Кіріспе

1910 жылғы неміс көп мақсатты ұшақтар отбасы

Этрих Таубе, сондай-ақ Рамплер Таубе сияқты осы типтің түрлерін жасаған түрлі кешіккен өндірушілердің аттарымен де белгілі, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі моноплан болды. Ол Германияда жаппай өндірілген алғашқы әскери ұшақ еді. Таубе Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін өте танымал болды, сонымен қатар Италия және Австро-Венгрия әуе күштері де оны қолданды. Тіпті, 1912 жылы Корольдік Әскери-Теңіз Әуе Қызметі де кем дегенде бір Таубе ұшағын пайдаланды. 1911 жылдың 1 қарашасында итальяндық ұшқыш Джулио Гавотти Ливиядағы Айн-Зара оазисінің үстінен өзінің Таубе монопланынан әлемдегі алғашқы әуе бомбасын тастады. Соғыс басталғаннан кейін ол ұрыс машинасы ретінде тиімсіз болып шықты және көп ұзамай басқа конструкциялармен ауыстырылды.

Жобалау және әзірлеу

"Таубе" ұшағы 1909 жылы Австро-Венгриядан Иго Этрих жобалаған, алғаш рет 1910 жылы ұшқан. Ол Австриядағы Lohner Werke және Германиядағы Эдмунд Румплер компанияларымен сериялық өндіріс лицензиясын алды, қазіргі кезде Этрих-Румплер Таубе деп аталады. Румплер жақын арада атауын Румплер Таубе деп өзгертті және Этрихке авторлық төлемдерді тоқтатты, ол кейіннен патентинен бас тартты. Атының мағынасына қарамастан ("Таубе" – "көгершін" деген сөз), Таубе-нің ерекше қанат пішіні көгершіннен емес, керісінше, аналық ағашынан ұзақ қашықтыққа ұшуға қабілетті Альсомитра макрокарпа тұқымдарынан көшірілген. Карл Ято және Фредерик Хэндли Пейдж та осыған ұқсас қанат пішінін қолданды. Этрих Zanonia қанат пішініне негізделген қанатты ұшақ құруға тырысты, бірақ дәстүрлі, құйрық бөлігі бар Taube үлгісі әлдеқайда табысты болды. Этрих Луи Блериоттың Blériot XI арналық монопланында қолданған, көлденең желге төтеп беруге қабілетті қону шассисінің форматын қабылдады, бұл жерде маневрлеуді жақсартты. Қанат үш лонберден тұрады және әр қанаттың астында кабельдік тіреуіштермен бекітілген болат құбырлы ферма (неміс тілінде "Brücke" деп аталады) орналасқан: сыртқы бөлігінде бұл конструкцияның тік тіректері жоғары қанат бетінен өрлеп, қанаттың ұзындығын арттыру үшін бекіткіш және иілу сымдарын ұстап тұрады. Кейде осы тіректің төменгі жағына кішкентай қону дөңгелегі орнатылып, қону кезінде қорғауға және жерде айналудың алдын алуға көмектесетін. Кейінірек, басқа өндірушілердің Taube үлгілері Bleriot типті қону шассиін қарапайым V-түріндегі қону шассиімен алмастырды және соққыны азайту үшін қанат астындағы "көпір" конструкциясын алып тастады. Көптеген заманауи ұшақтар сияқты, әсіресе монопландар, Таубе жаңару орнына қанатты иілуді пайдаланды, сондай-ақ лифт ретінде жұмыс істеу үшін стабилизатордың артқы жартысын иіп тастады. Тек тік, қос үшбұрышты руль беттері ғана буынды болды.

Пайдалану тарихы

Азаматтық қолданыста "Таубе" ұшағымен ұшқыштар Мюнхен-Берлин Катрейнер сыйлығын жеңіп алды. 1911 жылдың 8 желтоқсанында Джинно Линнекогель мен Сювелик Иоганнисталь Германия үстінен 4 сағат 35 минут бойы "Таубе" ұшағымен ұшып, екі адамдық төзімділік рекордын орнатып, көзге түсті. Ұшақ дизайны өте тұрақты ұшуды қамтамасыз еткендіктен, оны бақылау мақсатына өте ыңғайлы етіп жасады. Қанаттарының жартылай көрінуі жердегі бақылаушыларға 400 метрден жоғары биіктікте "Таубе" ұшағын анықтауды қиындатты. Бірінші жауынгерлік қолданысы 1911 жылы Ливияда итальяндық "Таубе" ұшағымен болды, оның пилоты Айн-Зара шайқасында тапанша мен гранаталарды қолданды. "Таубе" 1912-1913 жылдары Балқанда бомбалау үшін де пайдаланылды, ал 1914 жылдың соңында неміс кішкентай бомбалары мен үгіт парақшалары Парижде тасталды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Таненберг шайқасында "Таубе" барлау ұшақтары Шығыс Пруссиядағы Ресей империясының әскерінің жылжуын анықтады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бастапқыда Қытайдың Циньдао қаласында орналасқан Императорлық Германия әскерлеріне екі "Таубе" ұшағы берілген болатын, бірақ соғыс басталғанда апатқа байланысты олардың тек біреуі ғана қолда бар болды. Лейтенант Гюнтер Плюшхов басқаратын "Рамплер Таубе" ұшағы сегіз ұшағы бар жапондықтардың шабуылына қарсы тұруға мәжбүр болды. 1914 жылдың 2 қазанында Плюшховтың "Таубе" ұшағы Цинтаоды қоршап тұрған жапондық соғыс кемелеріне екі кішкентай бомбамен шабуыл жасады, бірақ ешқандай нысананы жоқ қыла алмады. 1914 жылдың 7 қарашасында, Циньдао түскенге дейін, Плюшховқа өте құпия құжаттарды Шанхайға жеткізуге бұйрық берілді, бірақ ол Цзянсу провинциясындағы Ляньюньган қаласына шұғыл түрде қонуға мәжбүр болды, онда жергілікті қытай әскері оны ұстады. Плюшховты америкалық миссионер басшылығымен жергілікті қытай азаматтары құтқарып, құтқаруға көмектескен қытай азаматтарының біріне ұшақ қозғалтқышын бергеннен кейін, өте құпия құжаттарымен бірге Шанхайға сәтті жетті. Нақты емес рульдік басқару және бүйірлік бағытталмау "Таубе" ұшағын бұруды қиын және баяу етті. Ұшақ Бірінші дүниежүзілік соғыстың басындағы жылдам және маневрлі одақтас ұшақтары үшін өте оңай нысана болып шықты, және соғыс басталғалы алты ай өткен соң "Таубе" ұшағы майдандық қызметтен алынып, жаңа ұшқыштарды оқыту үшін пайдаланыла бастады. Көптеген болашақ неміс ұшқыштары "Рамплер Таубе" ұшағында ұшуды үйренді.

Тірі қалғандар және ұшатын репродукциялар

Венаның техникалық мұражайында төрт цилиндрлі қозғалтқышы бар, Этрих жасаған жалғыз қалған Таубе бар. Норвегиядағы сияқты басқа да түпнұсқа Таубелер сақталған, ол 1922 жылы өз күшімен ұшқан соңғы түпнұсқа Таубе болды. АҚШ-тың Мэн штатындағы Оулс-Хед көлік мұражайында 1990 жылдан бері ұшып келе жатқан көшірмесі бар, ол Ranger L 440 тік 6 цилиндрлі, ауамен салқындатылатын қозғалтқышын пайдаланады.