Кіріспе

Тоталитарлық әлемдік үкіметке қатысты заговор теориясы

Заговор теориясы

[[File:Great Seal of the United States (reverse). svg|thumb|200px|Америка Құрама Штаттарының Ұлы мөрінің кері жағы (1776). 1782 жылдан бері Ұлы мөрдің кері жағында және 1935 жылдан бері АҚШ-тың бір долларлық купюрасының артқы жағында пайда болған novus ordo seclorum латын тіркесі "Жаңа Ғсырлар Тәртібі" деп аударылады және Америка Құрама Штаттары тәуелсіз ұлттық мемлекет болып табылатын дәуірдің басталуын білдіреді; заговор теорияларының жақтастары бұл "Жаңа Әлемдік Тәртіпке" сілтеме деп санайды. Жаңа Әлемдік Тәртіп туралы заговор теорияларының ортақ тақырыбы – жаһандық мақсаттары бар құпия билік элитасы әлемдік үстемдікке жетіп, тәуелсіз ұлттық мемлекеттердің орнына авторитарлық бір әлемдік үкімет арқылы әлемді басқаруға тырысып отыр. Олардың идеологиясы тарих прогресінің шыңы ретінде Жаңа Әлемдік Тәртіптің орнатылуын қалайды. Сондықтан көптеген ықпалды тарихи және қазіргі заманғы тұлғалар көптеген көлеңкелі ұйымдар арқылы жұмыс істейтін, маңызды саяси және қаржылық оқиғаларды ұйымдастыратын, жүйелік дағдарыстарды тудырудан бастап, ұлттық және халықаралық деңгейде даулы саясатты іске асыруға дейін, әлемдік үстемдікке жету үшін жалғасып жатқан жоспардың қадамдары ретінде әрекет ететін құпия кабальдың құрамында болуы мүмкін деп есептеледі. Заговор теориялары мен діни экстремизмді зерткен Майкл Баркун және Чип Берлет сияқты ғалымдар, Жаңа Әлемдік Тәртіп туралы оңшыл популистік заговор теориялары көптеген маргиналданған білім іздеушілер тарапынан қабылданумен қатар, танымал мәдениетке де сіңіп, көптеген адамдар апокалиптикалық және мыңжылдық сценарийлерге белсенді дайындық жасаған кезде, өмір сүрушілік пен жарымәскерилік қозғалыстарға қызығушылықты арттырды деп атап өтті.

Жалпы қолданыс (салқын соғысқа дейінгі)

ХХ ғасырда Вудро Вильсон және Уинстон Черчилль сияқты саяси тұлғалар "жаңа әлемдік тәртіп" терминін бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстардан кейін әлемдік саяси ой-пікірде және жаһандық билік тепе-теңдігінде болған күрт өзгерістермен сипатталатын тарихтың жаңа кезеңін білдіру үшін қолданды. Соғыстар аралық және екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңдер жаһандық басқарудың идеалистік ұсыныстарын іске асыру мүмкіндігі ретінде қарастырылды. Бұл кезеңде жеке ұлттық мемлекеттердің шешу қабілетінен асып түсетін жаһандық мәселелерді шешу үшін ұжымдық күш-жігер жұмсалды, бірақ сонымен бірге ұлттардың өзін-өзі анықтау құқығына құрмет көрсетілді. Мұндай ұжымдық бастамалар 1920 жылы Ұлттар Лигасының, 1945 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ), 1949 жылы Солтүстік Атлантика Шарты Ұйымының (НАТО) құрылуымен, сондай-ақ жаһандық билік тепе-теңдігін сақтау және ұлттар арасындағы келісімді жеңілдету мақсатымен құрылған Бреттон-Вудс жүйесі және Тарифтер мен сауда жөніндегі келісім (ГАТТ) сияқты халықаралық жүйелермен іске асырылды. Либералды интернационализмді қалыптастыруға бағытталған бұл жаһандық күш-жігер 1930 жылдардан бастап американдық палеоконсервативті бизнес-ұлтшылдары тарапынан үнемі сыналып, қарсылыққа ұшырады. Прогрессивтер екі дүниежүзілік соғыстан кейін Біріккен Ұлттар Ұйымы сияқты халықаралық ұйымдар мен жүйелерді қолдады, бірақ бұл бастамалар демократиялық жетіспеушілікке тап болды және осылайша тағы бір дүниежүзілік соғысты болдырмау ғана емес, жаһандық әділдікті қамтамасыз ету үшін де жеткіліксіз екенін айтты, өйткені БҰҰ демократиялық жаһандық үкіметке көшудің орнына егеменді ұлттық мемлекеттердің еркін қауымдастығы ретінде құрылды. Сондықтан, әлемнің түкпір-түкпіріндегі жаһандық белсенділер халықаралық үкіметаралық ұйымдардың (ХҮҰ) жаһандық өзгерістер үшін тым нәтижесіз екенін сезініп, әлемдік федералистік қозғалысын құрды. Британ жазушысы және болашақты зерттеуші Х.Г. Уэллс 1940 жылдары прогрессивтерден асып түсіп, "жаңа әлемдік тәртіп" терминін технократиялық жаһандық мемлекет және жоспарлы экономика құрудың синонимі ретінде қайта анықтады, бұл мемлекеттік социалистік айналымдарда кең танымал болды.

