Ислам дәстүріндегі Бұрақ – мифтық жылқы жаратылысы
Buraq
Бұрақ – ислам дәстүріндегі мифологиялық жылқы. Мұхаммед пайғамбардың Мираж сапарындағы көлігі, аспанға көтерілуімен байланысты. Тарихы, этимологиясы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ислам дәстүріндегі мифтік жылқы – Бурақ (الْبُرَاق /æ//l/'/b//ʊ//r//ɑː//k/// "найзағай"). Бурақ – ислам дәстүріндегі құдайлық күшке ие, жылқы тәрізді жаратылыс. Ол Мұхаммед пайғамбардың Меккеден Иерусалимге, содан кейін түнде аспанға және кері сапарларында (Исра және Ми'раж) көлігі болған. Бурақ Ыбырайым сияқты басқа да пайғамбарларды бір сәт ішінде ұзақ қашықтыққа жеткізген делінеді.
Mythical horse in Islamic tradition
The Buraq (الْبُرَاق /æ//l/'/b//ʊ//r//ɑː//k/// "the lightning") is a supernatural horse like creature in Islamic tradition that served as the mount of the Islamic prophet Muhammad during his Isra and Mi'raj journey from Mecca to Jerusalem and up through the heavens and back by night. The Buraq is also said to have transported certain prophets such as Abraham over long distances within a moment's duration.
Этимология
Ислам энциклопедиясы Әл Дамиридің (1405 ж. қайтыс болған) жазбаларына сілтеме жасай отырып, әл-буракты برق (барқ) "найзағай / шағылысқан найзағай" сөзінен туындаған және оған қатысты сипаттау деп санайды, немесе "сәулелену, жарқырау, жылтылдау, жалтылдау, көкілдеу, шағылысу, сәуле түсіру, жылтылдау, жарқырау, мөлдіреу" етістіктерінен туындайтын әртүрлі жалпы мағыналар. "Иран энциклопедиясы" бойынша, "Борак" – "орта парсы *бараг немесе *бараг, 'мінге жануар, ат' (жаңа парсы bāra) сөзінің арабшасы".
The Encyclopaedia of Islam, referring to the writings of Al Damiri (d.1405), considers al burāq to be a derivative and adjective of برق barq "lightning/emitted lightning" or various general meanings stemming from the verb: "to beam, flash, gleam, glimmer, glisten, glitter, radiate, shimmer, shine, sparkle, twinkle". According to Encyclopædia Iranica, "Boraq" is the Arabized form of "Middle Persian *barāg or *bārag, 'a riding beast, mount' (New Pers. bāra)".
Жеті аспанға саяхат
Ислам дәстүріне сәйкес, түнгі сапар Мұхаммед пайғамбарлық жариялағаннан кейін он жыл өткен 621 жылы болды. Мұхаммед Меккеде туысы Фахита бинт Әби Талибтың үйінде болғанда, ол Мәсжид әл-Харамға барды. Қағбада демалып жатқанда, оған Бурақпен келген Архангел Джибрил (Габриэль) көрінді, ол Мұхаммедті архангелдің серігінде аль-масидж аль-акшаға ("ең алыс мешіт") алып барды, ол дәстүр бойынша Иерусалимдегі Храм тауында орналасқан және әл-Ақса мешітімен байланыстырылған. Иерусалимге жеткен соң Мұхаммед Бурақтан түсіп, Храм орнында намаз оқыды, сосын ол жаратылыс жеті қабат аспанға көтерілгенде қайтадан Бураққа мінді, онда ол Адам, Иса және туысы Жүсіп, Енох, Һарон, Мұса және Ыбырайыммен бірінен соң бірі кездесті, Құдайдың тағына жеткенше. Алла оған сөздер мен нұсқаулар берді, ең бастысы – мұсылмандарға күніне елу рет намаз оқуды бұйырды. Мұсаның тілегімен Мұхаммед бірнеше рет Аллаға қайтып оралып, соңында намаздың санын бес ретке дейін азайтты.
