Кіріспе

Қоғамның түрі кітап. Жомарт қоғам – халықтың көп бөлігі үшін материалдық игіліктерге толы қоғамның түрі. Жомарт қоғамның әдеттегі бейнесі – әдеби топос ретіндегі Коккайн, ол сәнді-қуатты тауарлардың мифтік елі. Осыған ұқсас терминдер, көбінесе теріс мағынада қолданылады, олар – "қалдық қоғам" және "тұтыну қоғамы".

Терминнің пайда болуы

Кокайн елінің танымал сипаттамасы 14 ғасырдағы Ирландияда «Кокайн елі» атты поэмада кездеседі, ол Испанияның батысында орналасқан ойдан шығарылған ел болатын. "Жақсы өмірлі қоғам" ұғымы АҚШ экономисі Джон Кеннет Галбрейттің "Жақсы өмірлі қоғам" атты экономикалық еңбегінен алынған және социологиялық немесе әлеуметтік-сындық еңбектерде сирек кездеседі.

Бай қоғамдағы кедейлік

АҚШ-тағы ашық кедейлік 1962 жылы солшыл католик Майкл Харрингтонның «Басқа Америка» атты кітабы арқылы қоғамдық санаға енді. Ол сол кезде 200 миллион халқы бар елде 50 миллион кедей адамды анықтады, олар бұрын әлеуметтік ғылымдардан да тыс қалған, себебі олардың мүлде болмауы мүмкін деп есептелген. Азаматтық құқықтар қозғалысының күшеюімен және президент Линдон Б. Джонсонның «Ұлы қоғам» ұранымен, АҚШ қоғамының бұрын елеусіз қалған бұл жағы ақыры саясаткерлердің санасына енді. Мысалы, Габриэль Колконың бірнеше онжылдық бойғы табыс және байлық таралуына жасаған жан-жақты зерттеуі кедейліктің тұрақтылығын, тіпті ең төменгі таптың өсу тенденциясын көрсетті. Осыған байланысты Колко орта тап қоғамы туралы тезисті эмпирикалық тұрғыдан жоққа шығарады. Бұл тезистің негізі Саймон Смит Кузнецтің еңбектері болған. Алайда, бұл зерттеу халықтың ең жоғары табысқа ие 5 пайызымен ғана шектелді. Бай қоғамды сынаушылар, мысалы, үнді германисті Сарал Саркар экономизмді (экономиканың басымдығын) бай қоғамның процестерінің негізі деп санайды. Саркар қарсы шара ретінде тұтынудан бас тартуға шақырады.