Кіріспе
Шотландтық табиғат зерттеушісі Джон Андерсон (26 қыркүйек 1726 – 13 қаңтар 1796) – шотландтық табиғат зерттеушісі және либералды білім беруші, өнеркәсіптік революция кезеңінде ғылымды технологияға қолдану, сондай-ақ жұмысшы ерлер мен әйелдердің білімін арттыру және оларды дамыту ісінде жетекші рөл атқарды. Ол Эдинбург Корольдік қоғамын құрушылардың бірі және Андерсон колледжінің (кейін Андерсон институты) құрылуына өлімнен кейін себепкер болды, ол ақырында Стратклайд университетіне айналды.
John Anderson (26 September 1726 – 13 January 1796) was a Scottish natural philosopher
and liberal educator at the forefront of the application of science to technology in the industrial revolution, and of the education and advancement of working men and women. He was a joint founder of the Royal Society of Edinburgh, and was the posthumous founder of Anderson's College (later Anderson's Institution), which ultimately evolved into the University of Strathclyde.
Ерте өмір және мансап
Андерсон Данбартонширдегі Роснеаттағы пасторлық үйінде Маргарет Тернердің (1784 жылы қайтыс болған) және пастор Джеймс Андерсонның ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі мен атасы шіркеудің белгілі дін қызметкерлері болған. Әкесі қайтыс болғаннан кейін оны Стирлингте әпкесі тәрбиеледі, онда ол грамматикалық мектепке қатысты.
Белгілі ғалым
1760 жылы Андерсон Глазго университетінде табиғаттану профессоры лауазымына тағайындалды, бұл оған көңіл көтеріңкі болды. Ол физикаға ден қоя бастады. Оған тәжірибелер, қолданбалы механика және өнертабыстар ұнаған. Ол Джеймс Уатттың бу машинасының дамуына қолдау көрсетті. Ол Бенджамин Франклинмен таныс еді және 1772 жылы Глазгода алғашқы молниядан қорғайтын құрылғыны орнатты. Андерсон 1786 жылы жарық көрген, он жыл ішінде бес рет қайта басылған «Физика институты» атты жаңа оқулықтың авторы болды. Ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды, бұл оны сол заманғы көптеген көрнекті ғалымдармен байланыстырды.
Радикалды саясат
Андерсон радикалды саяси көзқарастарымен де танымал болды және Француз революциясын қолдады. 1791 жылы ол алты фунттық жаңа түріндегі зеңбірек ойлап тапты, ол Париждегі Ұлттық конвенцияға «Ғылымның Азаттыққа сыйы» ретінде ұсынылды. Францияда болғанда, көршілес Германия өзінің территориясына радикалды саясаттың таралуынан қорқып, француз газеттеріне блокада салды. Андерсон Германияға кішкентай сутегі шарларына бекітілген үнқағаздарды желмен жіберуді ұсынды, және осылай істелді, әрбір шарға «Төбелер мен жазықтардан, жау әскерлерінің қатарынан өтемін, мәжбүрліктің құрбандарына Құдай мен Табиғат заңдарын жеткізіп, оларды қарумен өз құқықтарын қорғауға шақырамын» деп аударылған жазу жазылды.
Университет негізін қалаушы
Ол қолөнершілерге арналған дәрістерді негізге ала отырып, өзінің мүлкін Глазго қаласында "пайдалы білімге" арналған мектептің негізін қалау үшін қалдырды, ол Андерсон институты немесе Андерсон университеті деп аталды. Оның табысының бір мысалы ретінде, жас диірменші Дэвид Ливингстон өзінің заманындағы әйгілі миссионер дәрігер және ең көрнекті саяхатшы болуға мүмкіндік алды. Институт әртүрлі атауларға ие болды және қазіргі түріне жету үшін басқа колледждермен бірнеше рет біріктірілді. Стратклайд университеті физика ғимараты мен бас кітапханасы, Андерсон кітапханасы арқылы Андерсонды құрметтейді. Қала орталығындағы кампус Джон Андерсон кампусы деп аталады. Джон Андерсон 69 жасында Глазго қаласында дүние салды.