According to Islamic tradition, the Night Journey took place in 621 CE ten years after Muhammad announced his prophethood. Muhammad had been in Mecca at the home of his cousin, Fakhitah bint Abi Talib, when he went to the Masjid al Haram. While he was resting at the Kaaba, the Archangel Jibrīl (Gabriel) appeared to him bringing the Buraq, which carried Muhammad, in the archangel's company, to al masjid al aqṣá ("the furthest mosque") traditionally held to be at the Temple Mount in Jerusalem and identified with the al Aqsa Mosque. After reaching Jerusalem, Muhammad alighted from the Buraq, prayed on the site of the Temple, and then mounted it again as the creature ascended to the seven heavens, where he successively met Adam, Jesus and his cousin Joseph, Enoch, Aaron, Moses and Abraham one by one until he reached the throne of God. God communicated with him, giving him words and instructions, and most importantly the commandment to Muslims to offer prayers, initially fifty times a day. At the urging of Moses, Muhammad returned to God several times before eventually reducing the number of prayer sessions to five.
Ыбырайым
Ибн Исхақтың айтуынша, Бурақ Ибрахим Хажар мен Исмаилды көру үшін сапар жасағанда оны тасымалдаған. Дәстүр бойынша, Ибрахим Сарамен Қананда тұрған, бірақ Бурақ оны таңертең Меккеге алып барып, отбасына көрістіріп, кешке қайтарушы еді.
According to Ibn Ishaq, the Buraq transported Abraham when he visited Hagar and Ishmael. Tradition states that Abraham lived with Sarah in Canaan but the Buraq would transport him in the morning to Mecca to see his family there and take him back in the evening.
Батыс қабырға
Әртүрлі ғалымдар мен жазушылар, мысалы, ибн әл-Фақих, ибн Абд Раббих және Абд әл-Ғани әл-Набульси, Бурақтың әңгімелерде байланған жерлерін айтқан, көбінесе Харамның оңтүстік-батыс бұрышына жақын жерлерде. Батыс қабырғасына жақындығының арқасында, кем дегенде 19 ғасырдан бері қабырғаға жақын аймақ Бурақпен байланыстырылып келген. 1865 жылы Чарльз Уильям Уилсонның Иерусалимнің топографиялық картасын жасау үшін жер аттарының тізімін құрастыруға жауапты болған Карл Сандречки, Батыс қабырғаға апаратын көшенің, оның ішінде қабырға бойындағы бөлігін әл-Бурактың Хош (аула/қоршау) -ына жатқызғанын хабарлады, "Обрак емес, Обрат емес". 1866 жылы Пруссия консулы және шығыстанушы Георг Розен былай деп жазды: "Арабтар яһудилердің аза тұту қабырғасының бүкіл ұзындығын, оңтүстікке қарай Әбу Суудтың үйіне дейін және солтүстікке қарай Мехкеме (Шариғат соты) құрылысына дейін Обрак деп атайды. Обрак – бұл Ibri (Еврейлер) сөзінің бұрмалануы емес, жаңа арабша айтылуындағы Bōrâk, (Мұхаммед) қасиетті таста намаз оқып тұрғанда, осы қабырғаның ішінде байлаған делінеді". Хош әл-Бурак атауы Уилсонның 1865 жылғы картасында, оның 1876 және 1900 жылғы қайта жаңартылған басылымдарында және 20 ғасырдың басындағы басқа карталарда кездеседі. 1922 жылы ресми Pro Jerusalem кеңесі оны көше атауы ретінде бекітті. Батыс қабырға аймағының Бурақпен байланысы британдық мандат кезеңінен бері қасиетті орындарға байланысты дауларда маңызды рөл атқарып келеді. Мұсылмандар үшін Аза тұту қабырғасы (немесе Батыс қабырғасы) "Хаиту л-Бурак" (حَائِطُ ٱلْبُرَاق) – "Бурақ қабырғасы" деп белгілі, себебі оның екінші жағында (Храм тауындағы Аза тұту қабырғасының мұсылман жағында) Мұхаммедтің Бурақты байлағанына сенеді, ол Мираж (Көкке көтерілу) түнінде аттанған жануары. Бұл қабырға Әл-Бурақ мешітінің құрылысымен байланысты.