Құрлық туралы сөз ретінде қолдану (Сынық соғыс дәуірі)

Екінші Қызыл қорқыныш кезінде америкалық агитаторлар, негізінен канадалық қастандық теориясының авторы Уильям Гай Каррдың еңбектерінен әсер алып, масондар, иллюминаттар және еврейлер туралы күмәнді қорқыныштарды "халықаралық коммунистік қастандық" деп санайтын күштер ретінде қабылдап, таратуға көшті. "Құдайсыз коммунизм" қауіпі, атеистік, бюрократиялық ұжымдық әлемдік үкімет түрінде, "Қызыл қатер" деп сипатталып, апокалиптикалық мыңжылдық заговоршылдықтың назар ортасына айналды. Қызыл қорқыныш АҚШ-тағы саяси оңшылдардың негізгі идеяларының біріне айналды: либералдар мен прогрессивтердің әл-ауқат мемлекеті саясаты мен шетелдік көмек сияқты халықаралық ынтымақтастық бағдарламалары әлемдік ұжымдық процеске ықпал етеді, бұл сөзсіз ұлттардың коммунистік/ұжымдық бір әлемдік үкіметпен алмастырылуына әкеледі. 1950 жылы АҚШ Сенатының Сыртқы қатынастар жөніндегі комитеті алдында сөйлеген сөзінде Джеймс Уорбург: "Бізге ұнаса да, ұнамаса да, дүниежүзілік үкімет орнауы тиіс. Сұрақ тек дүниежүзілік үкімет келісім арқылы немесе жаулап алу арқылы жүзеге асырыла ма дегенде" деді. Джон Бирч қоғамы сияқты палеоконсервативті көзқарастағы оңшыл популистік ұйымдар 1960 жылдары көптеген қастандық теорияларын таратты. Олар АҚШ пен КСРО үкіметтерін корпоративтік интернационалистердің, "ашкөз" банкирлердің және жемқор саясаткерлердің тобы басқаратындығын, олар БҰҰ-ны "Бір әлемдік үкімет" құру үшін пайдалануға ниеттенгенін мәлімдеді. Бұл антиглобалистік заговоршылдық АҚШ-тың БҰҰ-дан шығуына бағытталған науқанды күшейтті. Америкалық жазушы Мэри М. Дэвисон 1966 жылғы "Зерделі революция" кітабында жаңа әлемдік тәртіп туралы айтылған сөзді 1913 жылы халықаралық банкирлердің АҚШ Федералдық резервін құруымен байланыстырды, олар кейіннен 1921 жылы сыртқы қатынастар кеңесін құрып, көлеңкелі үкімет ретінде жұмыс істеді деп мәлімдеді. Кітапша жарық көрген кезде көптеген оқырмандар "халықаралық банкирлерді" Ротшильдтер отбасының ұйымдастырған "халықаралық еврей банктік қастандығына" сілтеме ретінде түсінген болар еді. "Нью-Йорк Таймс" газеті сол кездегі Таяу Шығыстағы американдық империялық амбицияларды рационализациялау ретінде прогрессивтердің бұл жаңа әлемдік тәртіпке қарсы шыққандарын жазды. Сонымен қатар консерваторлар кез келген жаңа қауіпсіздік шараларын мүлдем қабылдамады және БҰҰ-ның қайта жандануы мүмкін екеніне наразылық білдірді. АҚШ-тағы оңшыл қозғалыстарды зерттейтін америкалық журналист Чип Берлет, христиандық және зайырлы оңшылдардың Буштың сөзінен қатты қорқып қалғанын жазды. Христиандық фундаменталистер Буштың сөздерін ақыр заманның басталу белгісі деп түсіндірді. Сонымен қатар, зайырлы теоретиктер оған антикоммунистік және антиколлективистік көзқараспен қарады және Біріккен Ұлттар Ұйымының барлық елдерге үстемдік етуінен қорқыды. Милиция қозғалысының үкіметке қарсы идеологиясы митингтер мен кездесулердегі сөздер, қару-жарақ көрмелерінде сатылатын кітаптар мен бейнетаспалар, қысқа толқын және спутниктік радио, факс желілері және компьютерлік хабарландыру тақталары арқылы таратылды. Генри Киссинджер сияқты саясаткерлер жаһандық қаржы жүйесін жан-жақты реформалауды қолдап, Қытай мен Үндістан сияқты жаңа нарықтарды ескере отырып, "Жаңа Бреттон Вудс" құруға шақырып, "жаңа әлемдік тәртіп" терминін қолданды. Бұл жария мәлімдемелер жаңа әлемдік тәртіп туралы қастандық теорияларын қайта жандандырып, Fox News бағдарламасының жүргізушісі Шон Ханнитидің "қастандық теориялар дұрыс еді" деп мәлімдеуіне әкелді. Прогрессивті медиа бақылау топтары Fox News-ті, әсіресе оның қазір тоқтатылған пікірлер шоуы Гленн Бекті, жаңа әлемдік тәртіп туралы қастандық теорияларын кеңінен тарату үшін және "жеке қасқыр" экстремизмін, әсіресе радикалды оңшылдардан, ынталандыру үшін сынады. 2009 жылы америкалық режиссерлер Люк Мейер мен Эндрю Нил "Жаңа әлемдік тәртіп" атты сыншылар тарапынан жоғары бағаланған деректі фильмін шығарды, ол Америка радио жүргізушісі Алекс Джонс сияқты қастандық теорияларын қолдайтындардың әлемін зерттейді. Қастандық теорияларының таралуы мен танымалдылығының артуы оңшыл агитаторлар мен хип-хоп музыкасының солшыл рэперлері (KRS One, Public Enemy тобынан Professor Griff және Immortal Technique) арасында одақ құруға әкелді, бұл антиэлиттік қастандық теорияларының қалай күтпеген саяси одақтастар құруға мүмкіндік беретінін көрсетті.

