Кіріспе

Қапсырмалар туысы Petaurus (/p//ə//.//t//ɔː/'/r//ə//s/) Австралия, Жаңа Гвинея және оған жақын аралдарға тән ағаш-опоссумдар тобына жататын ұшатын фалангалар немесе білек қанатты желкендерін қамтиды. Сегіз түрі бар: қант желкені, саванна желкені, Крефт желкені, батпақ желкені, махагон желкені, солтүстік желкені, сары қарны желкені және Биак желкені. Ұшатын фалангалар көбінесе түнгі өмір сүреді, көпшілігі кішкентай (кейде құйрығымен бірге шамамен ), және білектерден тобықтарға дейін созылған бос тері қабаттарына (патагия) ие. Олар патагияны пайдаланып, ағаштан ағашқа секіріп, қанаттарын жайып желкендей сырғып өтеді. Олар бірнеше метрге дейін сырғуға қабілетті. Патагияның ерекше қасиеттерінен басқа, ұшатын фалангалардың ірі, алға қараған көздері, қысқа (бірақ сүйір) беттері және сырғу кезінде руль ретінде қолданылатын ұзын, жалпақ құйрықтары бар. Олардың барлығы қоректілер, ағаштардың шырынын, сағызды, нектарды, тозаңды, жәндіктерді, сондай-ақ манна мен шырынды жейді. Көптеген ұшатын фалангалар жалғыз өмір сүретін көрінеді, бірақ сары қарны желкені мен қант желкені топта өмір сүретіні белгілі.

Қорғау мәртебесі

Биак және Креффтің ұшу қанаттылары салыстырмалы түрде көп кездессе, қалған түрлердің көпшілігі сирек. Магония ағашының ұшу қанаттысы Австралиядағы ең қауіп төндірілген түр және жойылуға жақын түрлер тізіміне енген. Олар соншалықты сирек кездеседі, 1883 жылы алғаш рет табылғаннан кейін жүз жылдан астам уақыт бойы көрінбеді. 1989 жылы қайта табылып, шамамен бір ай өткен соң олардың мекендеу ортасы плантациялар үшін тазаланды, ал 1991 жылға дейін тағы бір популяция табылған жоқ. Магония ағашының ұшу қанаттысының жойылу қаупіне себеп болатын факторлар – мекендеу ортасының нашарлауы немесе жоғалуы, шектеулі таралу аймағы және мекендеу ортасын қорғаудың жетіспеуі. Магония ағашының ұшу қанаттыларымен қатар, жалғақты ұшу қанаттылары (Petaurus norfolcensis) да белгілі бір деңгейде қауіп төндіреді. 2020 жылғы зерттеуде нағыз қант ұшу қанаттысының (P. breviceps) Австралиядағы таралған аймағы шектеулі екені анықталды, бұл оны алдымен ойланғаннан гөрі әлдеқайда қауіпті етеді.