Кіріспе

Заңмен белгіленген, жалпыға бірдей мереке және әдетте жұмыс күні емес.

Мемлекеттік мереке, ұлттық мереке, федералдық мереке, заңмен бекітілген мереке немесе заңды мереке – заңмен белгіленген, жалпыға бірдей мереке және әдетте жыл ішінде жұмыс істемейтін күн.

Азаматтық демалыс

Азаматтық мереке, сондай-ақ азаматтық немесе жұмыс күні деп аталатын мереке – белгілі бір егемен мемлекетте немесе оның құқықтық юрисдикциялық бөлімшесінде, мысалы, штат немесе провинцияда заңмен танылған және тойланатын күн. Әдетте, бұл заң шығарушы орган, парламент, конгресс немесе егеменді билік заңмен, жарлық немесе бұйрық арқылы жұмыс күні емес деп жариялаған күн, сол күні сот жүйесі сияқты мемлекеттік органдар жабылады. Федеративтік мемлекеттерде құрамына кіретін штаттар мен провинциялар үшін әртүрлі мерекелер болуы мүмкін, мысалы, АҚШ-та федералды үкімет белгілеген мерекелер федералды мерекелер деп аталады. Мұндай күндер заңдық шаралардағы мерзімді есептеу кезінде ескерілуі немесе ескерілмеуі мүмкін, сондай-ақ бұл күндерде күтімге жауапты емес ата-аналарға бұрынғы некеден немесе қарым-қатынастан туған балаларымен кезекпен кездесуге немесе араласуға мүмкіндік беріледі, бұл ата-аналық кестеге сәйкес жүзеге асырылады. Бұл термин діни мерекелерден өзгеше, секулярлық мерекелерді, мысалы, 1 қаңтарда (Григориан күнтізбесі) және 14 қаңтарда (Юлиан күнтізбесі) тойланатын Жаңа жылды, Ресей сияқты кейбір шығыс православие христиан елдеріндегідей, ажырату үшін де қолданылуы мүмкін.

Банктік мереке

Британ аралдарында "банктік мереке" термині заңмен бекітілген мемлекеттік мерекелерді білдіреді. Англия мен Уэльсте Ұлы жұма мен Рождество күні ежелгі заманнан бері дәстүр бойынша тойланып келгендіктен, олар "жалпы құқықтық мерекелер" деп аталады. Банктік мерекелер 19 ғасырдың соңында азаматтардың жалпы құқықтық мерекелердегі еңбек құқықтарын тағы төрт күнге ұзарту мақсатымен енгізілді.

Тиісті әсерлері

Мемлекеттік мерекелердің басты әлеуметтік функциясы – бос уақытты үйлестіру. Бұл үйлестірудің құны бар, мысалы, тығырылу және көп адам болу (демалыс орындарында, көлік жүйелерінде), сонымен қатар пайдасы да бар (адамдарға қоғамдық шараларды ұйымдастыру жеңілдеуі). Мемлекеттік мерекелер ұлт құрудың маңызды бөлігі болып табылады және ұлттың маңызды символына айналады. Олар ұлтты құруға және оның заңдылығын нығайтуға, сондай-ақ ұлттық бірлік, әлеуметтік байланыс және ұлттық идентификацияны дамытуға бағытталған. Олар ұлттық үкіметтерге елдің мәртебесін нығайту үшін жыл сайын мүмкіндік береді. Сабина Маршалл мемлекеттік мерекелерді тарихи оқиғалардың және ұлттық немесе қоғамдық батырлардың белгілі бір бейнелерін сақтайтын естеліктердің орны ретінде қарастыруға болатынын айтады.

Ел бойынша мереке күндері

Кейбір елдерде мемлекеттік мерекелердің кейбіреуін немесе барлығын ақылы демалыс күндері деп белгілейтін ұлттық заңдар бар, ал басқа елдерде мұндай заңдар жоқ, бірақ көптеген компаниялар ақылы немесе ақысыз демалыс күндерін ұсынады. Мерекелер елдеріне және жылға қарай өзгеруі мүмкін. Жылына 36 демалыс күнімен Непал ең көп мемлекеттік мерекеге ие ел, бірақ ол аптасына алты күн жұмыс істейді. Үндістан 21 ұлттық мерекемен екінші орында, одан кейін Колумбия мен Филиппин 18 мерекеге ие. Сондай-ақ, Қытай мен Гонконгта жылына 17 мемлекеттік мереке бар. Кейбір елдерде (мысалы, Камбоджада) аптасына алты күн жұмыс істейтіндерге өтеу ретінде көбірек (28) демалыс күні қарастырылған.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияда ұлттық заңмен 12 төленетін мереке күні белгіленген. Егер жұмысшы мемлекеттік мереке күні жұмыс істесе, оған әдеттегі жалақысының 1,5 есесі төленеді және басқа күні демалысқа жіберіледі.

Оңтүстік Африка

Саби Маршалл апартеидтен кейінгі Оңтүстік Африкадағы мемлекеттік мерекелердің жаңарып құрылған тізімі, саяси мақсат тұрғысынан «жаңбырлы ұлттың» ұлттық санасын қалыптастыруға және оны тойлауға бағытталғанын айтады. Сол сияқты, Австралия күні 1788 жылғы 26 қаңтарда Сидней шығанағына алғашқы флоттың келген күнін еске түсіреді. Бұл көптеген австралиялықтар үшін осы күнді жергілікті халыққа еуропалықтардың басқыншылығының басталуының символы ретінде қарауға себеп болды. Сондықтан бұл мереке «Басқыншылық күні» деп аталды. Мемлекеттік мереке күні әлі өзгертілмегенімен, азаматтыққа қабылдау рәсімдері және Triple J’s Hottest 100 сияқты Австралия күнінің дәстүрлі шаралары басқа күндерге ауыстырылды.