Құрлық теориясы

Жаңа әлемдік тәртіп түсінігі арқылы қарастырылатын көптеген жүйелі артық көрініс теориялары бар. Төмендегі тізімде олардың негізгілері шамамен хронологиялық ретпен келтірілген:

Фримасондық

Фримасондық – әлемдегі ең көне зайырлы бауырластық ұйымдарының бірі және 18 ғасырда Ұлыбританияда пайда болды. Содан бері Фримасондыққа қатысты бірнеше айыптаулар мен артық ойлар айтылды, оның ішінде Фримасонның жасырын саяси мақсаты бар және масондық принциптерге сәйкес құрылған немесе тек Фримасондықтар басқаратын Жаңа Әлемдік Тәртіпті орнатуға тырысады деген пікірлер бар. Кейбір конспирологтар Джордж Вашингтон және Бенджамин Франклин сияқты АҚШ-тың негізін қалаушыларының Америкалық қоғамға, әсіресе АҚШ-тың Ұлы мөріне, бір долларлық банкнотаға, Ұлттық алаңдағы ескерткіштер архитектурасына және Вашингтон қаласының көшелері мен тас жолдарына масондық геометриялық үлгілерді енгізгенін болжады. Бұл, Жаңа Әлемдік Тәртіптің моделі ретінде бірінші "масондық үкіметті" құрудың бір бөлігі болған. Алайда, Ұлы мөрді жасаған адамдардың Фримасондыққа қатыстылығын растайтын жарияланған мәліметтер жоқ. Конспирологтар АҚШ-тың Ұлы мөрінде Фримасондық әсердің элементтері бар екенін және олар жасаушылардың символдарды білуіне байланысты мақсатты түрде немесе кездейсоқ қолданылғанын мәлімдейді. Бірақ шындығында, "барлық көргіш Құдайдың көзі" және аяқталмаған пирамида символдары 18 ғасырдың соңында Фримасондық ложаларының ішінде де, сыртында да кеңінен қолданылған. Сондықтан, дизайнерлер ортақ эзотерикалық символдарды пайдаланған. 1782 жылдан бері Ұлы мөрдің арт жағында және 1935 жылдан бері бір долларлық банкнотаның арт жағында қолданылатын латын тіліндегі "novus ordo seclorum" фразасы "Ғасырлардың жаңа тәртібі" деп аударылады.

Еуропалық Фримасондық тармағындағы ұйымдар өз ложаларында саяси талқылауға рұқсат берсе де, Фримасондық зерттеушісі Тревор У. Маккеоун бұл айыптаулар бірнеше фактілерді елемегенін айтады. Біріншіден, көптеген Ұлы ложалар тәуелсіз және егеменді, яғни олар өздігінен әрекет етеді және ортақ мақсаты жоқ. Әртүрлі ложалардың сенімдері көбінесе өзгеше болады. Екіншіден, танымал Фримасондықтар әрқашан саяси спектрде әртүрлі көзқарастарды ұстанып келген және ешқандай нақты үлгіні немесе басымдықты көрсетпейді. Осылайша, "масондық үкімет" термині дұрыс емес; Фримасондықтардың арасында идеалды үкіметтің қандай болуы керек деген келісім жоқ.