Various scholars and writers, such as ibn al Faqih, ibn Abd Rabbih, and Abd al Ghani al Nabulsi, have suggested places where Buraq was supposedly tethered in stories, mostly locations near the southwest corner of the Haram. Because of the proximity to the Western Wall, the area next to the wall has been associated with Buraq at least since the 19th century. Carl Sandreczki, charged with compiling a list of place names for Charles William Wilson's Ordnance Survey of Jerusalem in 1865, reported that the street leading to the Western Wall, including the part alongside the wall, belonged to the Hosh (court/enclosure) of al Burâk, "not Obrâk, nor Obrat". In 1866, the Prussian Consul and Orientalist Georg Rosen wrote: "The Arabs call Obrâk the entire length of the wall at the wailing place of the Jews, southwards down to the house of Abu Su'ud and northwards up to the substructure of the Mechkemeh [Shariah court]. Obrâk is not, as was formerly claimed, a corruption of the word Ibri (Hebrews), but simply the neo Arabic pronunciation of Bōrâk, which, whilst (Muhammad) was at prayer at the holy rock, is said to have been tethered by him inside the wall location mentioned above." The name Hosh al Buraq appeared on the maps of Wilson's 1865 survey, its revised editions in 1876 and 1900, and other maps in the early 20th century. In 1922, the official Pro Jerusalem Council specified it as a street name. The association of the Western Wall area with Buraq has played an important role in disputes over the holy places since the British mandate. For Muslims, the Wailing Wall (or Western Wall) is known as "Ḥā’iṭu ’l Burāq" (حَائِطُ ٱلْبُرَاق) "the Buraq Wall", for on the other side (the Muslim side of the Wailing Wall on the Temple Mount) is where it is believed Muhammad tied the Buraq, the riding animal upon which he rode during the Night of Ascension (Arabic: مِعْرَاج Mi‘rāj). The wall links to the structure of the Al Buraq Mosque.
Мәдени әсері
Түркияда, Пәкістанда және басқа да мұсылман елдерінде Бурак еркек есімінің кең таралған түрі. Аль-Борак (арабша: البُراق) – 323 шақырымдық ұзындықтағы Касабланка мен Танжер қалалары арасындағы жоғары жылдамдықты теміржол қызметі. Бұл Африка құрлығындағы алғашқы және ең жылдам қызмет. Бурак атымен екі әуе компаниясы аталған: Ливияның Buraq Air және Индонезияның бұрынғы Bouraq Indonesia Airlines (2006 жылы жабылды). Эль Борак – Рафаэль Сабатинидің "Теңіз шоқысы" романындағы қарақшы; Эль Борак – Роберт Э. Говардтың әңгімелеріндегі кейіпкер. Екеуі де жылдамдығы мен реакциясы үшін осылай аталған. Иранның "Бораг" бронетранспортері осы аңыз бойынша аталған. Пәкістанның NESCOM Burraq ұшағы Buraq атымен аталады. Бангладештік көлік компаниясы Boraq Paribahan (বোরাক পরিবহন) деп аталады. Малайзияда Buraq Oil деген мұнай компаниясы бар. Ачех, Индонезия, ұсынылып отырған Ачехтің ресми мөрінде Бурак бейнесі бейнеленген.
In Turkey, Pakistan and other Muslim countries, Burak is a common male name. Al Boraq (Arabic: البُراق) is a 323 kilometre long (201 mi) high speed rail service between Casablanca and Tangier operated by ONCF in Morocco. The first of its kind on the African continent, and the fastest. Two airlines have been named after Buraq: Buraq Air of Libya, and the former Bouraq Indonesia Airlines of Indonesia (closed in 2006). el Borak is a pirate in Rafael Sabatini's novel The Sea Hawk; El Borak is a character in short stories by Robert E. Howard. Both are named for their speed and reflexes. Iran's Boragh armoured personnel carrier is named after it. Pakistan's NESCOM Burraq was named after the Buraq. A Bangladeshi Transport company is named Boraq Paribahan (বোরাক পরিবহন). A Malaysian petrol company is named Buraq Oil. Aceh, Indonesia, has adopted the image of a Buraq on the rampant in the proposed Aceh official seal.