн Луи Жироде де Русси Триосон (Anne Louis Girodet de Roussy Trioson; немесе де Руси), сондай-ақ Анн Луи Жироде Триосон немесе жай ғана Жироде (29 қаңтар 1767 – 9 желтоқсан 1824), француз суретшісі және Жак Луи Давидтің шәкірті болды. Ол ерте романтизм қозғалысына қатысып, өзінің суреттеріне эротизм элементтерін енгізді. Жироде өзінің дәл және айқын стилімен, сондай-ақ Наполеон отбасының мүшелерін бейнелеген суреттерімен танылды.

Ерте мансап

Жироде Монтаргисте дүниеге келді. Оның екі ата-анасы да оның жас кезінде қайтыс болды. Оның мұрасын басқару және білімін беру оның қамқоршысы, Бенуа Франсуа Триосон есімді белгілі дәрігерге, "медесин де месдаме" лауазымындағы адамға жүктелді, ол кейін оны асырап алды. Екеуі өмір бойы жақын болды және Жироде 1812 жылы Триосон тегін қабылдады. Ол Лукин есімді ұстаздың басшылығымен сурет салуды үйренді, содан кейін Жак Луи Давид мектебіне түсті. 22 жасында ол "Жозеф пен оның бауырларының тарихы" суретімен Рим сыйлығына жеңіс туды. 1789 жылдан 1793 жылға дейін Италияда тұрды, ал Римде "Артаксеркс сыйлықтарынан бас тартқан Гиппократ" және "Ұйықтаған Эндимион" (қазір Луврде) картиналарын жасайды. Бұл туынды 1793 жылғы Салонда үлкен даңққа ие болды және оған француз мектебінің жетекші суретшісі ретінде бедел әкелді. Францияға оралғаннан кейін Жироде көптеген портреттер салды, соның ішінде Бонапарт отбасының мүшелерінің де суреттерін жасады. 1806 жылы Давидтің "Сабинелер" туындысымен бәсекелесіп, ол "Су тасқыны көрінісі" (Лувр) картинасын көрмеге қойды, ол онжылдық жүлдеге ие болды.

Кейінгі өмірі

Жироде Сурет академиясының және Франция институтының мүшесі, Сент-Михаэль орденінің рыцары және Құрмет легионының офицері болды. Қырық жасына келгенде оның күші әлсірей бастады, түнде жұмыс істеу әдеті мен басқа да шектен тыс істер оның денсаулығын құлдыратты. 1812 жылғы көрмеде ол тек «Tête de Vierge» атты суретін ұсынды; 1819 жылы «Pygmalion et Galatée» оның күшінің одан әрі төмендеуін көрсетті. 1824 жылы, Катело мен Боншамптың портреттерін салған жылы, Жироде 9 желтоқсанда Парижде дүние салды.

Жұмыстарды талдау

Жироде өзінің ұстазы Жак Луи Давидтің неоклассикалық стилінде тәрбиеленді, бұл оның еркек денесінің жалаңаш бейнеленуінде және Ренессанс және Классикалық антикалық үлгілерге сілтеме жасауында көрінеді. Дегенмен, ол бұл стильден бірнеше жағынан да ауытқыды. Жиродедің романтикалық қозғалыстың жаршысы ретіндегі ерекшелігі оның "Эндимионның ұйқысы" (1791, сондай-ақ "Айдың әсері" деп те аталады) картинасында айқын байқалады. Бұл ерте романтикалық әсерлер оның 1802 жылы көрмеге қойылған "Оссиан" картинасында одан да жақсы көрінді. Жироде жаңадан қаза тапқан Наполеон әскерлерін, аңыз бойынша Оссян бард Вальхаллаға қарсы алып жатқанын бейнеледі. Суретте фосфоресцентті метеорлар, буланып тұратын жарық және көрінетін кейіпкерлер бар. Классикалық және романтикалық элементтердің осындай үйлесімі Жиродедің "Дана" (1799) және Испания королі үшін орындалған (кейіннен Компиеньде қайталанған) "Төрт маусым" картиналарында да көрінеді, ал 1802 жылы Наполеон үшін жасалған "Фингал" (Лейхтенберг коллекциясы, Санкт-Петербург) картинасында тіпті күлкілі дәрежеге жетеді. Мұнда Жироде классикалық білімі мен дәстүрлі тәрбиесін жаңа әдеби бағыттармен, танымал ғылыми көріністермен және ерекше және таңғажайып нәрселерге деген қызығушылығымен қатар қолданып, үйлестіретінін көруге болады. Осылайша, оның туындылары классикалық академиялық үлгілерге бағынудың орнына жекелікті, экспрессияны және қиялды бағалайтын романтикалық эстетиканың пайда болуын жариялайды.