Жаңа дәуір

Британдық неотеософиялық оккультист Элис Бейли, «Жаңа дәуір» қозғалысының негізін қалаушылардың бірі, 1940 жылы Екінші дүниежүзілік соғыста одақтастардың Ось державалары үстінен жеңіске жететінін (бұл 1945 жылы болды) және одақтастардың саяси және діни Жаңа әлемдік тәртіпті құратынын болжады. Ол федералды әлемдік үкіметті Уэллстің ашық қастандықтарының шыңы деп санады, бірақ ол оның синархисттік болатынына оң пікір білдірді, себебі ол Ежелгі Даналықтың Шеберлерімен басшылыққа алынар еді, олардың мақсаты – адамзатты Мәсіхтің мистикалық екінші келуіне және Суқұйғыш дәуірінің басталуына дайындау болатын. Бейлидің сөзіне қарағанда, Ұлы Ақ Бауырлас деп аталатын көтерілген Шеберлер тобы «ішкі жазықтықтарда» Жаңа әлемдік тәртіпке өтуді қадағалайды, бірақ қазіргі таңда бұл Рухани Иерархияның мүшелері тек бірнеше оккульттік ғалымдарға ғана белгілі, олармен телепатиялық байланыс арқылы қарым-қатынас жасайды. Алайда, жоспарға олардың жеке қатысуының қажеттілігі арта түскенде, «Иерархияның ашыққа шығуы» болады және олардың Жер бетіндегі бар екенін барша біледі. Сурет: Жаңа дәуір авторы Элис Бейлидің жазбалары христиандық конспирологиялық теориялардың тарапынан айыпталып келеді. Бейлидің жазбалары, американдық жазушы Мэрилин Фергюсонның 1980 жылғы «Аквариандық қастандық» кітабымен бірге, христиандық оңшылдардың конспирологтарына «Жаңа дәуір» қозғалысын Жаңа әлемдік тәртіпте христиандықты ығыстыратын «жалған дін» деп қарауға ықпал етті. Скептиктер «Жаңа дәуір қозғалысы» терминінің дұрыс еместігін айтады, оны конспирологтар көбінесе христиандық фундаменталистік емес кез келген жаңа діни қозғалыстың жиынтық атауы ретінде қолданады. Осы логика бойынша, христиандық емес нәрсенің бәрі христиандыққа қарсы әрекет етеді. Парадоксальды түрде, 21-шы ғасырдың басынан бері Жаңа әлемдік тәртіптің конспирологиясы көбірек қабылданып, Жаңа дәуір оккультистері тарапынан насихатталуда. Бұл адамдар рационализмге көңілі тоймағандықтан және балама медицина, астрология, кванттық мистика, спиритуализм және теософия сияқты стигматизацияланған білімге тартылғандықтан болып жатыр. Бұл неонацистік қастандық «Темір арманмен» қозғалады, онда американдық империя еврей-масондық қастандықты жоққа шығарып, оның сионистік оккупациялық үкіметін құлатып, біртіндеп «Батыс Империясы» деп аталатын Төртінші Рейхті құрады. Бұл Адольф Гитлердің Жаңа тәртібіне сәйкес пан-арийлік әлемдік империя болып, «Батыстың құлдырауын» тоқтатып, ақ нәсілдің билігінің алтын ғасырын әкеледі. Скептиктер конспирологтардың экс-нацистер мен неонацистердің американдық қоғамға тигізетін ықпалын шамадан тыс бағалап көрсетеді және АҚШ-та 20-шы ғасырға дейінгі кезеңде саяси қуғын-сүргін мен империализмнің ұзақ тарихы бар екенін атап көрсетеді. Саяси теоретик Шелдон Волин демократиялық тапшылық пен супердержава мәртебесінің АҚШ-та нацизмнің көптеген қағидаларына қайшы келетін кері тоталитаризмнің пайда болуына жағдай жасағаны туралы алаңдаушылық білдірді.

Шетелдіктердің шапқыншылығы

1970 жылдардың соңынан бері басқа мекенді планеталардан немесе параллель өлшемдерден (мысалы, "Сұрлар") келген және Қуыс Жерден (мысалы, "Жерқосқыштар") шыққан сыртқы күштер Жаңа Әлемдік Тәртіп қастандықтарына, американдық жазушылар Стен Дейо мен Милтон Уильям Купер, сондай-ақ британдық жазушы Дэвид Айк ұсынған теориялардағыдай, түрлі дәрежеде үлкен рөлде енгізілді. Демократиялық трансгуманистер, мысалы, американдық әлеуметтанушы Джеймс Хьюз, АҚШ-тың көптеген ықпалды өкілдері адамды жетілдіруге күшті қарсылық білдіретін биоконсерваторлар екенін айтады, бұл президент Буштың биоэтика жөніндегі кеңесі ұсынған адам клондау мен гендік инженерияны тыйым салатын халықаралық шартта көрініс тапқан. Сонымен қатар, ол қастандық теориялары трансгуманистік қозғалыстың нақты қаншалықты маргиналды екенін дұрыс бағаламайды деп санайды.

Кезең-кезеңдік

Конспирологиялық теориялар бойынша, Жаңа әлемдік тәртіп 1913 жылы АҚШ Федералдық резервтік жүйесінің құрылуы, 1919 жылы Ұлттар лигасы, 1944 жылы Халықаралық валюта қоры, 1945 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы, 1945 жылы Әлемдік банк, 1948 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы, 1993 жылы Еуропалық Одақ және евро, 1998 жылы Әлемдік сауда ұйымы, 2002 жылы Африка Одағы және 2008 жылы Оңтүстік Америка Ұлттары Одағы сияқты маңызды кезеңдер ретінде қарастырылады. Жеке ұлт мемлекеттердің күшіне жетпейтін жаһандық мәселелерді шешуде ұлттық үкіметтер мен жаһандық институттардың тиімсіз екенін ескере отырып, Жаңа әлемдік тәртіп конспирологиясын сынаған кейбір саяси ғалымдар, мысалы Марк С. Партридж, алдағы онжылдықтарда аймақтық орталықтар маңындағы билік ошақтары – Брюссель маңындағы Батыс Еуропа, Вашингтон маңындағы Батыс жарты шар, Пекин маңындағы Шығыс Азия және Мәскеу маңындағы Шығыс Еуропа басты күш болады деп санайды. Осыған байланысты, ЕО, Шанхай ынтымақтастық ұйымы және G20 уақыт өте келе ықпалдырақ бола түседі. Сондықтан, сұрақ – жаһандық басқарудың бірте-бірте қалыптасуы емес, оның орнына осы аймақтық державалардың бір-бірімен қалай өзара әрекет ететіні болып табылады.

Төңкеріс

Америкалық отаршылдар қозғалысы "Құпия команда" қара тікұшақтармен төңкеріс жасауды жоспарлап отыр деп мәлімдейді. АҚШ-тағы отаршылдық қозғалысқа қосылған, әсіресе Американың оңшыл популистік заговор теорияшылары, Жаңа Дүниежүзілік тәртіпті АҚШ және басқа да ұлттық мемлекеттерде қара тікұшақтарды пайдалана отырып, "құпия команда" арқылы драмалық төңкеріс жасау арқылы іске асырылатынын болжайды. Рекс 84 және "Бақша" операциясы жоспарларына сәйкес, бұл әскери төңкеріс Конституцияны тоқтатуды, әскери жағдайды енгізуді және әскери қолбасшыларды мемлекеттік және жергілікті үкіметтердің басшыларына тағайындауды, сондай-ақ диссиденттерді ұстауды қамтиды. Құралды ұстау және алып жүру құқығына берілген сенімді жақтаушылар, қаруды бақылау заңдары қабылдануы жеке қару иеленуін жою және қару тәркілеу науқанына әкеп соқтырады деп қорқады. Сондай-ақ, FEMA сияқты төтенше жағдайларды басқару агенттіктерінің босқындар лагерьлері күдікті төңкерістерді тұтқындау үшін пайдаланылады, жаңа әлемдік тәртіпке қауіп тудыратын адамдарды бейбітшіл диссиденттерден ажыратуға көбінесе тырысқан емес. Сол және оң жақ конспирологтарының көпшілігі 11 қыркүйектегі шабуылдарды АҚШ-тың барлау қызметі жасады деп санайды, бұл ішкі саяси қуғын-сүргінді және шетелдегі алдын ала соғысты ақтауға бағытталған стратегияның бір бөлігі болды. Олар полиция мемлекетіне көшуді аяқтау үшін 51-ші атқарушы директива іске қосылатынын, осыған байланысты одан да ауқымды террористик оқиғаның болатынына сенімді. Скептиктер қару-жараққа тыйым салу, әскери төңкеріс, интернаттау немесе БҰҰ-ның басып кіруі және оккупациясы туралы негізсіз қорқыныштар американдық отаршылдық қозғалысының қоршаулық сана-сезіміне және АҚШ-тағы саяси оңшылдардың негізгі идеологиясын құрайтын апокалиптикалық мыңжылдыққа байланысты деп санайды. Олар идеалды қоғамды (яғни конституциялық республика, Джефферсон демократиясы, "христиандық ұлт", "ақ ұлт") либералды секулярлық гуманистердің және Жаңа Дүниежүзілік тәртіп үшін жоспар құратын глобалисттердің бұрмалаушылық құйрықтары тоқтатып отыр деп санайды. Кейбір конспирологтар христиандық теорияларға жүгініп, шпиондық чиптерге қарсы тұру қажет деп есептейді, себебі қазіргі деректер базасы және байланыс технологиялары, сату нүктесіндегі деректерді жинау құралдары мен күрделі ID және аутентификация жүйелері сатып алу үшін биометриялық байланысты нөмірді немесе таңбаны талап етуге мүмкіндік береді. Олар мұндай жүйені жүзеге асыру қабілеті Аян кітабында болжамдалған аңның санына өте ұқсас деп қорқады. Дау тудырған тағы бір мәселе IAO-ның бастапқы логотипі болды, онда пирамиданың үстінде "барлығын көретін" Провиденция Көзі бейнеленген, бұл логотип "scientia est potentia" (білім – күш) деген латын фразасымен сүйемелденген. DARPA логотипті веб-сайтынан алып тастағанмен, ол жеке өмірді қорғаушыларға есімде қалды. Бұл сондай-ақ "көз және пирамида" символын Illuminati масондық символы ретінде қате түсіндіретін конспирологтарды ызаландырды, олар бұл 18 ғасырдағы құпия қоғамның әлі де бар екенін және Жаңа Дүниежүзілік тәртіп атынан жоспар құрып жатқанын болжайды. Азаматтық бостандық жақтастары бақылаудың жекешелендірілуі және АҚШ-та бақылау индустриалдық кешенінің өсуі жеке өмірдің ерозиясы туралы заңды алаңдаушылықты тудырады деп мәлімдейді. Алайда, жаппай бақылаудың заговоршылдығына күмәнмен қарағандар мұндай алаңдаушылықты Үлкен Аға туралы параноядан немесе Антихрист туралы діни истериядан ажырату керек деп ескертеді.) және (Денвер халықаралық әуежайы) әлемді басқару жоспарларын іске асыру үшін. Мысалы, 1979 жылдың маусым айында "Р. К. Кристиан" деген псевдониммен белгілі емес демеуші АҚШ-тың Джорджия штатында компас, күнтізбе және сағат ретінде қызмет ететін үлкен граниттік монумент салдырды. Оккульттік құрылымға көптеген тілдерде он нұсқаудан тұратын хабар жазылған, бұл құрылыстың мақсаты – қирағаннан кейін жаңа және тұрақты өркениет құру үшін аман қалғандарға нұсқау беру. "Грузияның жолдама тастары" рухани және саяси Роршах тестісіне айналды, оған көптеген идеялар проекцияланады. Кейбір жаңа дәуірлік және неоязықтар оны лей желісімен байланыстырушы күш ретінде құрметтейді, ал кейбір конспирологтар оның Жаңа Дүниежүзілік тәртіптің христианға қарсы "Он өсиетімен" жазылғанына сендіреді. Егер Жетекші тастар олардың жасаушыларының ниетіне сәйкес ғасырлар бойы сақталып қалса, олардың мағынасы дизайнердің бастапқы ойынан мүлдем өзгеше болуы мүмкін. Скептиктер конспирологтардың батыс эзотерикасын қаралауы діни төзімсіздікке және ерте заманауи кезеңде сиқыршылыққа қарсы сот процестерін және АҚШ-та шайтандық ритуалдық зорлық-зомбылық туралы айыптауларды тудырған моральдық паникаға негізделгенін айтады. Олардың көзқарастарына соңғы жылдары болған бірқатар ірі әлеуметтік және саяси өзгерістерге қарсылық әсер етті: интернационализмнің өсуі, әсіресе Біріккен Ұлттар Ұйымы және оның бағдарламалары; әлеуметтік көмек шараларын енгізу, әсіресе Жаңа мәмілемен құрылған түрлі бағдарламалар; және АҚШ-тың әлеуметтік құрылымындағы теңсіздікті азайтуға бағытталған үкіметтің күш-жігері. Әсіресе, жаппай вакцинацияға қарсылық 2010 жылдардың соңында қызығушылық тудырды, тіпті Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы 2019 жылғы ең маңызды он глобалдық денсаулық қауіп-қатерінің бірі ретінде вакцинаға қарсылықты тізімге енгізді. Осы кезде вакцина салдырудан бас тартқан немесе балаларына вакцина салдыруға рұқсат бермеген адамдар "антиваксерлер" деп белгілі болды, бірақ вакцина салдырудан бас тарту себебі ретінде Жаңа Дүниежүзілік тәртіп конспирологиясын немесе халықты бақылау жоспарына қарсылықты көрсету сирек кездесті.

Ақыл-ойды басқару

Әлеуметтік сыншылар үкіметтерді, корпорацияларды және бұқаралық ақпарат құралдарын ұлттық келісімді жасауға қатысады деп айыптайды, сондай-ақ парадоксальды түрде, күмәнді және бір-бірін қорқытатын халықтың билік иелеріне ұсына алатын әлеуметтік бақылаудың күшеюіне байланысты қорқыныш мәдениетін құруға қатысады. Алайда, кейбір теорияшылдардың ең үлкен қорқынышы – Жаңа Әлемдік Тәртіптің сананы бақылау арқылы іске асырылатыны – адамның өз ой-өрісін, мінез-құлқын, сезімдерін немесе шешімдерін бақылауға қабілетті кең ауқымды тактикалар. Бұл тактикаларға ұйықтаған агенттердің маньчжурлық үлгідегі миын жуу (МКҰЛТРА жобасы, «Монарх жобасы»), психологиялық операцияларды жасау (судың фторидтеуі, жасырын жарнама, «Silent Sound Spread Spectrum», MEDUSA) және парапсихологиялық операцияларды (Stargate жобасы) бұқараға әсер ету үшін қолдану кіреді. Мұндай қауіптерден қорғану үшін қалайы фольгадан бас киім кию түсінігі танымал стереотипке және қысым көрсету терминіне айналды; бұл фраза паранояның синонимі ретінде қолданылады және теорияшылдармен байланысты. Скептиктер сананы бақылау, халықты бақылау, оккультизм, қадағалаудың теріс пайдалануы, ірі бизнес, ірі үкімет және жаһандану туралы теорияшылдардың параноясы екі фактордың үйлесімінен туындайды деп санайды: 1) олардың мықты жекешілдік құндылықтары бар және 2) олардың билігі жоқ. Бірінші қасиет – бұл өз таңдауларын жасау және үлкен жүйеге (мысалы, үкіметке) араласусыз немесе міндеттемелерсіз өз өмірін басқару құқығын терең сезінетін адамдарға қатысты, бірақ осыны өз өміріндегі әлсіздік сезімімен үйлестіреді. Кейбір психологтар мұны «агенттік паникасы» деп атайды – сыртқы күштерге немесе реттеушілерге тәуелсіздікті жоғалту туралы қатты алаңдаушылық. Шыншыл жекешілдер өздерінің тәуелсіздігін жүзеге асыра алмайтынын сезінген кезде, олар дағдарысқа ұшырайды және осы еркіндікті тартып алуда үлкен күштер кінәлі деп санайды.

Айтылған заговоршылар

Домхоффтың айтуынша, көптеген адамдар АҚШ-ты жасырын ниеттері бар элита, яғни үкіметтік жүйені өзгертуді немесе елді әлемдік үкімет бақылауына алуды қалайтын шағын, құпия топтың көлеңкеден басқаратынына сенеді. Бұрын қастандық жасаушылар криптокоммунистер деп есептелген, олар АҚШ-ты Кеңес Одағымен ортақ әлемдік үкіметке келтіруді көздеген. Бірақ 1991 жылы КСРО-ның тарауы бұл теорияны күштен шығарды. Домхоффтың сөзінше, көптеген қастандық теорияларын жақтаушылар Біріккен Ұлттар Ұйымын Жаңа Әлемдік Тәртіптің ықтимал бақылаушы күші деп қарастыра бастады. Алайда, БҰҰ-ның әлсіздігі және тіпті американдық элитаның орташа деңгейдегі өкілдерінің оған шектеулі рөл беруге дайын болмауы бұл идеяны жоққа шығарады. Әлем тарихын құпия қоғамдар арасындағы соғыс тарихы ретінде қарастыратын қастандық теорияларын жақтаушылар, Роткопф сияқты және жаһандық билік элитасын зерттеген басқа ғалымдардан әрі барып, Бильдерберг тобын, Богемиялық клубты, Рим клубын, Сыртқы саясат кеңесін, Родс қоры, «Жұмыр сүйек және бас сүйек» қоғамын, Үшжақты комиссияны және осы сияқты ой-торлаптар мен жеке клубтарды құрған және қаржылаған «ескі ақшасы» бар жоғарғы сыныптық отбасыларды тоталитарлық Жаңа Әлемдік Тәртіпті орнатуға тырысатын ағартылған қастандықшылар деп санайды. Бұл тәртіп БҰҰ және жаһандық орталық банк басқаратын авторитарлық әлемдік үкімет болып табылады. Олар экономиканы қаржыландыру арқылы саяси билікті сақтап, БАҚ меншігін шоғырландыру, жаппай бақылау, мемлекеттік терроризмді қолдану және әлемдік үкіметті тарихтың қажетті нәтижесі ретінде идеологиялық тұрғыдан бекітуге бағытталған насихат арқылы сөзді шектеуге ұмтылады. Әлем Америка империясынан жаһандық билеуші таптың билігіне өту кезеңінде екенін айта отырып, олар оңшыл популистік қастандық теорияларын жақтаушылардың антикоммунизмге берілгендігінен шындықты көре алмайтынын атап өтеді. Олар «Жаңа Әлемдік Тәртіп» деп айыптаған нәрсе, шын мәнінде, олар қорғайтын капиталистік экономикалық жүйенің ең жоғарғы сатысы екенін түсінбейді. Күмәнділер бұл теориялар адамдарды цинизмге, шатасқан ойлауға және тіпті олар қастандық жасаушыларды айыптағандарына қарамастан, үмітсіздікке жетелетінін айтады. Оңтүстік кедейлік құқығы орталығының қызметкері Александр Зайтчик «Патриоттық паранойя: Он ірі қастандық теориясына шолу» атты есеп жазып, онда мұндай қастандықтарды радикалды оңшылдардың қоғамды құлдыратуға жасаған әрекеті деп айыптайды. Жаңа Әлемдік Тәртіп туралы көптеген қастандық теорияларының импровизациялық сипаты жалғыз қасқырларды Оклахома-Ситидегі жарылыс сияқты ішкі террористік оқиғаларға итермелеуі мүмкін деп алаңдап, Баркун «қауіп мұндай сенімдердің өзінде емес, олар ынталандыратын немесе ақталайтын мінез-құлықта» дейді және «егер олар пайғамбарлық етілген зұлым күн келгеніне сенсе, олардың мінез-құлқы болжауға әлдеқайда қиын болады» деп ескертеді. Америка демократиясына оңшыл популистік қозғалыстардан туындаған қауіп туралы ескертіп, олар халықты қоздырып, тіпті фашистік төңкеріс жасауға тырысатын демагогтар басқарады, Берлет былай деп жазады: «Оңшыл популистік қозғалыстар қоғамға үлкен зиян келтіруі мүмкін, өйткені олар көбінесе ксенофобияны, авторитаризмді, күнәнің құрбаны болуды және қастандықтарды кеңінен таратады. Бұл негізгі саясаткерлерді сайлаушыларды тарту үшін осы тақырыптарды қабылдауға, кемсітушілік әрекеттерді (немесе тіпті зорлық-зомбылықты) заңды түрде тануға және реформашыл популистік қозғалыстардан жалдау үшін фашизм сияқты революциялық оңшыл популистік қозғалыстарға есік ашады». Дін профессоры Хьюз «жаңа дүниежүздік тәртіп» сияқты ешқандай діни идеяның әлемдік саясатты осы деңгейде теріс бағытта қалыптастыруға мүмкіндігі жоқ екенін ескертеді. 2011 жылдың ақпан айында жарияланған «Аян, революциялар және тирандық Жаңа Әлемдік Тәртіп» атты мақаласында ол былай деп жазды: «Бұл жұмбақтың ең маңызды бөлігі – жаңа дүниежүздік тәртіпті басқаратын және оған ықпал ететін тирандық тұлға – Антихрист кім екені». Бұл бұрын Кеңес Одағы және араб әлемі болған. Оның айтуынша, бұл діндарларды «ислам әлемімен соғысқа шақырады» және ядролық соғысқа жол ашады. Жаңа Әлемдік Тәртіп қастандық теорияларын жақтаушылардың арасынан да сын көзқарастар айтылады. Өздерін «бостандық үшін күресушілер» деп санағанымен, көптеген оңшыл популистік қастандық теорияларын жақтаушылар өздері жариялаған либертариандық көзқарастарымен үйлеспейтін христиандық үстемдік, авторитарлық ультраұлтшылдық, ақ үстемдік және жоюшылдық сияқты көзқарастарды ұстанады. Бұл қайшылық Иккеге, христиандық патриоттар Жаңа Әлемдік Тәртіп туралы шындықты білетін жалғыз американдықтар (оның пікірінше, «Вавилондық бауырластық» деп аталатын рептилиялар нәсілі бақылайды) дейді, сондықтан ол христиандық патриоттар тобына «Бауырластық бақылайтын әлемге қарағанда, сіздер оны алмастырғыларыңыз келген әлемге қаттырақ қарсымын білмеймін» деген сөздерді айтқан көрінеді.